ΔΕΚΑ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΚΑΜΨΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΣΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ


Του Σταθη Kουσουνη

Τον δεκάλογο των ενδεδειγμένων στρατηγικών για την αντιμετώπιση της οικονομικής ύφεσης από τους επαγγελματίες του τουρισμού περιέχει μελέτη που απέστειλε στα μέλη του ο Σύνδεσμος Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων.

Σύμφωνα με τη μελέτη της Tourism Intelligence International για τις επιπτώσεις της παγκόσμιας ύφεσης στην τουριστική αγορά, προκειμένου να βελτιωθεί μελλοντικά η ανταγωνιστικότητα των τουριστικών επιχειρήσεων, έμφαση πρέπει να δοθεί όχι τόσο στα μεγέθη και τον χρόνο ανάκαμψης γενικότερα, αλλά ειδικότερα στις ομάδες καταναλωτών και στα τμήματα της αγοράς που θα ανακάμψουν ταχύτερα, στις διαρθρωτικές μεταβολές που είναι ορατές και στις στρατηγικές που θα πρέπει να υιοθετηθούν σε αυτές τις αβέβαιες καταστάσεις. Αξιοσημείωτο είναι, επίσης, το γεγονός ότι όλες οι προτεινόμενες δράσεις από πλευράς επιχειρήσεων για την αντιμετώπιση της ύφεσης, είναι δράσεις οι οποίες θα μπορούσαν να είχαν γίνει πριν από την κρίση και να την είχαν ελαχιστοποιήσει. Επίσης, λόγω της ανασφάλειας των καταναλωτών για την απώλεια θέσεων εργασίας, της έλλειψης αυτοπεποίθησης και του γενικότερου ζοφερού κλίματος που επικρατεί, το πλέον πιθανό σενάριο είναι η ανάκαμψη του τουρισμού να ξεκινήσει με αργούς ρυθμούς από το 2010.

Ο δεκάλογος που προτείνεται να ακολουθήσουν οι επαγγελματίες στον τουρισμό έχει ως εξής:

1. Να εξασφαλίσουν ότι οι πελάτες τους μένουν ευχαριστημένοι.

2. Να υιοθετήσουν έξυπνες στρατηγικές μάρκετινγκ.

3. Να προσφέρουν value for money.

4. Να στοχεύσουν έξυπνα τις αγορές.

5. Να χρησιμοποιήσουν τις νέες τεχνολογίες.

6. Να διαφοροποιηθούν.

7. Να εστιάσουν στο κύριο προϊόν τους.

8. Να αναπτύξουν συνεργασίες.

9. Να ανακτήσουν την εμπιστοσύνη των καταναλωτών.

10. Να λάβουν σημαντικά μέτρα και όχι απλά διορθωτικά.

Οπως σημειώνεται στη μελέτη, ο τουρισμός, όπως έχει φανεί και στο παρελθόν, ανακάμπτει συνήθως μέσα σε ένα έτος από την εκδήλωση μιας μεγάλης κρίσης. Η τρέχουσα παγκόσμια οικονομική ύφεση βέβαια είναι πρωτόγνωρη. Οι κύριες επιπτώσεις της ύφεσης είναι η αύξηση του εσωτερικού τουρισμού, καθώς και του εξερχόμενου τουρισμού σε κοντινούς προορισμούς και αντίστροφα, η μείωση των ταξιδιών σε πιο απομακρυσμένους προορισμούς.

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της μελέτης, μία από τις μεγαλύτερες αγορές, η βρετανική, είναι αυτή που ανακάμπτει συνήθως ταχύτερα και ακολουθεί η γερμανική, μετά η αμερικανική και τέλος, η ιαπωνική. Στην τρέχουσα κρίση, η βρετανική οικονομία αντιμετωπίζει πολύ μεγάλα οικονομικά προβλήματα και γι’ αυτό τον λόγο αναμένεται βραχυπρόθεσμα ότι η γερμανική αγορά και οι χώρες της Ευρωζώνης (εκτός ίσως της Ισπανίας) θα παρουσιάσουν μεγαλύτερο δυναμισμό.

Ανάλογα με την ταξιδιωτική τους συμπεριφορά, οι Αγγλοι χαρακτηρίζονται ως πλέον ανθεκτικοί στις κρίσεις, οι Γερμανοί αποφασισμένοι να μη θυσιάσουν τις διακοπές τους, οι Αμερικανοί προσεκτικοί και οι Ιάπωνες συγκρατημένοι τουρίστες.

Ολα τα τουριστικά προϊόντα έχουν επηρεαστεί από την κρίση, όμως ο ρυθμός ανάκαμψής τους διαφέρει. Οι αγορές των ταξιδιών αναψυχής και περιπέτειας θα ανακάμψουν ταχύτερα από τις αγορές των επαγγελματικών ταξιδιών, ταξιδιών κινήτρων και συνεδρίων, επειδή οι μεμονωμένοι ταξιδιώτες είναι λιγότερο πρόθυμοι να θυσιάσουν το ταξίδι των διακοπών τους. Η αγορά ταξιδιών για ηλικιωμένους θα ανακάμψει με γρηγορότερους ρυθμούς από την αγορά των οικογενειακών ταξιδιών.

Η μελέτη διακρίνει σε κάθε αγορά τέσσερις κατηγορίες τουριστών ανάλογα με την ταξιδιωτική τους συμπεριφορά και επομένως τον τρόπο που θα πρέπει να προσεγγιστούν: οι παραδοσιακοί, οι συγκρατημένοι, οι περιπετειώδεις και οι ατομικιστές. Προτείνεται η στόχευση της κατηγορίας των ατομικιστών, που θεωρούνται και οι πλέον προσαρμόσιμοι, καθώς και η αξιοποίηση των προσφορών της τελευταίας στιγμής για τους συγκρατημένους και τους περιπετειώδεις.

