Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ. 22 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1943


ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ ΑΕΡΟΠΛΑΝΑ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ

H ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ

Η Αστυπάλαια στο διαμορφούμενο στρατηγικό περιβάλλον στα Δωδεκάνησα απέκτησε, λόγω των εξελίξεων,  <<ΘΕΣΗ ΚΛΕΙΔΙ>>. Τον Σεπτέμβριο του 1943, οι Γερμανοί είχαν καταλάβει την Ρόδο και στις 3 Οκτωβρίου είχαν αποκτήσει ξανά το έλεγχο της Κω. Το επόμενο βήμα τους ήταν η ανακατάληψη της Λέρου, σημαντικότατου φρουρίου στην περιοχή. Για τον σκοπό αυτό είχε συγκροτηθεί το συγκρότημα μάχης  του Αντιστράτηγου Μίλερ (Kampfgruppe Muller), διοικητή της 22ας Μεραρχίας Πεζικού στην Κρήτη. Επρόκειτο για μια διακλαδική δύναμη, σύμφωνα με τα μέχρι τότε διαμορφωμένα επιχειρησιακά πρότυπα, που επέτρεπε τη συνδυασμένη ενέργεια Ναυτικού – Αεροπορίας – Στρατού.  Για αυτόν τον σκοπό, δημιουργήθηκε ένα σύστημα στενής συνεργασίας της Γερμανικής Ναυτικής Διοίκησης Αιγαίου και του Γερμανικού 10ου Αεροπορικού Σώματος (X Flieger Korps), ενώ κύριο ρόλο ανέλαβαν ειδικές μονάδες για ταχύτατη και χειρουργική δράση, όπως αλεξιπτωτιστές και καταδρομείς της Μεραρχίας των Βραδεμβούργιων.

Ενόψει της Γερμανικής επίθεσης στην Λέρο, η Αστυπάλαια μαζί με την κοντινή Λέβιθα, απέκτησε ρόλο καίριας προφυλακής για τις Συμμαχικές δυνάμεις Και η διατήρησή της είχε κεφαλαιώδη σημασία. Βασική ένδειξη της  στρατηγικής σημασίας της νήσου όσον αφορά την μεταφορά στρατευμάτων, ενισχύσεων και πολεμοφοδίων, στις διεξαγόμενες επιχειρήσεις στα Δωδεκάνησα, είναι ο μεγάλος αριθμός εμπλεκομένων δυνάμεων και απωλειών και από τις δύο πλευρές στη γύρω από αυτήν  θαλάσσια περιοχή στο διάστημα Σεπτεμβρίου – Νοεμβρίου 1943.

Συγκεκριμένα, οι Συμμαχικές δυνάμεις διατηρούσαν στην περιοχή το αεροπλανοφόρο ILLUSTRUS, τα καταδρομικά SIRIOUS και PENELOPE, έξι αντιτορπιλικά, τρία υποβρύχια, μια εξοπλισμένη ημιολία (σκούνες) και πάνω από 20 αεροσκάφη. Στις παραπάνω ναυτικές δυνάμεις ήταν ενταγμένα και το τραγικά χαμένο Αντιτορπιλικό ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΟΛΓΑ και το Υποβρύχιο ΚΑΤΣΩΝΗΣ, που εμβολίστηκε από Γερμανικό Ανθυποβρυχιακό στις 14 Σεπτεμβρίου στο δίαυλο Τρικερίου.

Στις ίδιες επιχειρήσεις, οι Γερμανοί απώλεσαν τρία επιταγμένα Εμπορικά, επτά Μεταφορικά, ένα πλοίο μεταφοράς προσωπικού, πέντε αποβατικά, μία ναρκοθέτιδα, δύο S-BOOT (εξοπλισμένα ταχύπλοα, προδρόμους των τορπιλακάτων) και ένα εξοπλισμένο καΐκι. Ένα σύνολο 20 σκαφών επιφανείας χάθηκε, γεγονός που φανερώνει τον σκληρό αγώνα που διεξήχθη για την εξασφάλιση της κυριαρχίας των νησιών. Αποκτά λοιπόν ιδιαίτερη σημασία μια περιγραφή και αυτών των παράπλευρων επιχειρήσεων που πραγματοποιήθηκαν γύρω από την Αστυπάλαια στο διάστημα που προηγήθηκε της κατάληψής της.

ΑΓΩΝΑΣ ΔΡΟΜΟΥ ΓΕΡΜΑΝΩΝ ΚΑΙ ΣΥΜΑΧΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ ΤΗΣ

Ενώ η κατάσταση στη Ρόδο ήταν συγκεχυμένη και οι ειδήσεις σχετικά με τις επιχειρήσεις έφταναν αποσπασματικά και με δυσκολία στην Αστυπάλαια, ένας άτυπος αγώνας δρόμου για την εξασφάλιση της κυριαρχίας επί της νήσου είχε αρχίσει να διεξάγεται. Η Βρετανική Διοίκηση διαβλέποντας τη σημασία της Αστυπάλαιας στην επικείμενη επιχείρηση κατά της Λέρου, αποστέλλει στις 15 Σεπτεμβρίου με Ιταλικό Υδροπλάνο και πλήρωμα αποστολή αποτελούμενη από τον Αντιναύαρχο Γούλφσον και τον Ταγματάρχη Τζέλικο, που είχε δράση με τον Ελληνικό Ιερό Λόχο και ήταν εξοικειωμένος με την Ελληνική πραγματικότητα.

Σκοπός της αποστολής, η επιθεώρηση των υπαρχόντων μέσων αμύνης και η προσπάθεια άμεσης βελτίωσής τους. Συμφωνήθηκε από κοινού με τον Ιταλό διοικητή του νησιού Μαργκαρούτσι, η αποστολή υλικού για την τοποθέτηση συρματοπλεγμάτων και ναρκοθέτησης πεδίων, στα σημεία που ήταν πρόσφορα για μια πιθανή Γερμανική αεροναυτική επιχείρηση, καθώς και αποστολή λόχου της Ομάδας Μακράς Ακτίνας Ερήμου (Long Range Desert Group/LRDG). H LRDG είχε μεγάλη καταδρομική εμπειρία στον πόλεμο της ερήμου και θα χρησιμοποιείτο ως δύναμη ελιγμών, ενισχύοντας τις υπάρχουσες Ιταλικές δυνάμεις πεζικού, που θα είχαν καθήκοντα φρουράς και στατικής άμυνας. Δυστυχώς οι ανάγκες επάνδρωσης και άλλων σημείων του μετώπου του Αιγαίου αποδυνάμωσαν σταδιακά κατά πολύ τον λόχο LRDG, σε σημείο που κατά τη μέρα της εισβολής να αποτελεί αμελητέα δύναμη.

Οι Άγγλοι αξιωματικοί επανήλθαν στη Λέρο την επόμενη ημέρα με τορπιλάκατο, αντί του υδροπλάνου, γιατί ενώ αυτό πλησίαζε την Αστυπάλαια για να τους παραλάβει, πολυβολήθηκε από Γερμανικά αεροπλάνα με αποτέλεσμα να προσθαλασσωθεί  με βαριές βλάβες στην παραλία Αγρελίδι του νησιού. Εκεί αν και φυλασσόταν, καταστράφηκε από πυρκαγιά που ξέσπασε από άγνωστη αιτία (!). Ήταν η αρχή μιας σειράς περίεργων γεγονότων που μακροχρόνια θα έπαιζαν τον ρόλο τους  στη δημιουργία ενός κλίματος δυσπιστίας, αλλά και αμφισβήτησης στο κατά πόσο οι Ιταλικές δυνάμεις ήταν τελικά διατεθειμένες να προβάλουν πραγματική αντίσταση.

Η ΝΗΟΠΟΜΠΗ ΤΗΣ 17ης ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

Εν τω μεταξύ, γύρω και πάνω από την Αστυπάλαια είχαν αρχίσει να διεξάγονται πολεμικές επιχειρήσεις, προεόρτια της αναμενόμενης μεγάλης μάχης στη Λέρο. Το μεσημέρι της 17ης Σεπτεμβρίου, δικινητήριο αεροπλάνο που αργότερα αποδείχθηκε ότι ήταν Νοτιοαφρικανικό (!), επιχείρησε εναντίον του λιμανιού της Μαλτεζάνας, το οποίο είναι και το μεγαλύτερο φυσικό αγκυροβόλιο του νησιού και στο οποίο οι Ιταλοί είχαν εγκαταστήσει  ανθυποβρυχιακά φράγματα. Το αεροπλάνο στην πρώτη του διέλευση πολυβόλησε και βομβάρδισε τη λεμβοθύρα του φράγματος, προσκρούοντας μάλιστα και στον ιστό της. Κατά την δεύτερη εφόρμησή του βλήθηκε από τις γειτνιάζουσες αντιαεροπορικές πυροβολαρχίες με αποτέλεσμα να καταρριφθεί και να σκοτωθεί το πλήρωμά του.

Από τα έγγραφα, τους κώδικες και τον τύπο του αεροσκάφους (Beau fighter) διαπιστώθηκε ότι ήταν συμμαχικό. Οι Ιταλοί έσπευσαν να αποδώσουν την κατάρριψή του περισσότερο στην πρόσκρουσή του στον ιστό παρά στα αντιαεροπορικά πυρά. Το γεγονός όμως αυτό έπαιξε το ρόλο του στις Ιταλό-συμμαχικές σχέσεις, καθώς, όταν οι Άγγλοι ζήτησαν την επιστροφή του κώδικα που είχε βρεθεί στο αεροσκάφος, ο Ιταλός διοικητής Μαργκαρούτσι αρνήθηκε, ζητώντας πρώτα εξουσιοδότηση από την Ναυτική Διοίκηση Λέρου. Ενέργεια μεν σωστή από στρατιωτικής απόψεως, αλλά οι βρετανοί την ερμήνευσαν ως απροθυμία συνεργασίας.

Τη νύχτα της ίδιας μέρας, στολίσκος αντιτορπιλικών, αποτελούμενος από τα Αγγλικά FAULKNOR, ECLIPSE και το Ελληνικό ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΟΛΓΑ, επεσήμανε βόρεια του νησιού μια γερμανική νηοπομπή που κατευθυνόταν στη Ρόδο. Επακολούθησε σφοδρή ανταλλαγή πυρών με το γερμανικό πλοίο συνοδείας, το οποίο υπέστη ζημιές ενώ δύο από τα μεταφορικά βυθίστηκαν παρασέρνοντας στο βυθό εφόδια και προσωπικό που προορίζονταν από τους Γερμανούς για την ενίσχυση της φρουράς της Ρόδου. Επρόκειτο για τα επιταγμένα εμπορικά PLUTO και PAULA και το Ανθυποβρυχιακό UJ2104. Η ίδια Γερμανική νηοπομπή είχε δεχθεί επίθεση και την προηγούμενη ημέρα από οκτώ Beau fighter της 237ης Πτέρυγας που επιχειρούσε από τη Λεμεσό. Τρία από αυτά είχαν υποστεί ζημιές από τα πυρά του Ανθυποβρυχιακού.

TO DARVIK/UJ2104
TO DARVIK / UJ2104
O ΠΛΟΙΑΡΧΟΣ ΤΟΥ UJ2104 HELMUTH VON RUKTECHELL
ΤΟ ΔΕΞΑΜΕΝΟΠΛΟΙΟ PAULA
TO ΦΟΡΤΗΓΟ PLUTO

Την επόμενη ημέρα το παρατηρητήριο στο βουνό Καστελάνος ανέφερε ότι το χτυπημένο Γερμανικό Ανθυποβρυχιακό σκάφος κατευθυνόταν στην παραλία του Αγίου Φωκά του νησιού. Οι κοντινές μονάδες εξέπεμψαν περιπόλους αναγνώρισης καθώς και το εξοπλισμένο AUDACAΜΕNTE ως συνοδευτικό του. Το UJ2104 (πρώην  DARVIK και πρώην ΚOS 23) επρόκειτο για ένα  εξοπλισμένο σκάφος 400 τόνων  με δύο πολυβόλα των 40 χλστ., ένα τετράκαννο των 20 χλστ., δύο μονόκαννα των 20 χλστ., ένα πυροβόλο των 13,5 mm, ένα πυροβόλο flak 22 mm και πολλές βόμβες βυθού, ανακτημένο από το Βρετανικό ναυτικό (ήταν βουλιαγμένο στον κόλπο της Σούδας, από το πλήρωμά του) κατά την κατάληψη της Κρήτης.

Η κατάσταση επάνω στο πλοίο ήταν απελπιστική, με νεκρούς και τραυματίες, και τον πληγωμένο κυβερνήτη να έχει την εντύπωση ότι η Αστυπάλαια ήταν σε Γερμανικά χέρια. Γι’ αυτό το λόγο, άλλωστε, είχε οδηγήσει εκεί το πλοίο του. Οι 50 περίπου άνδρες του πληρώματος δεν πρόβαλλαν καμία αντίσταση στους Ιταλούς, ενώ το UJ2104 συνοδεύτηκε στη Μαλτεζάνα όπου και εκφορτώθηκαν όσα από τα όπλα του ήταν δυνατόν να αφαιρεθούν. Ιταλικές Ναυτικές Μονάδες περισυνέλεξαν τις επόμενες ώρες επιζώντες της νηοπομπής και έτσι οι αιχμάλωτοι έφτασαν τους 131, οι οποίοι εγκλείστηκαν στα υπόστεγα της Μαλτεζάνας. Το τραυματισμένο UJ2104,μεταφέρθηκε για να προφυλαχθεί απο αεροπορικούς βομβαρδισμούς στη νησίδα Γληνό νησί όπου πήρε και άλλη κλίση τις επόμενες ημέρες και παρασύρθηκε στο βυθό από τις άγκυρές του μετά από μια θύελλα.

