ΤΟ ΜΕΓΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ ΚΡΑΤΟΣ

Ο ΑΡΡΑΒΩΝΑΣ ΚΑΙ Ο ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ


Πρώτα τα γαμπρολόγια, δηλαδή τα προξενιά, και πριν τον γάμο τα αρραβωνιάσματα. Ο γαμπρός στέλνει με την μάνα του ή με την αδελφή του ένα ποσό χρήματα στην αγαστή (μνηστή) του για αρρεβώνα. Παλαιότερα της έστελνε 20-100 φιορίνια χρυσά Τούρκικα. Το βραδάκι ξεκινούν οι συγγενείς και οι φίλοι του γαμπρού, όπως και της νύφης, κρατώντας φαναράκια και πηγαίνουν σπίτι της. Πρώτη μπαίνει η μέλλουσα πεθερά της νύφης ακολουθούμενη απο 6-12 κορίτσια που κρατούν σουπιέρες με γλυκά. πιο πίσω έρχονται οι γυναίκες και τέλος ο γαμπρός περιστοιχισμένος απο τους δικούς του. Η πεθερά κρατεί ένα μαστραπά γεμάτο μέλι, τον δίνει στη νύφη, κι αυτή της φιλεί το χέρι, τον δίνει στην νύφη, κι αυτή της φιλεί το χέρι. Την φιλεί κι εκείνη, κρεμώντας κρεμώντας στο λαιμό της ένα χρυσογαϊτανο με φλουριά ή ένα κόσμημα. Ο γαμπρός, μπαίνοντας στην πόρτα της νύφης, τρώει μια κουταλιά μέλι και σπάζει κάτω απο τα πόδια του ένα ρόδι, για νά ναι το σπίτι γεμάτο σαν το ρόδι, απ΄όλα τα καλά. Αφού καθίζει δίπλα στην αγαστή του απάνω στον <<πάγκο>>, είδος μεγάλης σαν κρεβάτι κασέλας με διάφορα σκαλίσματα, τα λεγόμενα <<παντζιά του πάγκου>>, πηγαίνει η μάνα της νύφης, τον φιλεί, του φορεί ένα δαχτυλίδι κ΄έπειτα του δίνει ένα μεταξωτό κροσσωτό μαντίλι, κίκκινο ή πράσινο, που εκείνος το βάζει επιδεικτικά στην τσέπη του, αφήνοντας να κρέμονται απ΄έξω τα κρόσσια. Αφού ο παπάς τους αλλάξει αρραβώνα αρχίζουν οι καλεσμένοι τα σχετικά τραγούδια:

Ω παναγιά πουλαριανή, με τη χρυσή κορόνα,

έλα να δώσεις την ευχή σ΄αυτό τον αρραβώνα.

Ποιός ήταν ο προξενητής, νά ρθει να φάει μέλι,

οπού΄σμιξε την πέρδικα με τ΄άσπρο περιστέρι.

Χρυσό δεντρί σου φέραμε, νύφη μου, στην αυλή σου,

να το ποτίζεις κρύο νερό ως τέλος της ζωής σου.

Τρείς μέρες πρωτού γίνει ο γάμος οι γυναίκες ετοιμάζουν τα <<πιταρίδια>>, γλυκίσματα με το μέλι, που στέλνονται μέσα σε καλάθια στο σπίτι του γαμπρού. Η τελετή του γάμου γίνετε στην εκκλησία ή στο σπίτι. Πολλοί κουμπάροι και κουμπάρες αλλάζουν τα δαχτυλίδια και τα στέφανα, που άλλοτε τά ΄φτιαχναν απο κληματόβεργες στολισμένες με χρωματιστά χαρτιά, κορδέλες και με <<κουκουμάδες>> (χρυσοκλωστές). Όταν ο παππάς τους μεταλαβαίνει, τους δίνει και μια κουταλιά μέλι με αμυγδαλόψυχα. Με το τελείωμα της ιεροτελεστίας αρχίζουν τα κεράσματα με το σερμπέτι και τα παστέλια για να ακολουθήσει φαγοπότι, τρικούβερτο γλέντι και χορός, ανάμεσα απο ατελείωτες μαντινάδες με πενέματα του νέου ζευγαριού.

Αρχίζει πρώτη η μάνα της νυφούλας με φωνή που τρέμει απο τη συγκίνηση :

Επάντρεψεν η Βενετιά, επάντρεψεν κ΄η Πόλη,

πάντρεψα και εγώ σήμερα την ακριβή μου κόρη.

Φρεγάδα μπαρμπαρέζικη, άνοιξε τα πανιά σου,

νά΄ρθουσι τα πεθερικά να δούσι τα καλά σου.

Εμένα είν΄η κορούλα μου σαν την καλήν ημέρα,

σαν τα πουλάκια που πετούν απάνω στον αέρα.

Γαμπρέ μου καλορίζικε, μια χάρη να μου κάνεις,

το λούλουδο που σούδωσα να μη μου το μαράνεις.

Τα στέφανα του γάμου σας ποτέ μη μαραθούνε,

μόν΄νά΄ναι πάντα δροσερά και να μοσχοβολούνε.