Advertisements

ΔΕΝ ΕΚΑΝΑΝ ΠΑΣΧΑ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ


Μειωμένη κατά 50% ήταν εφέτος το πάσχα η πληρότητα των ξενοδοχείων ακόμη και στους πιο δημοφιλείς προορισμούς της χώρας, όπως η Κρήτη και η Πάρος, νησιά στα οποία τις προηγούμενες χρονιές σπάνια έβρισκε κανείς διαθέσιμο δωμάτιο. Η εικόνα αυτή προβληματίζει τους ξενοδόχους και όλους όσους ασχολούνται με τον κλάδο του τουρισμού, καθώς θεωρείται ότι αποτελεί δείγμα για το τι πρόκειται να ακολουθήσει την καλοκαιρινή περίοδο, ενώ όπως εκτημούν τοπικοί φορείς, συνιστά προειδοποίηση πως αν οι ξενοδόχοι δεν ρίξουν τις τιμές ενδεχομένως τα νησιά να βουλιάξουν όχι απο κόσμο αλλά απο οικονομική κρίση.

Στο Ηράκλειο και τα Χανιά της Κρήτης η πληρότητα μειώθηκε σε σχέση με πέρυσι κατά 20%. Χαρακτηριστηκά ο Πρόεδρος των ξενοδόχων του Νομού Ηρακλείου δήλωσε: <<Δυστυχώς παρατηρήθηκε ΝΗΣΤΕΙΑ στις κρατήσεις, παρά το γεγονός ότι οι περισσότεροι ξενοδόχοι έριξαν τις τιμές>>.

Παρόμοια κατάσταση και στην Πάρο, ένα νησί το οποίο εδώ και χρόνια είναι απο τα πρώτα στη λίστα των Πασχαλινών εκδρομέων. Ο Πρόεδρος των ξενοδόχων της Πάρου Τάκης Αμπατζής χαρακτηριστηκά δήλωσε: <<To φετινό πάσχα ήταν το χειρότερο των τελευταίων χρόνων! Μετά βίας η πληρότητα έφτασε το 10%. Βεβαίως ήλθαν επισκέπτες οι οποίοι όμως φιλοξενήθηκαν σε συγγενικά ή φιλικά σπίτια>>.

Σε αντίθεση με τα νησιά, οι ορεινοί προορισμοί, όπως το Πήλιο και η Αράχοβα, κατακλείστηκαν απο εκατοντάδες επισκέπτες, με αποτέλεσμα η πληρότητα να αγγίζει το 90%.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΠΑΣΧΑ 2008 – 2009

  • ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2008 80% – 2009 60%
  • ΠΑΡΟΣ 2008 60% – 2009 10%
  • ΠΗΛΙΟ (ΟΡΕΙΝΟ) ΦΕΤΟΣ 95% – (ΠΑΡΑΘΑΛΑΣΣΙΟ) ΦΕΤΟΣ 60%
  • ΚΑΛΑΒΡΥΤΑ ΦΕΤΟΣ 80% ΜΕ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ ΤΙΜΩΝ
  • ΧΑΝΙΑ ΠΤΩΣΗ 20% ΜΕ ΦΙΛΟΞΕΝΕΙΑ ΕΠΙΣΚΕΠΤΩΝ ΣΕ ΣΥΓΓΕΝΙΚΑ Ή ΦΙΛΙΚΑ ΣΠΙΤΙΑ
  • ΤΗΝΟΣ ΠΤΩΣΗ 40% ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΠΕΡΥΣΙ (ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ)
  • ΜΗΛΟΣ 40% ΠΛΗΡΟΤΗΤΑ ΠΤΩΣΗ 20% ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΠΕΡΙΣΥ
  • ΚΑΡΠΕΝΗΣΙ Η ΠΛΗΡΟΤΗΤΑ ΑΓΓΙΞΕ ΤΟ 90%

 

ΚΑΤΑΔΥΤΙΚΑ ΠΑΡΚΑ – Ο ΝΕΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ


Η δημιουργία καταδυτικού πάρκου επιχειρείτε για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Στην ουσία πρόκειται για την δημιουργία καταδυτικών πάρκων σε συγκεκριμένες περιοχές της χώρας. Στόχος είναι η προσέλκυση καταδυτικού τουρισμού που εξορισμού είναι τουρισμός υψηλών εισοδημάτων αλλά και είδη πολυπληθής σε όλη την Ευρώπη και όχι μόνο(3.200.00 ενεργοί δύτες).

Αποτελεί ίσως την μοναδική επένδυση που όχι μόνο δεν έχει καμία αρνητική επίπτωση στο θαλάσσιο περιβάλλον, αλλά αντίθετα το προστατεύει. Αποτελεί δε, παρακλάδι της βαριάς βιομηχανίας της χώρας μας, του τουρισμού. Πρόκειται στην ουσία για Εθνικό έργο.

Τι είναι το καταδυτικό πάρκο

Πρόκειται για μόνιμα μισθωμένη από το κράτος θαλάσσιας έκτασης, έως 2-3 τετραγωνικά χιλιόμετρα, σαφώς χωροθετημένη και σημασμένη, με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά (ενδιαφέροντα βυθό, ρηχά νερά, διαύγεια νερών και άλλα), που μπορεί να περιλαμβάνει μια βραχονησίδα ή ύφαλο είτε αποτελεί τμήμα της ακτογραμμής είτε αμφότερα. Στη θαλάσσια αυτή έκταση στο εξής σταματά κάθε είδος αλιείας επαγγελματική ή ερασιτεχνική, καθώς και η μη ελεγχόμενη ναυσιπλοΐα. Στο χώρο του πάρκου επιτρέπονται μόνο οι οργανωμένες αυτόνομες καταδύσεις συνοδεία υποβρύχιου ξεναγού.