Οι Γερμανοί νεκροί μεταφέρθηκαν στο αλιευτικό PEGASO όπου συνοδεία του υποπλοιάρχου και ενός μέλους του πληρώματος του UJ2104, επρόκειτο να ταφούν στην πρωτεύουσα του νησιού. Υπεύθυνος για τους Γερμανούς αιχμαλώτους ήταν ο Ιταλός Υποπλοίαρχος Πιζόλο, ο οποίος όμως δεν είχε λάβει κανένα μέτρο ασφαλείας, με αποτέλεσμα αυτοί να στασιάσουν κατά την μετακίνησή τους από τη Μαλτεζάνα στο λιμάνι της Αστυπάλαιας, επωφελούμενοι την σύγχυση που προκάλεσε η διέλευση ενός αεροπλάνου πάνω από το αλιευτικό. Τελικά η ανταρσία κατεστάλη χάρη στη επέμβαση των Καραμπινιέρων, αλλά το επεισόδιο προστέθηκε στα ύποπτα γεγονότα που σχετίζονταν με τις ειλικρινής διαθέσεις των Ιταλών στο νησί. Το συμβάν ούτε καν αναφέρθηκε στα ανώτερα κλιμάκια, δημιουργώντας υποψίες για τη διάθεση του Πιζόλο να υπακούσει στη νέα κατάσταση.

Η ΕΝΔΟ-ΙΤΑΛΙΚΗ ΔΙΑΜΑΧΗ

Η εκρηκτική αυτή κατάσταση, με τη σκληρή σύγκρουση έξω από το νησί, την εμφάνιση μεγάλων ναυτικών και αεροπορικών δυνάμεων και την δραματική πτώση της Ρόδου και της Κω λίγες μέρες νωρίτερα, επέτειναν την αβεβαιότητα και έγειραν ερωτήματα. Επίκειτο επέμβαση στην Αστυπάλαια; Για πού προορίζονταν τα στρατεύματα;  Ακολουθούσαν άλλες δυνάμεις; Ξαφνικά η ήσυχη  μέχρι εκείνη τη στιγμή γωνιά των Δωδεκανήσων μεταβαλλόταν σε πολεμικό θέατρο.

Ταυτόχρονα, όμως, με τον πόλεμο στη θάλασσα και τον αέρα, μαινόταν ένας εξίσου σκοτεινός και ανηλεής πόλεμος κατασκοπείας και παραπληροφόρησης. Η Διοίκηση στη Λέρο ζήτησε από το νησί άμεση πληροφόρηση για τα τεκταινόμενα. Παράλληλα, ο Στρατηγός Σολνταρέλι (διοικητής της Μεραρχίας πεζικού CUNEO που έδρευε στη Σάμο και στην οποία άνηκαν όλες οι δυνάμεις στρατού των Δωδεκανήσων) διέταξε με επιτακτικό τρόπο τη φρουρά της Αστυπάλαιας να αμυνθεί με κάθε μέσο, απαγορεύοντας κάθε διαπραγμάτευση παράδοσης, και ζήτησε να μάθει αν είναι αναγκαία η αποστολή ενισχύσεων. Όλα αυτά στις 11:30΄ της 18ης Σεπτεμβρίου.

Στις 12:50΄, όμως, ο σταθμός ασυρμάτου της Σάμου λαμβάνει τηλεγράφημα απευθυνόμενο προς τη φρουρά Αστυπάλαιας: <<Η κατάσταση ασφαλώς είναι με το μέρος σας, αντισταθείτε, άλλως καταστρέψατε όπλα και ελάτε σε συμφωνία με τους Γερμανούς…>>. Το σήμα προερχόταν από τη Λέρο! Είναι τουλάχιστον παράλογο από τη μία ο ανώτατος διοικητής των Ιταλικών δυνάμεων στο Αιγαίο να απαγορεύει ρητά την παράδοση, και από την άλλη η διοίκηση της Λέρου να ενεργεί αντίθετα προς αυτή τη διαταγή. Είναι φανερό ότι κάποιοι προσπαθούσαν να εκμεταλλευτούν  τη δημιουργηθείσα σύγχυση  και να προωθήσουν τα σχέδια της εύκολης κατάληψης του νησιού στην κυριολεξία από το πουθενά, ενώ η ψυχολογία των υπερασπιστών του δοκιμαζόταν άσχημα καθώς μόνο δυσπιστία και καχυποψία επικρατούσε πλέον. Τελικά ο ίδιος ο μέραρχος μερίμνησε για την αποκατάσταση περιοδικής και ασφαλούς επικοινωνίας με την Αστυπάλαια με ασύρματο, μέσω Σάμου και Βρετανικών καναλιών επικοινωνίας. Η κατάσταση πλέον απαιτούσε άμεση ενέργεια.

Η Βρετανική διοίκηση, που είχε εγκατασταθεί στη Λέρο από κοινού με την Ιταλική, αποφασίζει να στείλει στην Αστυπάλαια δύο Ms (Ιταλικές τορπιλάκατοι) για επιτόπιο έλεγχο της κατάστασης. Ενώ αυτές έπλεαν προς το νησί δέχθηκαν επίθεση από σχηματισμό Ju-87. Η Ms-23 χτυπήθηκε με αποτέλεσμα να υποστεί απώλειες και μηχανικές ζημιές, αλλά κατάφερε να καταρρίψει ένα από τα Stukas. Ωστόσο, αναγκάστηκε να προσαράξει στον ορμίσκο Μπονάνο στην Βορειοανατολική πλευρά του νησιού. Η Ms-12, αφού και αυτή εξάντλησε τα πυρομαχικά της, αναζήτησε καταφύγιο στην παραλία του κόλπου Βαθύ. Τα πληρώματα κατέφυγαν στη στεριά.

Η ΜS-12 (MAS)

Η Luftwaffe θέλοντας να εκδικηθεί την απώλεια του Stukas. Έτσι , το απόγευμα της 18ης επιστέφει και  αποτελειώνει  το Ms-23 και την επόμενη το Ms-12. Tα πληρώματα και των δύο τορπιλακάτων επιστρέφουν στη Λέρο στις 21 Σεπτεμβρίου, ενώ αντίθετα ο κυβερνήτης ενός εκ των δύο σκαφών, ονόματι Νταβίσο, λαμβάνει διαταγή να παραμείνει και να αναλάβει καθήκοντα διοίκησης, αντικαθιστώντας τον ύποπτο Μαργκαρούτσι.

ΙΤΑΛΙΚΑ MS (MAS) ΕΝ ΠΛΩ

Επιπλέον, το βράδυ της 18ης στέλνονται στην Αστυπάλαια 80-100 άνδρες του λόχου Β της LRDG, με επικεφαλής τον Ταγματάρχη Ντέϊβιντ Λόϊντ Όουεν, για την ενίσχυση της άμυνας του νησιού και την παραλαβή των Γερμανών αιχμαλώτων. Η κατάσταση είχε πια ξεκαθαρίσει: Δεν υφίστατο άμεσος κίνδυνος Γερμανικής εισβολής, υπήρχαν πλέον αξιόπιστες μονάδες και στις επόμενες ημέρες θα γινόταν μια προσπάθεια ενίσχυσης της άμυνας, τόσο σε υλικά μέσα όσο και ανύψωσης του ηθικού, αλλά και με την τοποθέτηση πιστών διοικητών.

Συγκεκριμένα, στις 23 Σεπτεμβρίου ανέλαβε τη διοίκηση του Ναυτικού της Αστυπάλαιας ο Πλωτάρχης Νταβίσο, ο οποίος σύντομα διαπίστωσε το χαμηλό ηθικό αξιωματικών και οπλιτών, το πεσμένο μαχητικό πνεύμα καθώς και την έλλειψη εμπιστοσύνης στις δυνατότητες άμυνας. Η μακροχρόνια παραμονή υπό δύσκολες συνθήκες σε ένα απομονωμένο νησί του Αιγαίου, η πλημμελής ταχυδρομική επικοινωνία, η παντελής έλλειψη αντικαταστατών της φρουράς σχεδόν από την έναρξη του πολέμου αλλά και απουσία εμπειρίας πολεμικών επιχειρήσεων είχαν υποσκάψει το ηθικό των ανδρών. Ο πόλεμος είχε χτυπήσει ξαφνικά την πόρτα τους δείχνοντας το πιο σκληρό πρόσωπό του, απαιτώντας πάνω από όλα την στοιχειώδη εξοικείωση, ενώ από την άλλη η συνθηκολόγηση είχε έρθει σαν λύση στα όσα βίωναν στα προηγούμενα χρόνια: Ένα μακρινό, <<Ξένο Πόλεμο>> στον οποίο τώρα αδικαιολόγητα έπρεπε να πληρώσουν το τίμημα που τους αντιστοιχούσε.

Η ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΜΥΝΑΣ

Ο Νταβίσο, αναλαμβάνοντας την διοίκηση, απαίτησε την αποστολή από την Λέρο του κυβερνήτη της Ms-23, Ανθυποπλοιάρχου Μπενκίνι, στον οποίο έτρεφε εμπιστοσύνη. Την 1η Οκτωβρίου ο Μπενκίνι έφτασε στο νησί και από κοινού με τον Νταβίσο ανέλαβαν προσπάθεια ενθάρρυνσης του προσωπικού με τακτικές επισκέψεις στις μονάδες, διεξήγαγαν συχνές συζητήσεις για την αναγκαιότητα αντίδρασης κατά μιας ενδεχόμενης Γερμανικής επέμβασης και έλαβαν μέτρα ενδυνάμωσης της άμυνας.

Συγκεκριμένα, γύρω από την πεδιάδα της Μαλτεζάνας ,πιθανό σημείο ρήψης αλεξιπτωτιστών (θα δικαιωθούν) και στην προϋπάρχουσα βάση εγκατέστησαν αντιαεροπορικά πυροβόλα που είχαν ανακτηθεί από το Γερμανικό ανθυποβρυχιακό σκάφος UJ2104. Στην ίδια περιοχή, σχηματίστηκε μια μονάδα από 100 ναύτες με επικεφαλής τον Υποπλοίαρχο Πιζόλο, ως δύναμη αντίδρασης κατά πιθανής προσγείωσης αλεξιπτωτιστών. Ο λόχος πολυβόλων που διέθετε η φρουρά της νήσου χωρίστηκε σε διμοιρίες, οι οποίες κάλυψαν καίρια σημεία του νησιού, ενώ διατηρήθηκε και μια εφεδρεία 40 ανδρών κοντά στις κύριες εγκαταστάσεις στρατωνισμού στο Μαρμάρι.

Ένα σημείο ζωτικής σημασίας ήταν η εξασφάλιση έγκαιρης προειδοποίησης. Τα ήδη υπάρχοντα παρατηρητήρια κρίθηκαν ανεπαρκή και για αυτό ο Νταβίσο ήρθε σε συνεννόηση με τον Δήμαρχο και τον Ιερέα της Αστυπάλαιας για την οργάνωση ομάδων πολιτών που θα περιέτρεχαν το νησί και θα ειδοποιούσαν σε περίπτωση εχθρικής παρουσίας. Ο Δωδεκανησιακός λαός και στην Αστυπάλαια ήθελε να παίξει ενεργό ρόλο. Να δηλώσει παρών στον διεξαγόμενο αγώνα, παρόλο που θα έπρεπε να σταθεί δίπλα στον χθεσινό κατακτητή. Ζούσε την κρισιμότητα των στιγμών, αλλά διαισθανόταν ότι με αυτό τον τρόπο θα κατέθετε φόρο τιμής προς την ελευθερία του και θα έκανε πραγματικότητα το όνειρο της Ένωσης με την Μητέρα Ελλάδα.

Τέλος, ο Νταβίσο προβλέποντας ότι το κεντρικό, πεδινό τμήμα του νησιού θα είναι ο αντικειμενικός στόχος  σε περίπτωση επίθεσης, προχώρησε στις παρακάτω ενέργειες. Ζήτησε από τους επικεφαλής να ενεργήσει ο καθένας με δική του πρωτοβουλία και ανεξάρτητα, και να αμυνθεί με κάθε διαθέσιμο μέσο. Επρόκειτο για σοφή πρόβλεψη καθώς οι Γερμανοί στη διάρκεια της μάχης, έχοντας αεροπορική υπεροχή πάνω από το πεδίο της σύγκρουσης κατέστρεψαν τις επικοινωνίες με εντατικούς βομβαρδισμούς. Υπό αυτή την προβλεπόμενη απώλεια επικοινωνιών, ο Νταβίσο σκέφτηκε να συγκεντρώσει στην κεντρική περιοχή του νησιού κάθε διαθέσιμη δύναμη και να μεταφέρει στο σταθμό διοίκησής του από τη Σκάλα στη Μαλτεζάνα. Τελικά δεν το έπραξε, γιατί αποφάσισε ότι και από εκεί που βρισκόταν θα μπορούσε να επέμβει άμεσα, καθώς οι αποστάσεις ήταν μεν κοντινές αλλά το οδικό δίκτυο εξαιρετικά φτωχό. Ο ίδιος ο Νταβίσο διέθετε ασύρματο και θεωρητικά τελούσε υπό τις διαταγές του Ιταλού διοικητή. Όσον αφορά το λόχο της LRDG, αυτός τοποθετήθηκε στις υπώρειες του όρους Ασιθιά.

Η ΜΑΧΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΟΔΟΥΣ

Η Γερμανική Ανώτατη Διοίκηση, εν τω μεταξύ είχε διαφορετικές προτεραιότητες. Ο Αντιστράτηγος Μίλερ, κρίνοντας ότι μετά τη Ρόδο και την Κω επόμενος στόχος έπρεπε να είναι η πάνοπλη Λέρος, για να ολοκληρωθεί ο έλεγχος των Δωδεκανήσων, εισηγήθηκε άμεση επίθεση. Με αυτό τον τρόπο πίστευε ότι θα στερούσε από τους Βρετανούς οποιαδήποτε δυνατότητα προετοιμασίας και πολύ δε περισσότερο τη χρήση της Λέρου ως εφαλτηρίου για την κατάληψη της Κω και κατόπιν στη χρήση των αεροδρομίων της για μια επιχείρηση εναντίων της Ρόδου.

Οι σύμμαχοι όμως ακολουθούσαν τις εξελίξεις. Μετά από την απόβαση στην Κω, είχαν διατάξει όλες τις διαθέσιμες ναυτικές μονάδες (κυρίως Αντιτορπιλικά κλάσης HUNT) από την Μάλτα και τον Τάραντα να πλεύσουν άμεσα προς την Ανατολική Μεσόγειο. Επιπλέον, έξι μοίρες καταδιωκτικών Lighthing της Αμερικανικής 12ης Αεροπορικής Δύναμης αποδεσμεύτηκαν από την Κεντρική Μεσόγειο και μεταστάθμευσαν στο Γκαμπούτ της Λιβύης για να υποστηρίξουν τις Ναυτικές Δυνάμεις.

Προς στιγμήν οι σύμμαχοι φάνηκαν αποφασισμένοι να μην επιτρέψουν τη διαφαινόμενη ολοκληρωτική κατάληψη των Δωδεκανήσων. Όπως είχε αποδειχθεί και στο παρελθόν, ο έλεγχος των θαλασσίων οδών επιβαλλόταν τόσο με την από αέρος όσο και με την ναυτική υπεροχή. Η Γερμανική πλευρά χρειαζόταν και αυτή να εξασφαλίσει  άμεσα ασφαλείς θαλάσσιες οδούς, που θα της επέτρεπαν τη μεταφορά των δυνάμεων που είχαν λάβει μέρος στις επιχειρήσεις της Ρόδου και Κω, την άνευ χρονοτριβής  ανασυγκρότησή τους  και την άμεση χρήση τους στις νέες επιχειρήσεις. Επιπλέον, απαιτείτο η αντικατάσταση των παραπάνω μονάδων από δυνάμεις φρουράς  και να εξασφαλιστεί η λογιστική υποστήριξή τους.

Στον αγώνα ελέγχου της θάλασσας οι Γερμανοί δεν είχαν να αντιτάξουν αξιόλογες ναυτικές  δυνάμεις, παρά μόνο μικρού εκτοπίσματος συνοδευτικά πλοία , ανθυποβρυχιακά σκάφη και ναρκοθετίδες, που διεξήγαγαν ένα ιδιότυπο  <<αμυντικό ναυτικό πόλεμο>>, ναρκοθετώντας πιθανά περάσματα και καλύπτοντας με αυτό τον τρόπο τις νηοπομπές. Από την άλλη, το ίδιο διάστημα, η Luftwaffe είχε αυξήσει τη δύναμή της σε 362 επιχειρησιακά αεροσκάφη στην περιοχή του Αιγαίου (44 αναγνωριστικά, 54 καταδιωκτικά, 68 βομβαρδιστικά μακράς ακτίνας, 69 βομβαρδιστικά κάθετης εφόρμησης, 50 ναυτικής συνεργασίας και 77 μεταγωγικά).

Σε αυτό τον αγώνα ελέγχου των θαλάσσιων οδών συγκοινωνίας, η στρατηγική αξία της Αστυπάλαιας θα αποδεικνυόταν περίτρανα. Το πρωί της 6ης Οκτωβρίου, το Γερμανικό 9/999 Τάγμα Πεζικού Φρούρησης  επιβιβάσθηκε στο Ατμόπλοιο ΟΛΥΜΠΟΣ με αποστολή την αντικατάσταση των δυνάμεων εφόδου της Κω. Την νηοπομπή αποτελούσαν, επίσης, τα πορθμείαF30, F327, F336, F494, F496 και F532. Συνοδεία παρείχαν το ανθυποβρυχιακό σκάφος UJ2111 και αεροσκάφη Arado.

TO Ανθυποβρυχιακό UJ2111
ΠΟΡΘΜΕΙΑ ΚΑΘΟΔΟΝ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟ

Το ΟΛΥΜΠΟΣ προηγείτο και ακολουθούσαν τα πορθμεία σε διπλή στήλη, ενώ στο τέλος βρισκόταν το Ανθυποβρυχιακό σκάφος. Η νηοπομπή εντοπίσθηκε από νωρίς από συμμαχικά αεροσκάφη, ενώ μια αναφορά για την πορεία της  δόθηκε και από την περίπολο Τ1 του LRDG, που ήταν εγκατεστημένη σε παρατηρητήριο στην Κύθνο.  Τα Γερμανικά πλοία δεν γνώριζαν πως όδευαν προς τον όλεθρο, με τους συμμάχους να έχουν αποφασίσει να χτυπήσουν τη νύχτα, όταν τα αεροσκάφη θα αποσύρονταν.

Στις 3.30΄ της 7ης Οκτωβρίου ακούστηκαν 3 εκρήξεις τορπιλών, χωρίς κάποιο από τα πλοία να πληγεί. Μια ώρα αργότερα, όμως, και ενώ η νηοπομπή βρισκόταν βόρεια της Αστυπάλαιας, το Βρετανικό υποβρύχιο UNRULLY, που είχε προσβάλλει νωρίτερα την νηοπομπή, αναδύθηκε και επιτέθηκε με τα πυροβόλα του. Αρχικά έπληξε το ΟΛΥΜΠΟΣ και ένα πορθμείο, τα οποία άρχισαν να φλέγονται. Το Γερμανικό Ανθυποβρυχιακό σκάφος απάντησε αμέσως με πυρά και εξανάγκασε το υποβρύχιο σε κατάδυση. Ήταν όμως αργά.

Στις  4.50΄, τα Βρετανικά καταδρομικά  SIRIUS και PENELOPE και τα αντιτορπιλικά FAULKNOR και FURY προσέγγισαν τα απροστάτευτα θηράματά τους. Το Ανθυποβρυχιακό άρχισε να βάλει εναντίον τους σε έναν άνισο αγώνα, δημιουργώντας παράλληλα προπέτασμα καπνού και διατάσσοντας τα πορθμεία να χρησιμοποιήσουν την ακτή της Αστυπάλαιας ως προκάλυμμα. Η υπεροχή των επιτιθεμένων ήταν συντριπτική. Τα δύο καταδρομικά επικεντρώθηκαν στο UJ211 και τα αντιτορπιλικά στα πορθμεία. Η θάλασσα γρήγορα γέμισε συντρίμμια, ναυαγούς και πτώματα. Οι επιζήσαντες έγιναν και αυτοί στόχοι (σύμφωνα με τις Γερμανικές αναφορές), μιας και οι ενισχύσεις αυτές δεν έπρεπε να φτάσουν στην Κω.

Εν τω μεταξύ, έχει ξημερώσει η 7η Οκτωβρίου και είχε έρθει η ώρα της Γερμανικής αεροπορίας να επέμβει. Τα Βρετανικά καταδρομικά έγιναν με τη σειρά τους στόχοι επιθέσεων από σχηματισμό JU-88, που είχαν ειδοποιηθεί ήδη από την νύχτα και είχε ζητηθεί η συνδρομή τους. Οι πυροβολαρχίες της Αστυπάλαιας (Καστελάνου, Αγίου Ιωάννη, Βίγλας) διατάσσονται να ανοίξουν πυρ κατά των Γερμανικών πλοίων. Το πράττουν, αλλά με καθυστέρηση διότι, σύμφωνα με την επίσημη αναφορά, οι διοικητές τους αντιμετώπισαν δυσκολίες να στείλουν προσωπικό από τα καταφύγιά τους προς τα πυροβόλα(!). Παρόλα αυτά, κατορθώνουν να πλήξουν την F496 που μέχρι εκείνη τη στιγμή έπλεε σχετικά αλώβητη, με δύο άμεσες βολές πυροβόλων των 76 χλστ. Αναγκάζοντάς την να προσαράξει στην παραλία του Αγίου Ανδρέα. Από λάθος, όμως, οι Ιταλικές πυροβολαρχίες βάλλουν και εναντίων των Βρετανικών αντιτορπιλικών(!).  Το αποτέλεσμα των Βρετανικών επιθέσεων στην Γερμανική νηοπομπή είναι τελικά η βύθιση πέντε αποβατικών και του ΟΛΥΜΠΟΣ. Μέχρι τις 9 Οκτωβρίου, 1.027 Γερμανοί επιζώντες θα περισυλλεγούν, περίπου 70 από την F496 θα αιχμαλωτιστούν στην Αστυπάλαια, ενώ πάνω από 80 θα είναι αγνοούμενοι.

Η ημέρα συνεχίστηκε με συνεχείς προσβολές της αγγλικής Ναυτικής δύναμης από Γερμανικά βομβαρδιστικά, και αερομαχίες μεταξύ της RAF και της LUFTWAFFE. Στη σύγκρουση αυτή σημειώθηκε και η πρώτη εμπλοκή των ανώτερων τεχνολογικά Αμερικανικών μαχητικών Lighthing, που αποδείχθηκαν θανάσιμοι αντίπαλοι. Το Βρετανικό Βασιλικό Ναυτικό θα πλήρωνε εξίσου βαρύ τίμημα με τους Γερμανούς. Από τον Βρετανικό στολίσκο, καταστροφές υπέστη το PENELOPE, βυθίστηκε το αντιτορπιλικό PANTHER και βαριές ζημιές έπαθε το αντιαεροπορικό καταδρομικό CARLISLE.

ΠΡΟΔΟΜΕΝΗ ΑΜΥΝΑ

Η καταστροφή της <<Νηοπομπής Όλυμπος>> καθυστέρησε την Γερμανική επέμβαση στη Λέρο, ελλείψει αποβατικών, αλλά και κατέδειξε με δραματικό τρόπο στους Γερμανούς την αναγκαιότητα κατάληψης της Αστυπάλαιας, πριν την πραγματοποίηση οποιασδήποτε μελλοντικής επιχείρησης, και την χρήση της ως ναυτικό προγεφύρωμα, καταφύγιο των νηοπομπών και τοποθεσία ελέγχου των θαλασσίων γραμμών συγκοινωνίας χάρις στις πυροβολαρχίες της. Από την άλλη, το περιστατικό της ναυτικής μάχης απέδειξε, για μια ακόμη φορά, τα μειωμένα αντανακλαστικά και το χαμηλό μαχητικό πνεύμα των ιταλικών δυνάμεων αμύνης της Αστυπάλαιας.

Είχε όμως και μια άλλη σημαντική συνέπεια. Μερικοί από τους επιζήσαντες και τους τραυματίες αιχμαλωτίστηκαν στο νησί και μετά από μερικές ημέρες στάλθηκαν στη Λέρο με ένα αγγλικό πλοίο που μετέφερε τρόφιμα. Το πλοίο δεν έφτασε ποτέ στην Λέρο(!) Καταλήφθηκε εν πλω από τους Γερμανούς και κατευθύνθηκε στην Λέβιθα, που ήταν σε Γερμανικά χέρια. Οι πρώην αιχμάλωτοι έδωσαν πολύτιμες πληροφορίες για τον σχεδιασμό της επίθεσης στην Αστυπάλαια, σχετικά με την αμυντική οργάνωση, τις θέσεις των πυροβολαρχιών, κλπ. Ήταν δε τόσο πολύτιμη η προσφορά τους, που υποστηρίχθηκε ότι τις πληροφορίες στους Γερμανούς αιχμαλώτους είχαν δώσει  φιλογερμανικά Ιταλικά στοιχεία, με σκοπό την ευκολότερη κατάληψη του νησιού. Η έρευνα που διεξήγαγε το Ιταλικό Ναυτικό μετά τον πόλεμο δεν καταλόγισε ευθύνες  σε μια μάλλον πολύ σκοτεινή υπόθεση και σε μια περίοδο όπως η μεταπολεμική που η Ιταλία ήθελε περισσότερο να ξεχάσει παρά να αποδώσει τις οποιεσδήποτε ευθύνες.

Η άμυνα της Αστυπάλαιας, που όπως φαίνετε είχε προδοθεί, θα αντιμετώπιζε την επικείμενη Γερμανική επίθεση διαθέτοντας τα παρακάτω μέσα:

  • Πέντε πυροβολαρχίες, (δύο ναυτικές, δύο ναυτικές αντιαεροπορικές και μία αντιαποβατική) κατανεμημένες στο νησί στις εξής τοποθεσίες και με τις αντίστοιχες κωδικές ονομασίες:
  1. ΚΑΣΤΕΛΑΝΟΣ (πυροβολαρχία San Marco), με τρία πυροβόλα των 152/40 και ένα των 120/45.
  2. ΒΙΓΛΑ (πυροβολαρχία st687) με τέσσερα ναυτικά πυροβόλα  των 76/40.
  3. ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ-ΜΑΛΤΕΖΑΝΑ (πυροβολαρχία st988) με πέντε ναυτικά αντιαεροπορικά πυροβόλα των 76/40.
  4. ΚΟΡΥΦΗ ΤΟΥΡΚΟΒΙΓΛΑ (πυροβολαρχία st221) με τέσσερα ναυτικά αντιαεροπορικά πυροβόλα των 76/40.
  5. ΜΥΛΟΣ (1η πυροβολαρχία) με τέσσερα πυροβόλα των 76/17 σε αντιαποβατικό ρόλο.
ΙΤΑΛΙΚΟ ΠΥΡΟΒΟΛΕΙΟ ΣΤΗ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟ

Όλες οι παραπάνω θέσεις καλύπτονταν από ελαφρά πολυβόλα. Επίσης, υπήρχαν τα πυροβόλα και τα αντιαεροπορικά που είχαν εκφορτωθεί από τα Γερμανικά σκάφη των δύο νηοπομπών, όμως είναι αμφίβολο αν ήταν επιχειρησικά την ώρα της εισβολής.