Με την παρέλευση 2-3 ετών χωρίς αλιεία, η υποβρύχια πανίδα αυτοεμπλουτίζεται και ο βυθός, πέραν της φυσικής του ομορφιάς, γίνετε ελκυστικότερος. Η πλούσια υποβρύχια ζωή γίνετε ατραξιόν του καταδυτικού πάρκου.

Βασικά χαρακτηριστικά ενός καταδυτικού πάρκου:

  1. Θαλάσσια έκταση με σχετικά ρηχά νερά (0-45 μέτρα)
  2. Όμορφος βραχώδης βυθός (ξέρες, ύφαλοι, σπήλαια, ναυάγια)
  3. Διαύγεια νερού – υποβρύχια ορατότητα
  4. Πλούσια υποβρύχια ζωή
  5. Απόσταση όχι μεγαλύτερη από 5-6 ναυτικά μίλια από την πλησιέστερη ακτή
  6. Προστασία από δυνατούς καιρούς και ρεύματα
  7. Εγγύτητα σε τουριστικά θέρετρα – αξιοθέατα που εξασφαλίζουν ροή επισκεπτών
  8. Εγγύτητα σε μέρη με κατά το δυνατόν αναπτυγμένη τουριστική υποδομή

Δεδομένα:

  • Ο καταδυτικός τουρισμός ανθεί σε ολόκληρο τον κόσμο εδώ και χρόνια πλην της Ελλάδας.
  • Η Ελλάδα την επόμενη δεκαετία θα έχει μετατραπεί σε καραϊβική της Μεσογείου.
  • Τα καταδυτικά πάρκα δεν απαιτούν ούτε προϋποθέτουν ουδεμία απολύτως επέμβαση στο φυσικό περιβάλλον.
  • Αντίθετα προστατεύουν ή αναπλάθουν το φυσικό περιβάλλον.
  • Η υποβρύχια χλωρίδα και πανίδα του πάρκου σταδιακά αυτοεμπλουτίζετε, σύντομα διασπείρεται στην γύρω περιοχή εμπλουτίζοντας την εξίσου.
  • Οι επαγγελματίες ψαράδες θα ωφεληθούν από την σταδιακή αύξηση των αλιευμάτων έξω από τα όρια του πάρκου και θα κατανοήσουν ότι οι υποβρύχιες αυτές <<ρεζέρβες>> λειτουργούν υπέρ τους.

    Οφέλη για την περιοχή από τα καταδυτικά πάρκα:

  • Ανάδειξη συγκριτικού πλεονεκτήματος της περιοχής.
  • Φήμη ειδικού τουριστικού προορισμού.
  • Δραστική επιμήκυνση της τουριστικής σεζόν.
  • Αύξηση αφίξεων τουριστών.
  • Προστασία περιβάλλοντος.
  • Εκθετική αύξηση αλιευμάτων αλληλεπίδραση με το περιβάλλον.
  • Αύξηση απασχόλησης.
  • Γενικότερη τουριστική και οικονομική ανάπτυξη της περιοχής.
  • Επιχειρηματική δραστηριότητα με προοπτικές κερδοφορίας.

ΚΑΝΟΝΕΣ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΑΓΟΝΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ


Αρκετοί διεθνείς οργανισμοί σχετικοί με τον τουρισμό, το περιβάλλον και τον πολιτισμό (Παγκόσμιος Οργανισμός, UNEP, UNESCO κλπ.) προτείνουν ως διέξοδο από το τέλμα των επιπτώσεων του ΜΑΖΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ, κάθε είδους τουριστική δραστηριότητα να σχεδιάζεται, να διευθύνεται και να αναπτύσσεται ώστε:

  • Να είναι περιβαλλοντικά ανεκτή σε βάθος χρόνου.
  • Να αποφέρει βιώσιμα οικονομικά οφέλη στις περιοχές που αναπτύσσεται.
  • Να είναι ηθικά και κοινωνικά σύμφωνη με τις τοπικές κοινωνίες.
  • Να εξασφαλίζει τη διατήρηση του φυσικού και πολιτιστικού κεφαλαίου για τις μελλοντικές γενιές.

Απαραίτητες προϋποθέσεις για την επιτυχή εφαρμογή, λειτουργία και αποδοτικότητα των παραπάνω χαρακτηριστικών σύμφωνα με τον ΠΟΤ, την Ευρωπαϊκή Ένωση και άλλους διεθνείς οργανισμούς, είναι:

  • H συνεργασία όσων εμπλέκονται στην τουριστική διαδικασία.
  • Η τοπική συμμετοχή στο σχεδιασμό της τουριστικής ανάπτυξης.
  • Η εκπαίδευση των επαγγελματιών και των πολιτών.
  • Η υψηλή ποιότητα των προσφερομένων τουριστικών υπηρεσιών και εγκαταστάσεων.