  • Όσον αφορά την έγκαιρη προειδοποίηση, το νησί καλυπτόταν από τρείς σταθμούς – παρατηρητήρια και ήταν χωρισμένο σε αντίστοιχες ζώνες ευθύνης:
  1. Βορειοδυτική (θέση περβόλες).
  2. Νότια (θέση Θυμαδάρι).
  3. Βορειοανατολική (Καστελάνος).
  4. Ένα Σηματορείο στη θέση Λιβάδι.
  5. Σταθμός ασυρμάτου για την εξωτερική επικοινωνία(RADIO, σημερινό Δημοτικό Σχολείο), ενώ όλες οι εγκαταστάσεις συνδέονταν με τον Σταθμό Διοίκησης που βρισκόταν στην Σκάλα (σήμερα ιδιωτικό οίκημα στο λιμάνι της Σκάλας).
  • Το ναυτικό κάλυπτε την επάνδρωση όλων των παραπάνω σταθμών με δύναμη περίπου 500 ανδρών. Σε αυτό το σημείο να αναφέρουμε ότι το νησί διέθετε άλλες τέσσερις αντιαεροπορικές πυροβολαρχίες, οι οποίες όμως είχαν αποσυρθεί πολύ πριν την εισβολή.
  • Τα τμήματα του Ιταλικού Στρατού αποτελούνταν κυρίως, από ένα λόχο Πολυβόλων του 10ου Συντάγματος πεζικού (Ταξιαρχία Ρεγγίνα). Αυτή η δύναμη ήταν υπεύθυνη για την επάνδρωση θέσεων μάχης, χαρακωμάτων και πρόχειρων πολυβολείων κατά μήκος της παραλιακής περιμέτρου. Σαν έδρα διοίκησης είχε το Μαρμάρι και μαζί με άλλες δυνάμεις ιταλικού Πεζικού έφθανε τους 300 άνδρες .
  • Στην Αστυπάλαια επίσης, είχε την έδρα της η 6η Μοίρα Ναρκαλιευτικών, που την αποτελούσαν 8 επιταγμένα μηχανοκίνητα αλιευτικά, καθώς και δύο μεταφοράς προμηθειών. Επιπλέον υπήρχαν τρία ανθυποβρυχιακά φράγματα που έφραζαν την Μαλτεζάνα και από τα τρία στόμια.

Το οδικό δίκτυο ήταν εξαιρετικά φτωχό και πολύ εύκολο να προσβληθεί κατά την διάρκεια αεροπορικών επιδρομών, σε σημείο που η μεταφορά οποιασδήποτε δύναμης με τα ούτως ή άλλως πενιχρά μεταφορικά μέσα να αποτελεί αυτοκτονική επιχείρηση. Πέρα από το ήδη διαμορφωμένο χαμηλό ηθικό των Ιταλικών δυνάμεων, το προσωπικό αποδείχθηκε ανεπαρκώς εκπαιδευμένο σε μάχες επί ορεινού εδάφους. Πολύ δε περισσότερο απέναντι σε ένα καλά εκπαιδευμένο, αποφασισμένο και εμπειροπόλεμο αντίπαλο.

ΤΟ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΒΑΣΗΣ

Το βάρος της Γερμανικής επίθεσης θα σήκωνε κυρίως ο 15ος Λόχος Αλεξιπτωτιστών του 4ου Συντάγματος Βραδεμβούργιων, που θα εκτελούσε άλμα με αλεξίπτωτα. Παράλληλα, ο 1ος Λόχος Αμφίβιων Καταδρομών (JAGER) του 1ου Συντάγματος Βραδεμβούργιων θα μεταφερόταν με υδροπλάνα στο νησί και θα αποβιβαζόταν με λέμβους στις ακτές. Σε αυτό το σημείο να σημειωθεί ότι ο Λόχος Αλεξιπτωτιστών είχε μεταφερθεί κυριολεκτικά την παραμονή της απόβασης  από το Κράλγεβο της Γιουγκοσλαβίας στην Αθήνα, φέροντας μόνο τον ατομικό του οπλισμό.

Η εμπειρία που είχαν αποκτήσει αυτοί οι άνδρες από τις επιχειρήσεις κατά των παρτιζάνων, αλλά και το γεγονός ότι αποτελούσαν μια ειδική επίλεκτη δύναμη, που βασιζόταν περισσότερο στον αιφνιδιασμό παρά στην ισχύ πυρός, θα αποδεικνύονταν καθοριστικοί παράγοντες για την επιτυχία του γερμανικού σχεδίου κατάληψης της Αστυπάλαιας. Ακόμα και ο σχεδιασμός των ανώτερων κλιμακίων ήταν αριστοτεχνικός. Οι επικεφαλής των Βραδεμβούργιων καταδρομών ήταν εφοδιασμένοι με χάρτες του νησιού, στους οποίους ήταν σημειωμένες με απόλυτη ακρίβεια όλες οι Ιταλικές αμυντικές θέσεις (!). Όπως τελικά αποδείχθηκε, οι γερμανοί αιχμάλωτοι του πλοίου ΟΛΥΜΠΟΣ και οι συμπαθούντες των Ναζί Ιταλοί αξιωματικοί, είχαν κάνει πολύ καλή δουλειά.

Την μεταφορά των Βραδεμβούργειων καταδρομέων και την αεροπορική κάλυψη της απόβασης ανέλαβε το 10ο Αεροπορικό Σώμα. Οι Γερμανικές δυνάμεις θα προσέγγιζαν την Αστυπάλαια μόνο από αέρος καθώς η θαλάσσια οδός είχε αποδειχθεί απόλυτα επικίνδυνη. Φθάνοντας στην Αστυπάλαια οι Αλεξιπτωτιστές θα έπεφταν σε προκαθορισμένες ζώνες ρίψεις, ενώ οι αμφίβιοι καταδρομείς θα αποβιβάζονταν με ελαστικές φουσκωτές λέμβους, από τα υδροπλάνα που θα τους μετέφεραν. Τα υδροπλάνα ήταν ειδικά διαμορφωμένα JU-52 με πλωτήρες, που θα συνοδεύονταν από εξοπλισμένα υδροπλάνα ARADO-196.

Ήταν μια πρωτοποριακή σε σύλληψη και εκτέλεση καταδρομική επιχείρηση που ήθελε να εκμεταλλευθεί στο έπακρο το στοιχείο του αιφνιδιασμού και να εφαρμόσει την ταυτόχρονη και πολλαπλή ισχυρή κρούση στα ζωτικά σημεία του αντιπάλου, χωρίς να του δίνει την παραμικρή ευκαιρία να αντιτάξει μακροχρόνια άμυνα, για την οποία οι Βραδεμβούργιοι καταδρομείς, αμφίβιοι και αλεξιπτωτιστές, δεν ήταν ούτε προετοιμασμένοι ούτε εκπαιδευμένοι.

H EΠΙΘΕΣΗ ΑΡΧΙΖΕΙ

ΓΕΡΜΑΝΟΙ ΕΠΙΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ ΜΕΣΩ ΛΕΜΒΩΝ ΣΕ ΥΔΡΟΠΛΑΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ - ΠΕΙΡΑΙΑΣ

Η 22 Οκτωβρίου 1943, ήταν μια θαυμάσια ημέρα πάνω από το Αιγαίο, με άριστες καιρικές συνθήκες που ευνοούσαν την απόβαση των Γερμανών. Από το ξημέρωμα οι Γερμανοί καταδρομείς είχαν επιβιβασθεί σε αεροπλάνα που θα τους μετέφεραν πάνω από τη ζώνη ρίψης και τα σημεία απόβασης στις ακτές της Αστυπάλαιας. Στο αεροδρόμιο του Τατοϊου τα μεταγωγικά JU-52 με τους αλεξιπτωτιστές και στο Παλαιό Φάληρο τα υδροπλάνα JU-52 και ARADO-196  με τους αμφίβιους καταδρομείς ζέσταιναν τους κινητήρες τους. Το έδαφος για την απόβαση θα προετοίμαζαν με βομβαρδισμούς ακριβείας τα διαβόητα STUKAS, που αν και παρωχημένα, εξακολουθούσαν να αποτελούν θανάσιμο όπλο ακριβείας κατά στόχων επιφανείας και εφιαλτικό αντίπαλο οποιασδήποτε αντιαεροπορικής άμυνας.

Τούτη τη φορά το αεροπορικό κομβόι δεν ήταν διατεθειμένο να πληρώσει τίμημα σε ανθρώπινες ζωές, όπως τα αντίστοιχα ναυτικά, τις δύο προηγούμενες φορές, γύρω από την Αστυπάλαια. Ο συγχρονισμός ήταν αριστοτεχνικός μιας και ο χρόνος σε αυτές τις περιπτώσεις είναι καθοριστικός παράγοντας. Ο αιφνιδιασμός έπρεπε να είναι απόλυτος για να μην αφήσει κανένα περιθώριο αντίδρασης στους αμυνόμενους. Ένα χτύπημα τόσο ισχυρό που θα συνέτριβε το ούτως ή άλλως χαμηλό ηθικό του εχθρού και θα τον αποθάρρυνε να προβεί  σε οποιαδήποτε είδους άμυνα.

Οι Βραδεμβούργιοι καταδρομείς από την πλευρά τους, διέθεταν εκείνα τα συστατικά στοιχεία της ψυχοσύνθεσης κάθε στρατιώτη που αποφασίζει να γίνει καταδρομέας, κέφι και αδιαφορία για το παιχνίδι με τον θάνατο. Δεν ήταν άλλωστε η πρώτη φορά που θα έπαιζαν μαζί του. Αν και λίγες μόνο ημέρες στην Ελλάδα είχαν προσαρμοστεί στο νέο και τόσο διαφορετικό πεδίο μάχης από εκείνο των βουνών της Γιουγκοσλαβίας. Από αέρος ή θαλάσσης, εκείνοι είχαν μάθει να ανταπεξέρχονται. Άσχετα με το τι θα συναντούσαν, ήταν προετοιμασμένοι για όλα, τόσο πολύ μάλιστα που κατά τη διάρκεια του ταξιδιού τραγουδούσαν το τραγούδι <<Σύντροφοι, σήμερα δεν υπάρχει επιστροφή>>, ενδεικτικό της ψυχολογικής τους κατάστασης αλλά και της ετοιμότητάς τους.

Στόχος των Αλεξιπτωτιστών ήταν η καρδιά του νησιού και συγκεκριμένα η πεδινή περιοχή της Μαλτεζάνας και ο Σταθμός Διοίκησης, ακριβώς στο σημείο που βρίσκεται σήμερα το αεροδρόμιο, έτσι ώστε να παραλύσει κάθε αντίσταση. Έπεσαν στην κυριολεξία κάτω από τη μύτη των αντιαεροπορικών πυροβολαρχιών του Αγίου Ιωάννη!. Πραγματικά δεν μπορεί να υπάρξει πιο παράτολμη σύλληψη και ριψοκίνδυνη εκτέλεση αερομεταφερόμενης επίθεσης, από το να τίθεται η δύναμη των αλεξιπτωτιστών μέσα στο δραστικό βεληνεκές ακόμα και πολυβόλων, και με το ενδεχόμενο να έρθει αντιμέτωπη με κινητή δύναμη εξάλειψης αερο-προγεφυρώματος. Για αυτόν τον λόγο ο αεροπορικός βομβαρδισμός, που θα προηγούνταν, έπρεπε να είναι συγχρονισμένος με την ρίψη, έτσι ώστε να μην υπάρχουν χρονικά περιθώρια αντίδρασης από κανέναν.

Ταυτόχρονα με την ρίψη των Αλεξιπτωτιστών στην Μαλτεζάνα, Αμφίβιοι Καταδρομείς του 1ου Συντάγματος Βραδεμβούργιων θα αποβιβάζονταν από τα υδροπλάνα στην παραλία του Πανόρμου, στο βορειοδυτικό τμήμα του νησιού, ανοίγοντας το απαραίτητο δεύτερο μέτωπο και εκκαθαρίζοντας τις όποιες εστίες αντίστασης εκεί. Σημείο συνάντησης και των δύο συγκροτημάτων μάχης είχε ορισθεί η παραλιακή περιοχή Λειβάδια κοντά στην πρωτεύουσα του νησιού.

Η ΩΡΑ ΤΗΣ ΕΠΙΘΕΣΗΣ

Στις 6 το πρωί της πέμπτης, οι πιλότοι των JU-87 διέκριναν καθαρά τις κορυφογραμμές του νησιού μπροστά τους. Όμως και κάποιοι άλλοι επίσης παρατηρούσαν το σχηματισμό των γερμανικών αεροσκαφών να πλησιάζει. Το παρατηρητήριο στις Περβόλες ήταν το πρώτο που αναγνώρισε οπτικά τα εχθρικά αεροσκάφη και σήμανε αμέσως συναγερμό, δίνοντας αρκετό χρόνο προετοιμασίας στις πυροβολαρχίες του νησιού, ο οποίος τελικά χρησιμοποιήθηκε για κάλυψη του προσωπικού στα καταφύγια παρά για την επάνδρωση των όπλων.

Το πρώτο κύμα των JU-87 επετέθη εκτελώντας κάθετες εφορμήσεις ταυτόχρονα εναντίων:

  • Του λιμανιού της Σκάλας Μαλτεζάνας, του εκεί ευρισκόμενου Σταθμού Ασυρμάτου, του Σταθμού Διοίκησης και του σταθμού Ασυρμάτου που τον υποστήριζε.
  • Του Λιμανιού της Σκάλας Γιαλού της Χώρας Αστυπάλαιας, Της Κεντρικής Διοίκησης στο Λιμάνι, του Σταθμού Ασυρμάτου (σημερινό Δημοτικό σχολείο), του σταθμού Καραμπινιέρων που στεγαζόταν σε κτήριο δίπλα από το Ναό του Αγίου Νικολάου, ο οποίος κατέρρευσε κατά τον βομβαρδισμό.
  • Ταυτόχρονα πολυβολούσε οτιδήποτε κινούνταν στην ύπαιθρο και άδειαζε φορτία βομβών γύρω από τις θέσεις των πυροβολαρχιών.

Το σκηνικό εξελισσόταν εφιαλτικό, με συνεχείς εκρήξεις και πολυβολισμούς, σχεδόν σε ολόκληρη την έκταση του νησιού και τον πανικό και τον φόβο να έχει κυριεύσει  τους <<υπερασπιστές>>  του.

Η Luftwaffe τώρα είχε επικεντρωθεί στην εξουδετέρωση των πυροβολαρχιών στον Άγιο Ιωάννη, καθώς τα μεταγωγικά με τους αλεξιπτωτιστές πλησίαζαν. Παράλληλα, υπό την προστασία των JU-87, οποιαδήποτε ανάπτυξη της ούτως ή άλλως απρόθυμης ιταλικής δύναμης άμεσης επέμβασης θα ήταν καθαρή αυτοκτονία. Η αιφνιδιαστική αεροπορική επιδρομή πέτυχε αφ ενός να καθηλώσει τις Ιταλικές δυνάμεις στα καταφύγιά τους και αφετέρου να προκαλέσει την ολοκληρωτική καταστροφή των νευραλγικών Σταθμών Ασυρμάτων, καθιστώντας την άσκηση διοίκησης από τον Νταβίσο αδύνατη. Ο Νταβίσο βρέθηκε απομονωμένος και ανίκανος να ασκήσει τα καθήκοντά του. Επαφίετο πλέον στις πρωτοβουλίες που θα ανέπτυσσαν οι κατά τόπους μικροί ηγήτορες σε αυτή την καταιγίδα που τους έπληττε. Ο Σταθμός Διοίκησης απομονώθηκε παντελώς, το ίδιο και οι πυροβολαρχίες μεταξύ τους, ενώ τα κύματα των αεροπλάνων διαδέχονταν το ένα το άλλο βομβαρδίζοντας και πολυβολώντας με απόλυτη ακρίβεια τις υποδειχθείσες θέσεις, με βάση τις πολύτιμες πληροφορίες που είχαν συλλεγεί  με επιμέλεια όλο το προηγούμενο διάστημα.

Ποια ήταν η αντίδραση της άμυνας σε αυτό το πρώτο στάδιο της επίθεσης; Μάλλον συμβολική! Μερικές βολές ερρίφθησαν από κάποια πυροβολαρχία, αλλά στην ουσία τα γερμανικά αεροπλάνα εκτέλεσαν ανενόχλητα την αποστολή τους. Καμία σύγκριση με το πλήθος βολών που είχε δεχθεί ένα μήνα νωρίτερα το συμμαχικό αεροσκάφος… Τι ήταν εκείνο που κράτησε το προσωπικό στα καταφύγια τους; Μόνο εικασίες μπορούμε και επιτρέπεται να κάνουμε. Σίγουρα η σφοδρότητα των βομβαρδισμών, αλλά σε μια προαναγγελθείσα επίθεση με ικανό χρόνο προετοιμασίας και σε ένα διάστημα που μια τέτοια προσπάθεια φαινόταν αναμενόμενη από μέρα σε μέρα, θα έπρεπε να είχε υπάρξει ψυχραιμότερη αντίδραση.

Εν τω μεταξύ, στα Γερμανικά μεταγωγικά αεροσκάφη, οι αλεξιπτωτιστές όρθιοι περίμεναν την εντολή του επικεφαλής τους για να πέσουν. Τα Ju-87 μόλις είχαν αφήσει το τελευταίο φορτίο βομβών χωρίς καμία απώλεια και αμέσως πίσω τους ακολουθούσαν τα JU-52, έτοιμα να ρίξουν τους αλεξιπτωτιστές. Η αδρεναλίνη των αλεξιπτωτιστών μέσα στα αεροπλάνα από την αναμονή της επίθεσης είχε φτάσει στα ύψη. Ακολούθησε αμέσως μετά το άλμα με το γνώριμο τράνταγμα από το αλεξίπτωτο, την ανακούφιση που δεν προλαβαίνεις να βιώσεις, γιατί ανακατεύεται με την προσμονή και την αγωνία για την αντίσταση του εχθρού στο έδαφος. Οι γερμανοί αλεξιπτωτιστές προσγειώνονταν στην κυριολεξία στα κεφάλια των εμβρόντητων ιταλών στην πεδιάδα της Μαλτεζάνας, λίγες εκατοντάδες μέτρα από τα πέντε βαριά αντιαεροπορικά πυροβόλα και τα περισσότερα αντιαεροπορικά πολυβόλα που υπήρχαν σε αυτή την ζώνη άμυνας. Ο Νταβίσο έσπευσε στην περιοχή συνοδευόμενος από τον Ανθυποπλοίαρχο Μπενκίνι, για να αποκτήσει ιδία αντίληψη για την κατάσταση.

ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΑΠΟΨΗ ΤΟΥ ΑΛΜΑΤΟΣ ΣΤΗ ΜΑΛΤΕΖΑΝΑ
ΤΟ ΑΛΜΑ ΣΤΗ ΜΑΛΤΕΖΑΝΑ
OI ΒΡΑΔΕΜΒΟΥΡΓΙΟΙ ΠΕΦΤΟΥΝ ΣΤΗΝ ΜΑΛΤΕΖΑΝΑ
ΟΙ ΒΡΑΔΕΜΒΟΥΡΓΙΟΙ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΤΗΣ ΜΑΛΤΕΖΑΝΑΣ

Την ίδια ώρα στον Πάνορμο, αποβιβάζονταν με υδροπλάνα και εν συνεχεία με πλαστικές λέμβους και άλλα στρατεύματα. Τα εκεί ιταλικά τμήματα παρακολουθούσαν αποσβολωμένα αρχικά τον βομβαρδισμό, κατόπιν την ρίψη των αλεξιπτωτιστών και την ίδια ώρα είδαν λέμβους να πλησιάζουν την ακτή, που βρίσκονταν στο απυρόβλητο των αντιαποβατικών πυροβολαρχιών. Ο Νταβίσο προσπάθησε να μεταβεί στον αγγλικό σταθμό ασυρμάτου εκστρατείας στην Ασιθιά, για να δώσει νέες εντολές, να πληροφορηθεί για την κατάσταση στο υπόλοιπο νησί και ίσως με την μονάδα της LRDG να σπεύσει  προς την ζώνη ρίψης, αλλά εμποδίστηκε από νέους πολυβολισμούς αεροπλάνων. Καθηλωμένος στη θέση του, παρακολουθούσε απλά την κάθοδο των αλεξιπτωτιστών και τελικά συνελήφθη από τους γερμανούς αλεξιπτωτιστές λίγο αργότερα μαζί με τον Μπενκίνι. Εν συνεχεία, οι προσπάθειες των αλεξιπτωτιστών στράφηκαν στην πυροβολαρχία του Αγίου Ιωάννη. Με περίσσιο θάρρος και με αναπτερωμένο ηθικό μετά το σόκ της πτώσης αλλά και την παντελή απουσία αντίστασης, οι καταδρομείς προσέγγισαν τις θέσεις των Ιταλών. Την ίδια ώρα, η ιταλική κινητή δύναμη επέμβασης είχε προτιμήσει να παραμείνει στο καταφύγιό της.

ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ ΥΔΡΟΠΛΑΝΑ ΠΡΟΣΘΑΛΑΣΣΟΝΟΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΠΑΝΟΡΜΟ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ
ΑΠΟ ΤΑ ΥΔΡΟΠΛΑΝΑ ΣΤΙΣ ΛΕΜΒΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΝΟΡΜΟ
ΛΕΜΒΟΙ ΚΑΙ ΥΔΡΟΠΛΑΝΑ ΑΠΟΒΙΒΑΖΟΥΝ ΑΜΦΙΒΙΟΥΣ ΚΑΤΑΔΡΟΜΕΙΣ ΣΤΟΝ ΠΑΝΟΡΜΟ
ΓΕΡΜΑΝΟΙ ΚΑΤΑΔΡΟΜΕΙΣ ΕΤΟΙΜΑΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΕΣΗ ΝΑ ΠΡΟΕΛΑΣΟΥΝ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΧΩΡΑ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ
ΓΕΡΜΑΝΟΙ ΑΧΟΥΝ ΑΠΟΒΙΒΑΣΤΕΙ ΑΠΟ ΤΑ ΥΔΡΟΠΛΑΝΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΟΔΕΥΟΥΝ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΧΩΡΑ

Έτσι για τους Βραδεμβούργιους καταδρομείς, Αμφίβιους και αλεξιπτωτιστές, η επιχείρηση εξελισσόταν σε άσκηση υπό πραγματικές συνθήκες πολέμου. Μέσα στα καταφύγια συνέλαβαν και τον υπεύθυνο άμυνας της Μαλτεζάνας, υποπλοίαρχο Πιζόλο. Η διακοπή των επικοινωνιών δεν του είχε επιτρέψει να βγάλει το προσωπικό από τα καταφύγια, όταν ξεκίνησαν οι βομβαρδισμοί. Παράλληλα δεν μπόρεσε να επέμβει αυτοπροσώπως και να δώσει νέες διαταγές, καθηλωμένος λόγω τραυματισμού, όχι όμως από εχθρικά πυρρά. Λίγες ημέρες νωρίτερα είχε υποστεί διάστρεμμα, συνέπεια πτώσης από μοτοσικλέτα. Συμβάν για το οποίο δεν είχε ειδοποιήσει τον Νταβίσο (!)…

Τα πράγματα δεν υπήρξαν εύκολα για τους Βραδεμβούργιους καταδρομείς που αποβιβάστηκαν από τα υδροπλάνα. Αφού βγήκαν στον Πάνορμο, ήρθαν σε επαφή με περιπόλους από το παρατηρητήριο στις Περβόλες. Επακολούθησε σφοδρή μάχη και κατόπιν άλλη μια στο Σταθμό – Παρατηρητήριο στις  Περβόλες, που διατηρούσε ο στρατός. Υπήρξε επιτέλους Ιταλική αντίδραση και μάλιστα γενναία, η οποία όμως εξουδετερώθηκε γρήγορα.

Η γερμανική επιχείρηση στη συνέχεια εξελίχθηκε ομαλά. Τα Γερμανικά τμήματα προχώρησαν από τον Πάνορμο και την Μαλτεζάνα, εξουδετερώνοντας όποια ασθενή αντίσταση συναντούσαν και συλλαμβάνοντας Ιταλούς και διάσπαρτους Βρετανούς που προσπαθούσαν να διαφύγουν. Στο έτερο παρατηρητήριο του στρατού στον Καστελάνο, μια ασθενής αντίσταση από 60 ξυπόλυτους, νηστικούς και διψασμένους ναύτες με 20 τυφέκια, γρήγορα εξουδετερώθηκε και αυτή.

ΟΙ ΓΕΡΜΑΝΟΙ ΠΡΟΕΛΑΥΝΟΥΝ ΑΠΟ ΤΟ ΛΙΒΑΔΙ ΠΡΟΣ ΤΗ ΧΩΡΑ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ

Τα Γερμανικά στρατεύματα, όπως είχε σχεδιαστεί, από όλα τα σημεία του νησιού ενώθηκαν στα Λιβάδια. Η όλη επιχείρηση επίθεσης και κατάληψης της Αστυπάλαιας στις 22 Οκτωβρίου 1943, θεωρήθηκε λήξασα στις 12 περίπου το μεσημέρι της ίδιας ημέρας. Είχε διαρκέσει λιγότερο από έξι ώρες, στην διάρκεια των οποίων συνελήφθησαν 627 Ιταλοί ναύτες και οπλίτες, είκοσι αξιωματικοί και επτά βρετανοί. Παράλληλα κατελήφθησαν άθικτα τρία αλιευτικά και όλες οι πυροβολαρχίες και τα οχυρωματικά έργα. Οι γερμανοί θα παρέμεναν στο νησί μέχρι της 2 Οκτωβρίου 1944, οπότε θα υποχωρήσουν υπό το βάρος των καταλυτικών εξελίξεων στο βαλκανικό θέατρο του πολέμου.

Η ΕΙΣΟΔΟΣ ΤΩΝ ΓΕΡΜΑΝΩΝ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ. Ο ΚΟΣΜΟΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΑΜΗΧΑΝΑ ΤΗΝ ΕΝΑΛΛΑΓΗ ΤΩΝ ΚΑΤΑΚΤΗΤΩΝ

ΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ

Η επιχείρηση κατάληψης της Αστυπάλαιας μπορεί να μην κατέληξε σε μια συγκλονιστική μάχη, αλλά η σπουδαιότητά της είναι πολλαπλή:

  • Εξασφάλισε μαζί με την νήσο Λέβιθα, την απαραίτητη ασφάλεια και τις βάσεις για την επιχείρηση ανακατάληψης της Λέρου από τους Γερμανούς αμέσως μετά.
  • Αποτέλεσε υπόδειγμα αερομεταφερόμενης καταδρομικής αεροπορικής επιχείρησης, η οποία στηρίχθηκε σε άριστες πληροφορίες, σε καλό συντονισμό μέσων υποστήριξης και στρατευμάτων, και σε επίλεκτα στρατεύματα με εμπειρία και ηθικό για τέτοιες ριψοκίνδυνες ενέργειες.
  • Κατέδειξε για πολλοστή φορά στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ότι η αεροπορική υπεροχή είναι τελικά ανώτερη της Ναυτικής υπεροχής.
  • Ότι οι αερομεταφερόμενες δυνάμεις μπορούν να καταλάβουν ταχύτατα τα νησιά, ακόμα και εάν ο αντίπαλος έχει ναυτική υπεροχή, αλλά με την προϋπόθεση εξασφάλισης και διατήρησης (εφ όσον το νησί πρέπει να κρατηθεί) της αεροπορικής υπεροχής.
  • Οι αλεξιπτωτιστές είναι κατάλληλοι για μικρές σύντομες καταδρομές αλλά όχι για μεγάλης κλίμακας επιχειρήσεις εναντίων συμβατικών δυνάμεων, όπως συνέβη στην Κρήτη και στο Άρνεμ, που κατέληξαν σε καταστροφή.