Τι εξυπηρετεί όμως καθεμιά από τις παραπάνω προϋποθέσεις;

Α. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ

Λαμβάνοντας υπόψη ότι ο τουρισμός είναι μια περίπλοκη διαδικασία η οποία σχετίζεται με διαφορετικούς τομείς της κοινωνίας και της οικονομίας, γίνεται εμφανές ότι για την βιώσιμη ανάπτυξη του απαιτείται αμοιβαίος σεβασμός, ενότητα και μόνιμη συνεργασία μεταξύ όλων των ιδιωτικών και δημόσιων φορέων, που οι δραστηριότητές τους άπτονται του τουρισμού άμεσα ή έμμεσα σε τοπικό και εθνικό επίπεδο. Μέσω αυτής της συνεργασίας κάθε αναπτυξιακός σχεδιασμός, που αφορά τις τουριστικές υποδομές, επενδύσεις (δημόσιες ή ιδιωτικές), αλλά και κάθε άλλο στοιχείο που συμβάλλει στην ανάπτυξη και διεύθυνση του τουρισμού γίνεται απόρροια κοινής πολιτικής και στόχων. Είναι ουσιαστικό η συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα να στηρίζεται στην καλή θέληση όλων των μερών για την επιτυχία ενός κοινού σκοπού (βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη) και όχι στην ικανοποίηση ιδιοτελών συμφερόντων.

Σύμφωνα με την Hevre Barioulet μερικά ζητήματα που πρέπει να βρίσκουν λύση με βάση την αρχή της συνεργασίας στις τουριστικές περιοχές είναι:

  • Ο έλεγχος της κατανάλωσης του νερού και των μη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με σκοπό τη μείωση της μη ορθολογικής χρήσης του.
  • Η μείωση των απορριμμάτων και η εξασφάλιση της ανακύκλωσής τους.
  • Ο έλεγχος και η μείωση των προβλημάτων κυκλοφοριακής συμφόρησης και ρύπανσης ιδιαίτερα σε περιοχές φυσικού και πολιτιστικού κάλλους και η χρήση μέσων μεταφοράς φιλικών προς το περιβάλλον.
  • Η οργάνωση και ο έλεγχος της πρόσβασης των τουριστών σε οικολογικά ευάλωτες περιοχές.
  • Η συγχρηματοδότηση προγραμμάτων περιβαλλοντικής προστασίας.
  • Η χορήγηση κινήτρων και βοήθειας στις τουριστικές ώστε, να υιοθετούν περιβαλλοντικές πολιτικές ανάπτυξης.

    Β. ΤΟΠΙΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ

Οι ανάγκες, οι προσδοκίες, τα ιδιαίτερα περιβαλλοντικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά και τα προβλεπόμενα οφέλη από τον τουρισμό διαφέρουν από την μια περιοχή στην άλλη. Έτσι δεν υπάρχει ένα είδος σχεδιασμού βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης που να ταιριάζει σε περισσότερους από έναν τουριστικούς προορισμούς. Αν και γενικές κατευθυντήριες γραμμές μπορούν να ορισθούν σε εθνικό επίπεδο, ωστόσο οι τοπικές κοινωνίες, με συμμετοχή εκπροσώπων όλων των κοινωνικών φορέων (Δημόσιο, τουριστική βιομηχανία, μη κυβερνητικές περιβαλλοντικές και πολιτιστικές οργανώσεις, οργανώσεις πολιτών, επιστημονικοί φορείς κλπ.) και συχνή επικοινωνία με τον τοπικό πληθυσμό είναι εκείνοι που θα σχεδιάσουν και θα αναπτύξουν το είδος του τουρισμού που θέλουν να προσφέρουν. Χρήσιμο εργαλείο για την πραγμάτωση μιας τέτοιας διαδικασίας έχει αποδειχθεί η δημιουργία και εφαρμογή της Τοπικής Ατζέντας 21.

Με την εξασφάλιση της τοπικής συμμετοχής στον σχεδιασμό της τουριστικής ανάπτυξης επιτυγχάνεται:

  • Ανάπτυξη τουριστικής δραστηριότητας η οποία επιφέρει κέρδη κυρίως στην τοπική κοινωνία και όχι σε εξωτερικούς οικονομικούς παράγοντες, π.χ. (πολυεθνικές εταιρίες ξενοδοχείων, τουριστικών γραφείων κλπ.).
  • Καλύτερη αποδοχή του τουρισμού από τους κατοίκους της περιοχής.
  • Ενεργητική συμμετοχή των κατοίκων για την διατήρηση των τοπικών τουριστικών πηγών.

Γ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Η εκπαίδευση και η ευαισθητοποίηση των πολιτών σε θέματα κοινωνικής , πολιτιστικής και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας είναι ένας ακόμα σημαντικός παράγοντας ανάπτυξης βιώσιμων κοινωνιών και κατ’ επέκταση βιώσιμου τουρισμού. Σε μια τέτοια εκπαιδευτική διαδικασία μπορούν να συνεισφέρουν όλοι οι τυπικοί και άτυποι εκπαιδευτικοί φορείς (εκπαιδευτικά ιδρύματα, μη κυβερνητικοί οργανισμοί, οργανώσεις πολιτών, μέσα μαζικής ενημέρωσης, ενώσεις καταναλωτών κλπ.) που διαθέτει μια κοινωνία με κάθε τυπικό και άτυπο εκπαιδευτικό μέσο (περιβαλλοντική εκπαίδευση, εκπαίδευση καταναλωτών, αγωγή υγείας, διαφήμιση, ενημερωτικές εκστρατείες, δημόσιες συζητήσεις κλπ.). Στόχος τέτοιου είδους γενικού ενδιαφέροντος εκπαιδευτικών προγραμμάτων και δραστηριοτήτων πρέπει να είναι η ενημέρωση – ευαισθητοποίηση των πολιτών με σκοπό την προβολή και την υιοθέτηση νέων συμπεριφορών και πρακτικών που προάγουν την βιωσιμότητα. Μερικά από τα γενικά θέματα μιας τέτοιας εκπαίδευσης – επιμόρφωσης μπορούν να είναι:

  • Έννοια, αρχές και πρακτικές βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης.
  • Είδη και χαρακτηριστικά εναλλακτικών μορφών τουριστικής ανάπτυξης.
  • Ζητήματα περιβαλλοντικής προστασίας.
  • Ζητήματα προστασίας πολιτιστικής κληρονομιάς.
  • Είδη προς εξαφάνιση (του φυτικού και ζωικού βασιλείου) και σχετική νομοθεσία.
  • Ζητήματα διεθνούς περιβαλλοντικής νομοθεσίας.
  • Πιστοποιητικά περιβαλλοντικής ποιότητας (π.χ. μπλε σημαίες) και κριτήρια απόκτησής τους.

Δ. ΠΟΙΟΤΗΤΑ

Η διατήρηση του κύρους του τουριστικού προϊόντος κάθε περιοχής γίνεται όλο και δυσκολότερη στα πλαίσια του συνεχώς αυξανόμενου ανταγωνισμού σε διεθνές επίπεδο. Η προσφορά ποιοτικού τουρισμού εξασφαλίζει την προστασία των τουριστικών πηγών και ικανοποιεί τις επιθυμίες των επισκεπτών και των μόνιμων κατοίκων πρέπει να είναι κύριο μέλημα όλων των φορέων (δημοσίων και ιδιωτικών) που σχεδιάζουν και διευθύνουν την τουριστική ανάπτυξη μιας περιοχής με στόχο την βιωσιμότητά της.

Η έννοια ποιοτικός τουρισμός δεν ταυτίζεται απαραίτητα με την έννοια πολυτελής – ακριβός τουρισμός. Αναφέρεται στο είδος τουριστικής δραστηριότητας η οποία προστατεύει τις τουριστικές πηγές, προσελκύει τουρίστες που σέβονται την τοπική κοινωνία και το περιβάλλον της και προσφέρει τουριστικά αξιοθέατα, ανέσεις και υπηρεσίες που ανταποκρίνονται στην αξία των χρημάτων που δαπανώνται για αυτά,

Τουριστικές περιοχές που επιθυμούν την μακροχρόνια σταθερή ζήτηση του προϊόντος τους

  • Λαμβάνουν σοβαρά υπόψη την ποιότητα που προσφέρουν.
  • Διεξάγουν έρευνες για την
  1. Καλύτερη επίλυση των προβλημάτων τους.
  2. Δημιουργία νέων τουριστικών προϊόντων.
  3. Ασφαλή κι αποτελεσματική εκμετάλλευση των τουριστικών πηγών τους.
  4. Προωθούν εναλλακτικές μορφές τουρισμού συμβατές με τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης.
  5. Επιφέρουν τουριστικές καινοτομίες.
  6. Χρησιμοποιούν νέες τεχνολογίες φιλικές προς το περιβάλλον.
  7. Παρακολουθούν τακτικά τη διαμόρφωση των διεθνών κριτηρίων ποιότητας έτσι ώστε να ενημερώνονται για το τι συμβαίνει στον κόσμο.
  8. Λαμβάνουν έγκαιρα απαραίτητα διορθωτικά μέτρα, αν χρειάζονται.
  9. Ενημερώνονται και διδάσκονται από επιτυχημένες πρακτικές που υιοθετήθηκαν σε άλλους τουριστικούς προορισμούς.

Πέρα όμως από τις προϋποθέσεις που πρέπει να ακολουθήσει μια κοινωνία για την επιτυχή βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη δεν θα πρέπει να παραβλέπει ότι ανεξάρτητα από το είδος τουριστικού μοντέλου που θα υιοθετήσει η τουριστική διαδικασία είναι ασταθής και ευάλωτη ιδιαίτερα σε περιόδους φυσικών καταστροφών, οικονομικής ύφεσης, πολεμικών συρράξεων και κοινωνικής ανασφάλειας. Για αυτό το λόγο περιοχές με τουριστικό ενδιαφέρον πρέπει να αντιμετωπίζουν με μεγάλο σκεπτικισμό την οικονομική υπερεξάρτησή τους από τις δραστηριότητες του τουρισμού. Η ΙΣΟΡΡΟΠΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ των τουριστικών και των άλλων δραστηριοτήτων μιας κοινωνίας (γεωργία, κτηνοτροφία, αλιεία, παραδοσιακές τέχνες, τοπικές βιοτεχνίες, προσφορά κοινωνικών υπηρεσιών κλπ.) είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που θεμελιώνουν την γενικότερη κοινωνική, οικονομική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα και τη μακροχρόνια ευημερία μιας περιοχής.

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ


ΕΝΝΟΙΑ-ΑΝΑΠΤΥΞΗ-ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

img_0568Θρησκευτικός τουρισμός μπορεί να θεωρηθεί το σύνολο εκείνο των τουριστικών δραστηριοτήτων το οποίο επικεντρώνεται γύρω από μνημεία και χώρους θρησκευτικής σημασίας. Αποτελεί σημαντικό κομμάτι της Ελληνικής τουριστικής κίνησης και αφορά την επίσκεψη σε θρησκευτικούς τόπους λατρείας, όπως Μοναστήρια και εκκλησίες. Τα μνημεία της Ορθοδοξίας είναι αναπόσπαστο τμήμα της Ελληνικής Εθνικής κληρονομιάς και αποτελούν αξιόλογο τόπο έλξης επισκεπτών. Οι Βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες, οι επιβλητικοί καθεδρικοί ναοί, τα ξωκλήσια, τα Μοναστήρια, με την αξιόλογη εικονογράφησή τους, τα ψηφιδωτά, τις τοιχογραφίες και τις εικόνες, μαρτυρούν την επίμονη προσήλωση στις παραδόσεις και την στενή και μακραίωνη διασύνδεση της τέχνης με την θρησκευτική λατρεία. Ο θρησκευτικός αφορά κυρίως ευσεβείς περιηγητές, αλλά και θαυμαστές της Βυζαντινής τέχνης, οι οποίοι, μέσα από πολιτιστικά οδοιπορικά στον Ελληνικό χώρο, έρχονται σε επαφή με την πνευματικότητα της ορθοδοξίας.

ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

Ο θρησκευτικός τουρισμός χωρίζεται σε δύο κατηγορίες:

  1. Προσκυνητές τουρίστες, στους οποίους επικρατεί το θρησκευτικό κίνητρο. Οι τουρίστες αυτοί επισκέπτονται μια περιοχή αποκλειστικά για την επίσκεψη στο θρησκευτικό χώρο.
  2. Τουρισμός θρησκευτικής κληρονομιάς, του οποίου οι τουρίστες ταξιδεύουν ομαδικά και συνδυάζουν το ταξίδι τους και με άλλες τουριστικές δραστηριότητες.

ΤΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ – ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ

img_0159Οι εκκλησίες, χώροι προορισμένοι να καλύψουν τις ανάγκες της Χριστιανικής λατρείας, αποτελούν χαρακτηριστικό και αναπόσπαστο στοιχείο του Ελληνικού τοπίου. Από τα λιτά ξωκλήσια έως τους επιβλητικούς εγγεγραμμένους σταυροειδής ναούς, οι εκκλησίες ακολουθούν συγκεκριμένους αρχιτεκτονικούς τύπους που καθιερώθηκαν σταδιακά, από τους πρώτους αιώνες δράσης του Χριστιανισμού. Η διακόσμηση τους, ζωγραφική, ψηφιδωτή ή άλλη, αντανακλά πάντα το Ορθόδοξο δόγμα, ακολουθώντας συγκεκριμένα τεχνοτροπικά ρεύματα και καθιερωμένα εικονογραφικά προγράμματα. Σημαντικοί αρχιτέκτονες, κτίστες ή ζωγράφοι έχουν συμβάλει ανά τους αιώνες στην κατασκευή και διακόσμηση των Ελληνικών Εκκλησιών, πολλές από τις οποίες αποτελούν πλέον διατηρητέα μνημεία. Όπως οι εκκλησίες, έτσι και τα μοναστήρια είναι στενά συνδεδεμένα με την ιστορία και την παράδοση της Ελλάδας. Ως μοναστήρι χαρακτηρίζεται το σύνολο των οικημάτων μέσα στα οποία διαβιούν μοναχοί ή γενικότερα τα μέλη μιας θρησκευτικής κοινότητας. Οι μονές απαρτίζονται συνήθως από ένα κεντρικό ναό (το λεγόμενο καθολικό), παρεκκλήσια, τα κελιά των μοναχών, ξενώνες, την τράπεζα (τραπεζαρία), το μαγειρείο, τη βιβλιοθήκη κ.α.. Τα ίδια τα μοναστήρια αποτελούν πολιτιστικά μνημεία μοναδικά, όχι μόνο για την ορθοδοξία και την Ελλάδα, αλλά για ολόκληρο τον κόσμο.

img_0518Οι ευσεβείς περιηγητές, οι φιλέρευνοι τουρίστες αλλά και οι θαυμαστές της βυζαντινής τέχνης θα βρουν, μέσα από πολιτιστικά οδοιπορικά στον Ελληνικό χώρο, τους δρόμους της επαφής με την πνευματικότητα της ορθοδοξίας. Σε πολλές περιοχές θα συναντήσει κανείς κτίσματα και μνημεία λατρείας διαφορετικών δογμάτων και θρησκειών να συνυπάρχουν σε ένα διαρκεί διάλογο, αποδεικνύοντας την πολυπολιτισμικότητα του ελληνικού χώρου. Δύσκολα θα βρούμε άλλη ανθρώπινη συνήθεια τόσο διαδεδομένη στο χώρο και τόσο ανθεκτική στο χρόνο όσο το ταξίδι σε τόπους ιερούς με στόχο το προσκύνημα. Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, παραμένει σταθερή η πεποίθηση ότι η δέηση και η τέλεση των θρησκευτικών καθηκόντων είναι αποτελεσματικότερη σε κάποιους συγκεκριμένους τόπους. Στους τόπους όπου γεννήθηκαν, πέθαναν, θαυματούργησαν, μαρτύρησαν ή απλώς εμφανίστηκαν άγιοι, στα σημεία όπου υπήρχαν αγάλματα, ναοί, εκκλησίες, λείψανα αγίων, θαυματουργές εικόνες, στα μέρη όπου διαδραματίστηκαν τα σημαντικότερα γεγονότα της κάθε θρησκείας. Διαπερνώντας εποχές και πολιτισμούς, η κοινή πίστη στη σημασία του προσκυνήματος συνδέει μεταξύ τους και τις ποιο διαφορετικές θρησκείες. Κι αν σήμερα έχουν εκλείψει πια τα κίνητρα που κατά την αρχαιότητα οδηγούσαν τα βήματα των προσκυνητών στους ναούς, ο πυρήνας του ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ παραμένει ο ίδιος.