Όσον αφορά την συγκεκριμένη στρατιωτική κατάσταση που οδήγησε στην απώλεια της Αστυπάλαιας από τους Συμμάχους, εντοπίζονται οι εξής παράγοντες:

  • Οι ιταλικές δυνάμεις επέδειξαν απροθυμία αντίστασης, ενώ υπάρχουν βάσιμες υποψίες ότι μέρος αυτών συνεργάστηκε με τους Γερμανούς. Το Ιταλικό Ναυτικό ως άμεσα υπεύθυνο για την υπεράσπιση του νησιού, μετά τον πόλεμο συνέστησε επιτροπή ερεύνης που έδειξε ότι: Η έρευνα όσων συνέβησαν στο νησί, ολοκληρώθηκε με εκείνη της εν συνεχεία συμπεριφοράς ενός εκάστου κατά την αιχμαλωσία, και από την αποδοχή, άμεση ή κατόπιν πιέσεων, των προσφορών συνεργασίας από τους Γερμανούς, και οι υποψίες ούτε επιβεβαιώθηκαν ούτε ήρθησαν καθ΄  ολοκληρίαν.
  • Ότι το Μέτωπο του Αιγαίου που ήθελε να ανοίξει ο Τσώρτσιλ, δεν έλαβε της απαραίτητης προσοχής και ενίσχυσης. Λιγοστές δυνάμεις διατέθηκαν, υπήρξε κακός σχεδιασμός αλλά κυρίως δεν εξασφαλίσθηκε η αεροπορική υπεροχή στο θέατρο επιχειρήσεων. Οι Γερμανοί με λιγοστές επίλεκτες δυνάμεις και χωρίς καμία ουσιαστική ναυτική ισχύ, κατόρθωσαν χάριν στην αεροπορική υπεροχή τους να ανακαταλάβουν επιτυχώς όλα τα καταληφθέντα από τους βρετανούς νησιά και να διατηρήσουν τον έλεγχο της Δωδεκανήσου σχεδόν μέχρι το τέλος του πολέμου.

Ο Τσώρτσιλ επιθυμούσε διακαώς την εξασφάλιση των Δωδεκανήσων, αλλά αποδείχθηκε ότι δεν μπόρεσε να επιβάλει την άποψή του στην πορεία. Οι εξελίξεις τον υπερκέρασαν. Αναλήφθηκε μια επιχείρηση, στην ουσία χωρίς βάθος σχεδιασμού και ικανές δυνάμεις. Αποκλειστικά και μόνο Βρετανικά στρατεύματα κατέληξαν να μάχονται καθ΄όλη τη διάρκεια της εκστρατείας, σπεύδοντας να καλύψουν κενά, αδυνατίζοντας στην ουσία όλο το μέτωπο, με αδιάψευστο μάρτυρα του γεγονότος αυτού τις αρχικά τοποθετείσες δυνάμεις στην Αστυπάλαια και σε όσες ήταν διαθέσιμες την κρίσιμη ώρα. Η παρουσία των Αμερικανών που με την αεροπορία τους θα έκαναν την διαφορά, ήταν συμβολική και μικρής διάρκειας. Η τύχη της Αστυπάλαιας και των Δωδεκανήσων ήταν προκαθορισμένη. Ο Βρετανός πρωθυπουργός φαίνεται από τις αρχές Οκτωβρίου άρχισε να χάνει την πεποίθησή του για την επιτυχή έκβαση του Αγώνα, που ο ίδιος είχε ξεκινήσει. Η επιχείρηση στα Δωδεκάνησα αποδείχθηκε καταστροφική επανάληψη της Καλλίπολης κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, απόρροια των εμμονών και φαντασμάτων που ακόμα κατέτρεχαν τον Τσόρτσιλ, φανερώνοντας τελικά ότι η επίδραση της ατελούς φύσης των ανθρώπων στον ρου της ιστορίας είναι καταλυτική.

ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ ΑΝΤΙΑΕΡΟΠΟΡΙΚΟ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΝΟΥ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ
ΓΕΡΜΑΝΟΙ ΣΤΟ ΒΟΥΝΟ ΦΤΕΡΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ

ΠΗΓΕΣ:

  • ΑΝΔΡΕΑΣ ΓΑΛΑΝΟΣ, ΒΡΑΔΕΜΒΟΥΡΓΙΟΙ ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ, ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ, 2009
  • ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΓΙΟΠΟΥΛΟΣ, Η ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΚΑΤΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ, ΡΟΔΟΣ 2005
  • ΜΑΝΩΛΗΣ ΚΑΣΩΤΗΣ, Η ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ ΣΤΟΝ Β΄ Π.Π. – ΠΟΛΕΜΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ, ΡΟΔΟΣ 2005
  • ANTONY ROGERS, ΤΟ ΟΛΙΣΘΗΜΑ ΤΟΥ ΤΣΩΡΤΣΙΛ – ΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ ΚΩΣ & ΛΕΡΟΣ 1943, ΙΩΛΚΟΣ 2005
  • PETER CHENK, ΠΟΛΕΜΟΣ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ 1941-1945, EUROBOOKS 2008
  • ΓΡΑΦΕΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ ΙΤΑΛΙΚΟΥ ΠΟΛΕΜΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ, ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΝΑΚΩΧΗ, ΛΕΡΟΣ 1999
  • PASCUALE LUSO, LA RESISTENZA DEI MILITARI ITALIANI ALL’ESTERO ISOLE DEL EGEO, RIVISTA MILITARE 1994

ΘΕΡΜΕΣ ΕΥΧΑΡΗΣΤΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΩΝ ΝΑΥΑΓΙΩΝ ΣΤΟΥΣ:

  • ΔΗΜΗΤΡΗ ΓΚΑΛΟΝ, ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΝΑΥΑΓΙΩΝ – ΑΥΤΟΔΥΤΗ
  • ΒΥΡΩΝΑ ΤΕΖΑΨΙΔΗ, ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΣΥΝΓΡΑΦΕΑ
  • ΜΑΝΩΛΗ ΜΠΑΡΔΑΝΗ, ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΝΑΥΑΓΙΩΝ – ΑΥΤΟΔΥΤH

ΣΗΜΕΙΩΣΗ:

  • ΤΟ ΑΡΧΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΠΡΟΕΡΧΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ, ΤΕΎΧΟΣ 35, ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2009
  • Η ΕΡΕΥΝΑ ΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΝΑΥΑΓΙΩΝ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ
Advertisements

Η ΔΙΑΣΩΣΗ ΤΟΥ ΠΙΛΟΤΟΥ JOHN FOSTER ΣΤΗ ΣΥΡΝΑ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ. 8 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1944


Ο Τζόν Φόστερ, όπως αναφέρεται σε δημοσίευμα της εφημερίδας SUNDAY TELEGRAPH, ήταν σε μονάδα της RAF στη Λιβύη, όταν πήρε εντολή, στις 8 Απριλίου 1944, να πετάξει μαζί με τον συνάδελφό του πιλότο Μπέρτ Λέισι, για να επιτεθούν σε Γερμανικά υποβρύχια, κοντά στο βαθύ της Σάμου. Κατά την επιστροφή τους στη Λιβύη, το αεροπλάνο χτυπήθηκε και ο Λέισι μπόρεσε να το προσθαλασσώσει. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα το αεροπλάνο βυθίστηκε. <<Εγώ βρέθηκα σε μια αυτόματη φουσκωτή βάρκα>>, αφηγείται στη SUNDAY TELEGRAPH ο Τζόν Φόστερ. <<Ο φίλος μου όμως δεν μπόρεσε να μπεί, είχε τραυματισθεί. Ακόμα θυμάμαι τη φωνή του που ζήταγε βοήθεια. Τον είδα να πνίγεται λίγα μέτρα μακριά μου>>. Τρείς ημέρες πέρασε στη φουσκωτή βάρκα Ο Φόστερ, ώσπου πλησίασε στη Σύρνα. Εκεί τον περίμενε η σωτηρία. Η οικογένεια Μεταξωτού.

<<Τι να πρωτοθυμηθώ από όλα εκείνα που ζήσαμε>> λέει η Μαρία Μεταξωτού, που τότε μαζί με τον άνδρα της, Θεόδωρο, και τον πεθερό της Γιάννη Μεταξωτό, είχαν προσφέρει τις πρώτες βοήθειες, αλλά και το εισιτήριο για να συνεχίσει τη ζωή του ο νεαρός πιλότος Τζόν Φόστερ.

<<Μια ανιψιά μου, η δεκάχρονη Κατερίνα , είδε ένα κόκκινο πανί να επιπλέει στη θάλασσα και ένα χέρι να κουνιέται. Πήρε ο άντρας μου μια βάρκα, πήγε, τον έβαλε μέσα και τον έφερε στο σπίτι μας στη Σύρνα. Το πόδι του κρεμόταν από ένα κομμάτι κρέας. Δεν είχαμε γάζες και φάρμακα, μόνο Σουφλαμίδα είχαμε. Σκίσαμε ένα σεντόνι και το δέσαμε. Όμως δεν γινόταν να τον κρατήσουμε στο σπίτι. Αν μας ανακάλυπταν οι γερμανοί θα μας έκαιγαν ζωντανούς. Όταν μας χτύπαγαν την πόρτα η καρδιά μας πήγαινε να σπάσει. Τον κρύβαμε πότε στις φραγκοσυκιές και πότε στις σπηλιές>>.

Δεν μπορεί να θυμηθεί η κυρία Μαρία πόσο χρόνο έμεινε μαζί τους ο Τζόν Φόστερ. Η κόρη της όμως, Ελένη, λέει ότι σύμφωνα με τις διηγήσεις του πατέρα της, έμεινε περίπου 20 ημέρες. <<Ήρθε μια Εγγλέζικη τορπιλάκατος και τον πήρε έπειτα από σινιάλο που έκανε με μια κονσέρβα ο πατέρας μου, που ήξερε από αυτά, αφού ήτανε στην αντίσταση>>.

Φεύγοντας τότε ο Άγγλος πιλότος, είχε δώσει το δαχτυλίδι των αρραβώνων του, ως δώρο ευγνωμοσύνης, στους σωτήρες του. Στον Θεόδωρο Μεταξωτό, τη Μαρία Μεταξωτού, το αδελφό της Μιχάλη Βεργούλη <<που μια νάρκη τον τίναξε στον αέρα λίγο πριν τελειώσει ο πόλεμος>>. Όταν συναντηθήκαμε κοίταξε τα χέρια μου για να δει το δαχτυλίδι>> λέει η κυρία Μαρία, <<όμως το είχαμε προσφέρει τάμα στην Παναγία την Πορταϊτισσα, για τη ζωή του. Πήγαμε αλλά δεν το βρήκαμε, ήθελε να το δώσει στην κόρη μου>>.

  • Εφημερίδα SUNDAY TELEGRAPH, 4 Νοεμβρίου 1995.
  • Εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ, 7 Νοεμβρίου 1995.

Ο Τζόν Φόστερ, από το 1995 που ξαναήρθε για πρώτη φορά στην Αστυπάλαια, επικοινωνούσε κάθε χρόνο με την οικογένεια Μεταξωτού. Εδώ και 3 χρόνια δεν έχει επικοινωνήσει.

Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΑΣ VITORIO EMANUELE III ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ


Η ΥΠΟΔΟΧΗ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΑΣ EMANUELE III ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ
Η ΑΦΙΞΗ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΑΣ EMANUELE III ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ
ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΥΠΟΔΟΧΗ ΤΟΥ ΒΑΣΙΑΛΙΑ ΤΗΣ ΙΤΛΙΑΣ EMANUELE III ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ

Ο ΙΣΠΑΝΟΣ ΚΟΥΡΣΑΡΟΣ ALONZO CONTRERAS ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ (1595 μ.χ.)


O KOYΡΣΑΡΟΣ ALONZO CONTRERAS

O Alonzo Contreras, από τους μεγαλύτερους κουρσάρους της Ισπανίας, ήταν ο πρωτότοκος γιός της 16μελούς οικογένειάς του. Ο δάσκαλός του θα προβεί σε μια μοιραία αδικία, προωθώντας άδικα στη θέση του μικρού Alonzo, ένα συμμαθητή του, γιο δικαστικού λειτουργού, σε ένα διαγωνισμό που θα διεξάγονταν στη Μαδρίτη. Θα εκδικηθεί για την αδικία, σκοτώνοντας με ένα σουγιά στους δρόμους της Conception, τον συμμαθητή του. Καταδικάστηκε σε ένα χρόνο εξορία στην Avila, στο σπίτι του θείου του, Πάστορα στην εκκλησία του San Giacomo. Αφού εκτέλεσε την ποινή του επέστρεψε στην Μαδρίτη. Τοποθετήθηκε από την μητέρα του ως βοηθός ενός Αργυροχόου. Αρνείται να εκτελέσει υπηρεσίες που του αναθέτει ο αργυροχόος στο σπίτι του και πείθει την μητέρα του να τον αφήσει να πάει ως στρατιώτης στη συνοδεία του Πρίγκιπα Καρδινάλιου Αλβέρτου της Αυστρίας.

Ξεκίνησε τη ζωή του στη θάλασσα κοντά στον πλοίαρχο Mejia στο Μιλάνο. Εγκαταλείπετε από τον επιστάτη του στο δρόμο για την Φλάνδρα. Φθάνει στη Σικελία και ενσωματώνετε με την δύναμη του Πλοιάρχου Φίλιππου Menagues. Υπό την ηγεσία του Don Petro de Toledo λαμβάνει μέρος στην κατάκτηση της Πάτρας, όπου, αν και πολύ νέος αναδεικνύεται ως ένας από τους βασικούς συντελεστές της κατάληψης. Στη συνέχεια ο Contreras λαμβάνει μέρος σε πολλές αποστολές κατά των Τούρκων, καθώς και στη λεηλασία των αποθηκών της Αλεξανδρέττας, κατά τις οποίες αποκτά μεγάλη πείρα και αναγνώριση ως μεγάλου εμπειρογνώμονα, πλοηγού και χαρτογράφου. Μάλιστα, οι χάρτες του για τις ακτές της Ανατολίας και του κόλπου του Αγίου Βικεντίου συμπεριλαμβάνονται στον Πορτολάνο (βιβλίο χαρτών) της εποχής (βρίσκετε σήμερα στην Βιβλιοθήκη της Μαδρίτης).

Με την αναγνώρισή του, αρχίζει μια πολυετή προσπάθεια, ως τυχοδιώκτης, να αποκτήσει δική του δύναμη μαχόμενος ως κουρσάρος υπό τις διαταγές διαφόρων Πλοιάρχων της εποχής. Λαμβάνει μέρος στις εκστρατείες του Μοριά και στις παρακολουθήσεις του Τουρκικού στόλου, ενώ ως κυβερνήτης φρεγάδας παίρνει μέρος στην κατάληψη της Ζακύνθου και σε εκ νέου παρακολουθήσεις του Τουρκικού στόλου.

Σε αυτό το χρονικό διάστημα λαμβάνει εντολή να εξερευνήσει την Ανατολική μεσόγειο και τα νησιά του Αιγαίου, που ελέγχονταν από τους Ενετούς. Κοντά στο νησί της Σερίφου βλέπει ένα Μπρίκι με 10 Έλληνες. Στο κατάστρωμα βλέπει τα μαγειρικά σκεύη να χρησιμοποιούνται μόνο από το πλήρωμα και καταλαβαίνει ότι κάτι δεν πάει καλά. Με βασανιστήρια προσπαθεί να κάνει τα μέλη του πληρώματος να μιλήσουν αλλά δεν καταφέρνει τίποτα. Τελευταίο άφησε ένα δεκαπεντάχρονο παιδί, που όταν το απείλησε να το σφάξει με ένα μαχαίρι, παρενέβη ο πατέρας του και υπέδειξε το μέρος όπου το πλήρωμα είχε κρύψει τον Τούρκο ιδιοκτήτη και δύο υπηρέτες του. Ο Contreras πείρε ως λάφυρο το φορτίο που αποτελούνταν από 5 μπαούλα γεμάτα μετάξι από τη Δαμασκό και απέτισε 3.000 Τούρκικες λύρες για να τον αφήσει ελεύθερο. Απέστειλε μάλιστα τους δύο υπηρέτες στα παιδιά του ιδιοκτήτη στην Αθήνα για να μεταφέρουν τα λύτρα. Όταν τα έφεραν τα λύτρα έκανε καταμέτρηση και ανακάλυψε ότι ήταν πλαστά και h επένδυση ήταν μόνο από ασήμι. Μετά από παζάρια και ανταλλαγές όπλων και τροφίμων με τα παιδιά του ιδιοκτήτη αφήνει ελεύθερους τους υπηρέτες. Την επόμενη μέρα μετά από αμοιβαίες ευχές, αφήνει ελεύθερο και τον ιδιοκτήτη. Φεύγει για το στενό της Ρόδου και φθάνει στο νησί της Αστυπάλαιας. Στην Αστυπάλαια τυνχάνει καλής υποδοχής από τους κατοίκους, οι οποίοι τον πληροφορούν ότι ένα άλλο πλοίο Χριστιανού πειρατή είχε απαγάγει τον Ιερέα τους και ζητούσαν 2000 τεμάχια Χρυσού για να τον αφήσουν ελεύθερο. Ο Contreras αρχίζει την καταδίωξη του πειρατή και τον προλαβαίνει. Ανακαλύπτει ότι ο πειρατής είναι ο James Penaro και ότι το πλοίο ήταν κλεμμένο και μαζί με τον Ιερέα ήταν φυλακισμένο σε αυτό και το 20μελές πλήρωμά του. Αφού το κατέλαβε αφαίρεσε τις χειροπέδες από το πλήρωμα και τον Ιερέα και άφησε τον πειρατή γυμνό και χωρίς τρόφιμα σε ένα ξερονήσι. Επέστρεψαν στην Αστυπάλαια όπου του έγινε υποδοχή ήρωα και μετά από ένα γενναίο συμπόσιο, ο Ιερέας του προτείνει να τον παντρέψει με την κόρη του ηγεμόνα για να μείνει και να προστατεύει το νησί από τους πειρατές. Ο Contreras απορρίπτει την προσφορά και προσπαθεί να φύγει αλλά εμποδίζεται από τους κατοίκους. Φεύγει τελικά κρυφά για την Αμοργό όπου λεηλατείται από Βαρβάρους πειρατές.

BRANDENBURGERS: ΟΙ ΚΑΤΑΔΡΟΜΕΙΣ ΤΟΥ ΧΙΤΛΕΡ ΠΟΥ ΚΑΤΕΛΑΒΑΝ ΤΗ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟ


BRANDENBURGERS

Το Σώμα των Βραδεμβούργιων δημιουργήθηκε το 1939, ως Σώμα Ειδικών Δυνάμεων, δηλαδή στην ουσία ήταν οι καταδρομείς του Γερμανικού Στρατού. Πείρε το όνομά του από την περιοχή στην οποία έδρευε, το Brandenburg, λίγο έξω από το Βερολίνο. Η πρώτη μονάδα που δημιουργήθηκε, του Σώματος των Brandenburgers, ήταν η Bau-Lehr-Bataillon ZBV 800, η οποία άρχισε αμέσως εκπαίδευση σε αμφίβιες και εναέριες αποστολές που σκοπό είχαν την πρόκληση δολιοφθορών στον εχθρό. Η αρχική σκέψη ήταν να δημιουργηθούν μικρές ομάδες που με επικεφαλής Λοχία, θα αναλάμβαναν αποστολές υπο τις οδηγίες της Luftwaffe, όσο αφορά τις εναέριες αποστολές.

BRANDENBURGER ΑΛΕΞΙΠΤΩΤΙΣΤΗΣ

Τον Μάϊο όμως του 1940, το Τάγμα μετασχηματίσθηκε σε Brandenburg-Lehr-Regiment ZBV 800, όπου η δύναμη των ομάδων αυξήθηκε και έγιναν διμοιρίες, με έδρα το Stendal με επικεφαλήσ τον Ταγματάρχη Lutke, οπότε και ο σχηματισμός αυξήθηκε σε Σύνταγμα. Αρχικές αποστολές των Brandenburgers ήταν στις επιχειρήσεις των ονομαζόμενων Κάτω Χωρών, Γαλλίας και Νορβηγίας. Η πρώτη εναέρια επιχείρηση πραγματοποιήθηκε στις 25 Ιουνίου του 1941,με την έναρξη των επιχειρήσεων του Άξονα κατά της τότε Σοβιετικής ‘Ενωσης, όταν μια διμοιρία Brandenburgers, μετά από άλμα με αλεξίπτωτο, κατέλαβε 2 σιδηροδρομικές γέφυρες στη γραμμή Lido-Molodecho. Μετά την επιχείρηση αυτή, που στην ουσία απέδειξε την επιχειρησιακή αξία του Σώματος, η δύναμή του αυξήθηκε ξανά και από διμοιρία αποστολών μετασχηματίσθηκε σε συγκροτημένα Τάγματα αποστολών, υπο την ηγεσία του Ταγματάρχη Kurschehr και αργότερα υπο την διοίκηση του Ταγματάρχη Gerland. Κατά την περίοδο αυτή οι Brandenburgers αναλαμβάνουν επιχειρήσεις στα μετόπισθεν των γαλλικών δυνάμεων που είχαν διαφύγει στην βόρεια Αφρική και συνέχιζαν εκεί τον αγώνα κατά του Άξονα. Μερικές από τις αποστολές αυτές έγιναν με χρήση αλεξιπτώτου.

Όσο το Τάγμα λάμβανε μέρος σε επιχειρήσεις, τόσο αναδεικνυόταν η αξία του. Ολόκληρο το 1942 οι Βρανδεμβούργιοι καταδρομείς χρησιμοποιήθηκαν με μεγάλη επιτυχία κυρίως στο μέτωπο της Σοβιετικής ένωσης. Το 1943, ως προοίμιο της εκ νέου αναδιοργάνωσης του Συντάγματος, μετονομάσθηκε προσωρινά σε Τάγμα. Οριστική μορφή έλαβε ως Σύνταγμα HQ-BRANDENBURG-SONDERVERBAND 800, ενώ το 1ο, 2ο και 3ο Τάγμα μετονομάσθηκαν σε SONDERVERBAND 801, 802, 803 αντίστοιχα. Με την ολοκλήρωση πλέον της BRANDENBURG DIVISION η οποία ακόμη εξακολουθεί να έχει την ειδική ονομασία ZBV 800 EURO και ZURBESONDEREN VERWENDUNG στον τίτλο της μονάδας. Τον Απρίλιο του 1943, η μονάδα των εναέριων αποστολών αναμορφώθηκε ως 15 COY (Αλεξιπτωτιστών). Στη φάση αυτή, στα άλματα που πραγματοποιούσαν λάμβαναν ακόμη οδηγίες και έφεραν κονκάρδες της Luftwaffe.

Η νέα μονάδα 4η Regt δημιουργήθηκε στη Γιουγκοσλαβία στις 17 Απριλίου 1943, ως τμήμα της 1ης Ορεινής Μεραρχίας, με έδρα την Sjenica. Όπως και στη Ρωσία, έτσι και στην Γιουγκοσλαβία βρέθηκαν να συμμετέχουν σε βίαιες συγκρούσεις με τους κομμουνιστές αντάρτες του Τίτο και του Κομμουνιστικού Κόμματος της Γιουγκοσλαβίας. Στις αρχές Οκτωβρίου του 1943 μετακινήθηκαν στο Σεράγιεβο, όπου έλαβαν μέρος με απόλυτη επιτυχία στις επιχειρήσεις αφοπλισμού των εκεί Ιταλικών δυνάμεων. Το 4ο Σύνταγμα των Βραδενβούργιων  λαμβάνει εντολή μετακίνησης της 15 Coy αλεξιπτωτιστών στο αεροδρόμιο Μataruska Bania έξω από το Κράλιεβο, 200 περίπου χιλιόμετρα προς τα ανατολικά όπου η Luftwaffe είχε μετακινήσει την 3η σχολή αλεξιπτωτιστών, προκειμένου να δημιουργηθεί η ειδική δύναμη αλεξιπτωτιστών SS-FALLSCHIRMJAGER-BATALLION 500. Eκεί θα λάβουν και την εντολή συμμετοχής τους στις επιχειρήσεις κατάληψης της Δωδεκανήσου.

Στις 5 Οκτωβρίου 1943, η 15 Coy αλεξιπτωτιστών και τμήματα της 22ης Airlanding λαμβάνουν μέρος στην επιχείρηση Eisbar (Πολική Αρκούδα), όπου με την χρήση ανεμοπλάνων καταλαμβάνουν το αεροδρόμιο της Νήσου Κώ, επιφέροντας καίριο πλήγμα στη δραστηριότητα της F.A.F. για την υπεράσπιση της Κώ και της Δωδεκανήσου. Η επιχείρηση στέφθηκε από απόλυτη επιτυχία και καταξίωσε το Σώμα των Βραδεμβούργιων Καταδρομών, δίνοντας στην ουσία το πράσινο φώς για την χρησιμοποίησή τους κατά ειδικών στόχων όπως της Αστυπάλαιας, της Λέβυθας, της Καλύμνου και της Λέρου.

Η επιχειρήσεις κατάληψης της Αστυπάλαιας και της Λέρου έχουν  ιδιαίτερη σημασία για την Ιστορία του Σώματος, αφού πραγματοποιήθηκαν εξ ολοκλήρου από δυνάμεις Βρανδεμβούργιων καταδρομών. Στην μεν Αστυπάλαια καταξιώθηκε ξανά το σώμα των αλεξιπτωτιστών, που είχε απαξιωθεί με τις τρομερές απώλειές του στη μάχη της Κρήτης, επιτινχάνοντας τον απόλυτο αιφνιδιασμό καταδικνείοντας το σωστό τρόπο χρησιμοποίησής του στις επιχειρήσεις, που δεν έχει αλλάξει μέχρι σήμερα σε όλους τους στρατούς του κόσμου. Στη δε Λέρο αντιμέτωποι με δύναμη 8.500 ΑγγλοΙταλών υποστηριζόμενων από βαρύ πυροβολικό, κατέλαβαν το νησί σε σύντομο χρονικό διάστημα, συλλαμβάνοντας τον επικεφαλής της άμυνάς του, Στρατηγό Tillney, μέσα στο στρατηγείο του.

ΤΟ ΑΛΜΑ ΤΩΝ ΒΡΑΔΕΜΒΟΥΡΓΙΩΝ ΑΛΕΞΙΠΤΩΤΙΣΤΩΝ ΣΤΗ ΜΑΛΤΕΖΑΝΑ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ

Τον φεβρουάριο του 1944, η BRANDENBURG-FALLCHIRMJAGER-BATTALION επιστρέφει στο Standal και αναλαμβάνει την ηγεσία της ο Hauptman Weitnoer, ενώ η 15 Coy παρέμεινε με την ίδια διάταξη, όπως στα Δωδεκάνησα, ως ανεξάρτητη υπομονάδα υπο τον Ταγματάρχη Oschatz.

Τον μάρτιο του 1944, οι Βρανδεμβούργιοι καταδρομείς έλαβαν μέρος στην επιχείρηση Margerithe για την κατάληψη της Βουδαπέστης, τη σύλληψη του ηγέτη της Ουγγαρίας Ναυάρχου Herthy και τον αφοπλισμό των δυνάμεων της Honved, πιστών στην κυβέρνηση της Ουγγαρίας, αλλά μετά την δήλωση συνθηκολόγησης απλώς διέσχισαν τα εδάφη της. Ο σχεδιασμός της επιχείρησης περιελάμβανε την κατάληψη του αεροδρομίου Budaors, λίγο έξω από τη Βουδαπέστη και για τον συντονισμό της επιχείρησης είχε είδη εγκατασταθεί ομάδα Αξιωματικών σε δωμάτιο ξενοδοχείου της πόλης.