img_0516Η μετακίνηση για λόγους θρησκευτικούς συνεχίζει να υπόσχεται στον ταξιδιώτη κάτι πολυτιμότερο από την γνωριμία ενός ξένου τόπου, έναν ελκυστικό συνδυασμό του τερπνού μετά του ωφελίμου. Εξάλλου, κατά πολλούς, η γέννηση του σύγχρονου τουρισμού οφείλει πολλά στην παράδοση του λατρευτικού ταξιδιού. Τέσσερις αιώνες αργότερα, η εκμηδένιση των αποστάσεων έχει μετατρέψει το επικίνδυνο ταξίδι σε ανώδυνη μετακίνηση. Η μαζικότητα είναι ένα από τα αποτελέσματα της αλλαγής των συνθηκών. Περί τα δύο εκατομμύρια είναι σήμερα οι Μουσουλμάνοι που επισκέπτονται κάθε χρόνο τη Μέκκα, ενώ το 1939 δεν ξεπερνούσαν ακόμη τις 60 χιλιάδες. Όσο για τους Καθολικούς, στα 20 – 30 εκατομμύρια υπολογίζονται οι προσκυνητές που συρρέουν στο Βατικανό για εορτές. Κοινό ταξίδι, αλλά διαφορετικοί οι τόποι προορισμού. Με την εξαίρεση των προτεσταντών που από νωρίς κατήγγειλαν την εμπορευματοποίηση (υλική και πνευματική) των προσκυνημάτων, οι υπόλοιποι Χριστιανοί συνεχίζουν να δίνουν ιδιαίτερη σημασία στα ταξίδια στους ιερούς τους τόπους, μια συνήθεια που τη διατηρούν από τον 4ο αιώνα. Βασικό προσκύνημά τους η Ιερουσαλήμ, αλλά όχι το μοναδικό.

Στη χώρα μας, όπως σε όλο τον κόσμο, ο προσκυνητής αποτελεί έναν ειδικό στόχο της τουριστικής βιομηχανίας. Με επίκεντρο τις Μητροπόλεις, τις μεγάλες ενορίες της πρωτεύουσας αλλά και διάφορες θρησκευτικές οργανώσεις, διοργανώνονται επισκέψεις σε θρησκευτικούς τόπους, είτε με αφορμή κάποια θρησκευτική εορτή, εκδήλωση ή τελετή, είτε όχι. Μόνο στο εσωτερικό της χώρας διακινούνται, προς πάσης φύσεως Μοναστήρια, περισσότερα από 300 χιλιάδες άτομα , κάθε χρόνο.

ΓΕΩΤΟΥΡΙΣΜΟΣ – ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ: ΜΙΑ ΝΕΑ ΜΟΡΦΗ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ


ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΓΕΩΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΤΕΡΖΑΚΗ

Ο Γεωτουρισμός είναι μια νέα μορφή εναλλακτικού τουρισμού, η οποία όπως ονομάζουμε είναι τουρισμός <<ενός τόπου>>, ο οποίος χαρακτηρίζεται από ένα τοπίο και ένα τοπικό πολιτισμό. Είναι μια δραστηριότητα τοπικής κλίμακας της οποίας η διαχείριση γίνεται από τους κατοίκους της περιοχής των οποίων η κύρια απασχόληση είναι στον πρωτογενή τομέα και δρα συμπληρωματικά, δεν δημιουργεί ανταγωνισμούς σε ότι αφορά τους φυσικούς πόρους και το ανθρώπινο δυναμικό. Ο Γεωτουρισμός εκτός από το ότι συμβάλει στην ανάπτυξη και διαχείριση της Γεωλογικής Κληρονομιάς, προωθεί τα τοπικά προϊόντα ποιότητας τα οποία αποτελούν το βασικό στοιχείο για μια Πολιτική Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης της Υπαίθρου.

Για να αποτελέσει ο Γεωτουρισμός ένα ελκυστικό τουριστικό προϊόν θα πρέπει να μην περιοριστεί μόνο σε θεματικές διαδρομές του τύπου μονοπάτια, αλλά να προσφερθεί ως ένα ολοκληρωμένο πακέτο Γεωμορφολογικών Τοπίων, Υπηρεσιών και Προϊόντων Τοπικής Ταυτότητας, μέσα από ένα συντονισμό εργασιών, δραστηριοτήτων και διεπιστημονικών προσεγγίσεων.

Το ερώτημα το οποίο προκύπτει είναι ποια θα πρέπει να είναι η ταυτότητα και ποιες οι προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούν τα προϊόντα ώστε να μπορούν να προωθηθούν μέσω του Γεωτουρισμού;

Κατά αρχήν θα πρέπει να δημιουργηθεί ένας Γεωτουριστικός Οδηγός και να γίνει άμεσα η ένταξη των Γεωτόπων της περιοχής στους Εθνικούς καταλόγους Γεωτόπων της Ελλάδος. Έπειτα να δημιουργηθεί ένας φορέας Τοπικού Συμφωνητικού Ποιότητας ο οποίος θα ασχοληθεί κυρίως με τα προϊόντα ποιότητας και τις υπηρεσίες των εμπλεκόμενων μελών.

Στην πράξη αυτό σημαίνει συστηματική μελέτη των συγκεκριμένων παραδοσιακών μας προϊόντων με απώτερο στόχο την προτυποποίησή τους. Οι μελέτες αυτές πρέπει να περιλαμβάνουν όλα τα τοπικά προϊόντα προσδιορίζοντας το χαρακτήρα του παραδοσιακού ώστε να βοηθήσουν αφ’ ενός στην νομική κατοχύρωση της ιδιοτυπίας και αφ’ ετέρου να αποτελέσουν ένα οδηγό σε ενδιαφερόμενους για παραγωγή.