Η ΟΥΓΓΑΡΙΑ ΣΥΝΘΗΚΟΛΟΓΕΙ
Η ΔΙΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΒΡΑΔΕΜΒΟΥΡΓΙΩΝ ΑΠΟ ΤΗ ΒΟΥΔΑΠΕΣΤΗ

Τον Μάιο του 1944, οι Βρανδεμβούργιοι καταδρομείς έλαβαν μέρος στην από αέρος επίθεση κατά του στρατηγείου του Τίτο στο Drvar της Γιουγκοσλαβίας, με την μονάδα SS-FJ-BTL 500.

ΤΟ ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΟ ΤΟΥ ΤΙΤΟ

Τον Ιούνιο του 1944, το τάγμα προετοιμάσθηκε να σταλθεί στην Εσθονία με στόχο να καταλάβει το νησί Aaland, προκειμένου να ασκηθεί πίεση στην Εσθονική κυβέρνηση να συνθηκολογήσει πριν υποστηριχθεί από την Σοβιετική Ένωση. Η επιχείρηση ακυρώθηκε.

Τον Αύγουστο του 1944, 2 μονάδες Brandenburg-Fj-Btl 500 συμμετέχοντας με 2 μονάδες του 3ου Συντάγματος λαμβάνουν μέρος στην επιχείρηση <<Αποκατάσταση του Βουκουρεστίου>>. Η επιχείρηση προέβλεπε, την διάσωση 2 Στρατηγών και των δυνάμεών τους που ήταν περικυκλωμένοι από τους Σοβιετικούς.  Προέβλεπε την κατάληψη του αεροδρομίου του Βουκουρεστίου από μια μικρή ομάδα αλεξιπτωτιστών ενώ ο υπόλοιπος όγκος θα απωθούσε τους Σοβιετικούς από το Βουκουρέστι. Το αεροδρόμιο καταλύφθηκε και παρέμεινε στα χέρια των Βραδεμβούργιων για περίπου 1900 ώρες. Μετά από αγώνα 2100 ωρών υπεράσπισης του βουκουρεστίου, ο Χίτλερ αποφάσισε την οπισθοχώριση των Γερμανικών δυνάμεων. Με το τέλος της επιχείρησης, συνέπεια των σκληρών μαχών, οι δυνάμεις των Βραδεμβούργιων είχαν μειωθεί στο μισό.

Στις 13 Σεπτεμβρίου του 1944, τα τμήματα των Βραδεμβούργιων μετατράπηκαν σε Γρεναδιέρους Panzer και προσκολήθηκαν στα τμήματα των Panzerkorps Grosssdeutschland. Οι Βετεράνοι του Σώματος ήταν πολύ δυσαρεστημένοι από την απόφαση αυτή, που στην ουσία κατέλειε την αυτονομία του Σώματος. Αλλά για να ήμαστε δίκαιοι με την Ανώτατη Γερμανική Διοίκηση, Αξιωματικοί των Βραδεμβούργιων είχαν εμπλακεί σε βομβιστικές επιθέσεις κατά του καθεστώτος και του Χίτλερ, στις 20 Ιουλίου του 1944, και ήταν φυσικό το Σώμα να μην χέρει πλέον της εμπιστοσύνης του Ναζιστικού καθεστώτος.

Το καλοκαίρι του 1944, το σύνολο της δύναμης του σώματος των Βραδεμβούργιων αριθμούσε 14.000 άνδρες, εκ των οποίων μόνο οι 2.500 μπορούσαν να χαρακτηρισθούν ως ειδικές δυνάμεις, η  Fj-Btl, η Kustenjager-Btl και η 15 Coy, εκ των οποίων μόνο οι 900 μιλούσαν μία ή παραπάνω ξένες γλώσσες και μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν με απόλυτη ευχέρεια στις επιχειρήσεις στα μετόπισθεν του εχθρού. Η συντριπτική πλειοψηφία των ανδρών που απάρτιζαν το Σώμα σε αυτή τη χρονική στιγμή, ήταν εκπαιδευμένοι σε τακτικές πεζικού. Οι παράκτιοι καταδρομείς δεν περιελήφθησαν στο νέο σχηματισμό και μεταφέρθηκαν σε άλλους σχηματισμούς, κυρίως των SS. Σε κάποιο βαθμό η Γερμνική Διοίκηση ενίσχυσε το καινό που δημιουργήθηκε με την μετάταξη των Βετεράνων Βραδεμβούργιων, συνχονεύοντας τις εναπομείναντες μονάδες, με έδρα το Frienthal και υπο την διοίκηση του Otto Skorzeny. Οι εναπομείναντες Βραδεμβούργιοι μεταφέρθηκαν και αυτοί στα SS-JAGDVERBANDE.

Ο OTTO SKORZENY

Μετά από πολλούς μήνες αναδιοργάνωσης, κατά την οποία η πλειοψηφία των ανδρών της BRANDENBURG-PANZERGRENADIER-DIVISION, που είχαν πολεμήσει στα Βαλκάνια και στη Δωδεκάνησο, ανέλαβε δράση στο Ανατολικό Μέτωπο, ως μέρος του Τάγματος GROBDEUTSCHLAND. Οι απώλειες ήταν τόσο μεγάλες, που στο τέλος το αποκαρδιομένο από τις συνεχείς αλλαγές και την απαξίωση τμήμα, μεταφέρθηκε στις 29 Απριλίου 1945 στη Σουηδία αγωνιζόμενο σε ρόλο αμυντικό και οπισθοφυλακής.

Κατά την μάχη του Βερολίνου, οι Βραδεμβούργιοι Βετεράνοι, προτίμησαν να μην υπερασπισθούν το καθεστώς και να επιστρέψουν στα σπίτια τους και στην Ζωή τους.

O ΛΟΡΔΟΣ ΒΥΡΩΝ ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ


ΤΗΕ CORSAIR – Ο ΚΟΥΡΣΑΡΟΣ

ΤΟ ΚΟΡΥΦΑΙΟ ΠΟΙΗΜΑ ΤΟΥ ΦΙΛΕΛΛΗΝΑ ΑΓΓΛΟΥ ΠΟΙΗΤΗ

Ο ΛΟΡΔΟΣ ΒΥΡΩΝ

Δημοσιεύθηκε το 1814. Στο ποίημα περιγράφετε η ζωή των πειρατών και των κατοίκων των νησιών, με φανταστικούς ήρωες και ονομασίες σε πραγματικούς πρωταγωνιστές και τόπους. Αναμφίβολα και παγκόσμια αναγνωρισμένο, ένα από τα καλύτερα ποιήματα του Λόρδου Βύρωνα και της Αγγλικής ποίησης, γραμμένο με τον ιδιόμορφο τρόπο και την βαθιά ποιητική αντίλυψη του μεγάλου Άγγλου ποιητή και φιλέλληνα επαναστάτη.

Όταν κυκλοφόρησε κυριάρχησε η αντίλυψη ότι ο Λόρδος Βύρων αντέγραφε τον επίσης Άγγλο ποιητή Sir WALTER, στο ποίημα Scott του Rokeby. Η ανάλυση της σκέψης όμως και του χαρακτήρα των δύο ποιημάτων φανερώνουν ότι η ομοιότητα οφείλεται στο όμοιο της πειρατικής ζωής ανα τον κόσμο και των συνεπειών της στους πληθυσμούς και όχι στην αντιγραφή.

Σοβαρά ερωτηματικά ανακύπτουν για τον τόπο που περιγράφει ο ποιητής. Την εποχή που ο Λόρδος Βύρων βρίσκονταν στην Ελλάδα ως διπλωματικός απεσταλμένος της Αγγλικής κυβέρνησης, υπήρχαν δύο μεγάλα πειρατικά κέντρα στο Αιγαίο, η Αστυπάλαια και η Κορώνη. Ο ποιητής αναφέρεται σε ένα νησί από άμορφη βραχώδη μάζα που δεν πλήρωνε τον ετήσιο φόρο στον Σουλτάνο, ο οποίος δεν επέβαλε απόλυτη κυριαρχία σε αυτό. Από την ιστορία γνωρίζουμε ότι όσα νησιά δεν αντιστάθηκαν στην Τουρκική κατάκτηση και συνθηκολόγησαν έχαιραν μεγάλων προνομίων και δεν πλήρωναν τον ετήσιο φόρο στην Υψηλή Πύλη. Στα ελάχιστα αυτά νησιά άνοικε  η Αστυπάλαια.

Στο ποίημα περιγράφονται οι κάτοικοι ως πειρατές, πράγμα καθόλου ψευδές αφού η πειρατεία ήταν ο μόνος τρόπος επιβίωσης την εποχή εκείνη. Ο αρχηγός τους, πειρατής Conrad, περιγράφεται ως ένας άνθρωπος σκληρός και αγέλαστος, οι άνθρωποι του νησιού καταπιεσμένοι και απελπισμένοι. Είναι φανερό ότι ο ποιητής υποφέρει από την ανυπολόγιστη αδικία της εποχής, περιγράφοντας τις σκληρές σκηνές που διαδραματίζονταν την εποχή αυτή στο Αιγαίο.

Υπάρχει ένας πόλεμος, ένα χάος του μυαλού…

Σκοτάδι πυκνό και αταίριαστο, με ανησυχεί η δύναμή του…

Μάϊος σπαρταρώ, των ανταρτών ο ασθενής μόνος αυτός θα μετανοήσει…

Στο ποίημα περιγράφονται πραγματικά ιστορικά γεγονότα, σκληρά και άγρια, καθώς επίσης Αγγλικοί νομικοί όροι, απόλυτα σύμφωνοι με την ιστορική πραγματικότητα. Άλλωστε ο Λόρδος Βύρων από τη διοικητική θέση που κατείχε είχε ακριβή γνώση των γεγονότων.

Πρόκειται για ένα έργο που όταν δημοσιεύθηκε χαρακτηρίσθηκε ως υπερβολικό και δεν έτυχε άμεσης αναγνώρισης καθώς περιέγραφε πιστά με γλαφυρό τρόπο την αγριότητα των πειρατών, το θάρρος και την εφευρετικότητά τους. Αργότερα, όταν η Ιστορία καταγράφηκε και ο κόσμος απέκτησε σαφή αντίλυψη της αγριότητας που έζησαν οι κάτοικοι του Αιγαίου, αναγνωρίσθηκε ως ένα από τα κορυφαία ποιήματα του ποιητή.

Η ΦΡΕΓΑΔΑ FREDERICKTEIN ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ (ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 1810)


ΦΡΕΓΑΔΑ ΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΤΗΣ FREDERICKTEIN

Το καλοκαίρι του 1810, μετά την προαγωγή του, ο υποπλοίαρχος Φράνσις Μπόφορ διορίστηκε Πλοίαρχος και ανέλαβε τη διακυβέρνηση της φρεγάδας FREDERICKTEIN. Ανέλαβε υπηρεσία νηοψιών στο αρχιπέλαγος του Αιγαίου όπου η πειρατεία ήταν σε έξαρση ειδιαίτερα νότια του Μοριά.

Σε περιπολία στο νότιο Αιγαίο ειδοποιούνται απο επιβάτη Τουρκικού πλοίου (τότε όλα τα πλοία θεωρούνταν τουρκικά και οι κάτοικοι των νησιών Τούρκοι υπήκοοι) που είχε δραπετεύσει απο τα χέρια των πειρατών, ότι δύο πειρατικά πλοία είχαν κυριεύσει το πλοίο που επέβαινε, είχαν σφαγειάσει το πλήρωμα και είχαν εγκαταλύψει τα πτώματα στα βράχια της νήσου Αστυπάλαιας για να τα φάνε τα πουλιά, αφού μοιράστηκαν το φορτίο του. Ο επιβάτης του οποίου το αυτί είχε αποκοπεί κατά την συμπλοκή με τα πειρατικά δέχθηκε την περιποίηση του γιατρού του FREDERICKTEIN. Αφού επισκεύθηκαν το σημείο που υπέδειξε ο επιβάτης και βρήκαν τα πτώματα βεβαιωμένοι ότι έλεγε αλήθεια, άρχισαν την καταδίωξη των πειρατικών.

ΦΡΕΓΑΔΑ ΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΤΗΣ FRDERICKTEINΔυτικά της Αστυπάλας, σε κολπίσκο της νησίδας Ερημονήσι εντοπίζουν το ένα απο τα πειρατικά.Ένα γρήγορο πλοίο με κουπιά επανδρομένο με σαράντα άνδρες οπλισμένους με είκοσι μουσκέτα. Όταν ο Πλοίαρχος Μπόφορ αποβίβασε δύο βάρκες για να κάνουν νηοψία στο πειρατικό δέχθηκαν επίθεση με πυροβολισμούς και ρήψεις απο πέτρες απο τα βράχια της νησίδας με αποτέλεσμα να τραυματιστούν δύο μέλη της αποστολής. Στην συμπλοκή που ακολούθησε συνελύφθησαν μέλη του πληρώματος του πειρατικού ενώ οι υπόλοιποι κατέφηγαν στην κορυφή του υψώματος όπου άναψαν φωτιές για να τις δούν άλλοι πειρατές και να τρέξουν σε βοήθεια, μάταια όμως. Ο πλοίαρχος Μπόφορ αποφάσισε να μήν τους χτηπήσει. Τους άφησε αποκλεισμένους για τρείς ημέρες και τελικά παραδόθηκαν απο την πείνα. Το πλήρωμα του πειρατικού που συνελύφθει στάλθηκε στη Σμύρνη όπου έδρευε ο Στόλος.

ΓΑΛΙΩΤΑ - ΓΡΗΓΟΡΟ ΠΕΙΡΑΤΙΚΟ ΜΕ ΚΟΥΠΙΑ. ΤΟ ΑΓΑΠΗΜΕΝΟ ΠΛΟΙΟ ΤΩΝ ΠΕΙΡΑΤΩΝ