Επισημαίνεται η ανάγκη δημιουργίας φακέλων με έμφαση στη διατροφική σύνθεση και στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τα οποία τονίζουν τη σημαντική θέση που πρέπει να έχουν στη Μεσογειακή διατροφή.

Μετά λοιπόν τον προσδιορισμό της ταυτότητας του παραδοσιακού προϊόντος, της διατροφικής του σύνθεσης, της τεχνικής παραγωγής και της παραδοσιακής περιοχής παραγωγής, πρέπει να εξασφαλίσουμε την συνέχιση αυτής της παραγωγής και να εγγυηθούμε την ταυτότητά της με νομική κατοχύρωση.

Οι αρχαίοι Έλληνες συνήθιζαν να ονομάζουν τα ποιο γνωστά προϊόντα τους με το όνομα του τόπου παραγωγής ή καταγωγής. Η ονομασία προέλευσης χρησιμοποιούνταν ευρύτατα την εποχή εκείνη. Έτσι λοιπόν η <<ονομασία προέλευσης>> είναι μια κληρονομιά και κάθε γενιά περιλαμβάνει τα πλεονεκτήματα που προκύπτουν από την κληρονομιά, έχει όμως και την υποχρέωση να την μεταδώσει όπως την πήρε και ακόμη και εάν είναι δυνατόν να τη βελτιώσει για τις επόμενες γενιές. Είναι φανερό ότι υπάρχει διάκριση μεταξύ: 1. Της <<ονομασίας προέλευσης>> η οποία αναφέρεται σε μια περιοχή ή σε ένα συγκεκριμένο τόπο για να περιγράψει ένα γεωργικό προϊόν του οποίου η ποιότητα ή τα τυπικά χαρακτηριστικά οφείλονται σε παράγοντες της περιοχής (φυσικοί ή τεχνητοί)και η παραγωγή ή η μεταποίηση γίνονται στην περιοχή. ΚΑΝ (ΕΟΚ) 2081/92 άρθρο 2 και 2. Της <<εμπορικής ονομασίας>> που απλά εγγυάται την παρουσία μερικών χαρακτηριστικών και τον υπεύθυνο τρόπο που αυτά έχουν επιλεγεί.

Δεν υπάρχει λοιπόν αντίθεση μεταξύ της <<ονομασίας προέλευσης>> και της <<εμπορικής ονομασίας>>. Τα δύο αυτά στοιχεία είναι συμπληρωματικά και μπορούν να συνυπάρχουν προς το αμοιβαίο όφελος. Βέβαια η <<εμπορική ονομασία>> έχει σχετικά μικρή διάρκεια ζωής, μπορεί να μεταπωληθεί, να μοιραστεί ή να επεκταθεί και κάποια μέρα να καλύψει τα προϊόντα μιας ομάδας εταιρειών, σε αντίθεση με την <<ονομασία προέλευσης>> η οποία μια εγγύηση διαρκείας, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για το ίδιο προϊόν επί αιώνες και αποτελεί έτσι μια οικονομική εγγύηση για τους κατοίκους μιας περιοχής μικρής ή μεγάλης, προσφέροντας στον τόπο πολλά πλεονεκτήματα, τα οποία εναπόκειται στον πληθυσμό που κατοικεί εκεί να τα κρατήσει και να τα αναπτύξει.

Στην πράξη όλα αυτά σημαίνουν μια φροντίδα για την προστασία του κοινού συμφέροντος. Είναι δηλαδή καθήκον του κάθε ενός να διαφυλάξει κάτι που ανήκει σε όλους και από το οποίο ο καθένας ωφελείται. Και αυτό γιατί η <<ονομασία προέλευσης>> αποτελεί στόχο των ανταγωνιστών, που είναι πάντα έτοιμοι να αρπάξουν ένα προϊόν και να κάμουν απομιμήσεις.

Για να υπάρξει πραγματική κατοχύρωση ενός παραδοσιακού προϊόντος θα πρέπει οι ομάδες παραγωγών, αλλά και ο καθένας ξεχωριστά να κρατούν τους όρους, τις προδιαγραφές, την πρακτική και την ποιότητα καθημερινά σε όλα τα μέτωπα σε όλα τα επίπεδα σε όλη την αλυσίδα του προϊόντος.

Τέλος θα θέλαμε να αναφερθούμε για το Δίκτυο Ευρωπαϊκών Γεωπάρκων δηλαδή των Γεωλογικών πάρκων τα οποία είναι νομοθετικά προστατευμένες περιοχές στις οποίες υπάρχουν γεωλογικά μνημεία όπως απολιθώματα, σπήλαια, ηφαίστεια, βραχομορφές κλπ..

Το Δίκτυο έχει βασικούς στόχους:

  • Την ανάλυση των τρόπων σύνδεσης των γεωλογικών πάρκων και γεωδιαδρομών με τα προγράμματα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης.
  • Την πληροφόρηση για τις νέες τάσεις που διαμορφώνονται στον τομέα του τουρισμού και ειδικότερα στην ανάπτυξη των εναλλακτικών μορφών τουρισμού.

Ο Κος Δημήτρης Τερζάκης είναι τακτικός καθηγητής στο τμήμα τουριστικών επιχειρήσεων της σχολής Διοίκησης & Οικονομίας του ΑΤΕΙ Κρήτης, μέλος του Δ.Σ. του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών της Ελλάδος και Επιστημονικός Υπεύθυνος του Διεθνούς Συμβουλίου Αθλητικού Τουρισμού.

ΠΗΓΗ: symboylos