Απάνω στον ίδιο τώρα σκοπό αρχίζουν οι διάφοροι καλεσμένοι, συγγενείς, φίλοι, αλλά και λυράρυδες, που βάζουν όλα τα δυνατά τους για να φουντώσει το γλέντι ως τα ξημερώματα:

Νύφη, όταν σε στήσανε στης εκκλησιάς τη μέση,

μικροί, μεγάλοι λέγανε:<<χαράς τον που την έσει>>(έχει).

Νύφη μου, βέργα μάλαμα, Νύφη μου, βέργ΄ασήμι,

Νύφη, καινούργια Παναγιά, με την ταπεινωσύνη.

Το μπόϊ σου το μέτρησα με μια μηλιά στην Πόλη,

όπου την έχει ο Βασιλιάς μέσα σε περιβόλι.

Έχεις κορμάκι ζηλευτό και μούρη σαν φεγγάρι,

κι όταν μιλούν τα χείλι σου στάζει μαργαριτάρι.

Μαργαριτάρι στρογγυλό είναι το πρόσωπό σου,

Βενέτικο καμπαναριό το καμαρόφρυδό σου.

όταν σε γέννα η μάνα σου κι όταν σε κοιλοπόνα,

στο κυπαρίσσι ακούμπησε και σ΄έκανε τριγόνα.

Νύφη μου, κυρά Νύφη μου, ολόχρυσή μου σκέπη,

το ταίρι που σου δώσαμε πολύ καλά σου πρέπει.

Νύφη μου, αξιέπαινα τα προτερήματά σου,

κ΄ευτιχισμένος θα γενεί τέτοιος γαμπρός κοντά σου.

Άνοιξαν τα γαρύφαλλα, Νύφη, στην κεφαλή σου,

να ζήσεις με το τέρι σου ως τέλοςτηςζωής σου.

Όμορφα που ταιριάξατε, κ΄οι δυό σας ένα μπόϊ,

σαν τα κυπαρισσόμηλα μέσα στο περιβόλι.

Έρχεται η σειρά του γέρονταπατέρα να πεί κι αυτός τα καλά του λόγια στους συμπεθέρους, στο γαμπρό και στους κουμπάρους:

Σαράντα μέρες ήσκαβα τη γης με το μετάξι,

για να βρώ συμπεθερικά να΄χουνε νου και τάξη.

Ήρθες γαμπρέ μου κι άραξες μες στο βαθύ λιμνιώνα,

ουδέ βορριά φοβάσε πλιό ουδέ κακό χειμώνα.

Μαλαματένιε μου σταυρέ, με το μαργαριτάρι,

χρόνια πολλά να ζήσουνε κουμπάρες και κουμπάροι.

Όταν τελειώσει το γλέντι, οι φίλες της νύφης την αποχαιρετούν λέγοντάς της:

Κοιμήσου με τη ζάχαρη και ξύπνα με το μέλι,

και νίψου με τ΄ανθόνερο που πλένονται οι αγγέλοι.

ΤΟ ΠΡΟΙΚΟΣΥΜΦΩΝΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ

Καθώς διαβάζουμε σε ένα προικοσύμφωνο του 1871, μεταγραμμένο απο τον εκκλησιαστικό κώδικα, μαθαίνουμε και τον τύπο της Αστυπαλιώτικης αγκλαβής:

<<O Κύριος ημών, Ιησούς Χριστός, ο εν Κανά της Γαλιλαίας το ύδωρ εις οίνον μεταποιήσας, τον γάμο ηυλόγησε δια του πρώτου Αυτού θαύματος – και ο Απόστολος Παύλος τον γάμον σεμνύει ού παύεται λέγων, <<τίμιος ο γάμος και η κοίτη αμίαντος>>.

Ένεκεν τούτου καγώ ο (όνομα πατέρα) και η σύζυγός μου (όνομα μητέρας), τη ιδία ημών θελήσει επόμενοι, συνάπτουμε εις γάμου κοινωνίαν την φιλτάτην ημών θυγατέρα (όνομα νύφης) μετά του (όνομα γαμπρού).

Και πρώτον δίδομεν αυτοίς τας των Αγίων Πάντων ευχάς και την ιδικήν μας, διότι ευχές γονέων στηρίζουσιν θεμέλια οίκων, είτα δε προικοδοτούμεν τη θυγατρί ημών (όνομα κόρης) τα εξής, ά εδωρήσατο ημίν ο θεός: δύο σπίτια, ανώγειον και μπατάρι ένδον του Κάστρου, μεταξύ οσπητίων Ιωάννου Οικονόμου και Μηνά Καρασέλου. Τον φούρνον μας εκτός του Κάστρου. Τα χωράφια μας εις την Καλάνδραν ως ευρήσκονται κ.λ.π. κτήματα, πέντε ρούχα μεταξωτά, δύο μανικωτά και τρία αμανίκωτα, έν ρούχον σκαρλάτον, τρία υποκάμισα βετσάτα και τέσσερα χωρίς κορμιά, μία γούναν βελούδινην, είκοσι μπόλκαις, έξ λινομέταξες, έξ σκούφιαις του χρυσομάνδηλου, δύο τραχηλιαίς χρυσαίς και μαργαριταρένιες, τρείς χιτρομπόλιαις, οι δύο μουστουχιαίς και η μία επανωμουστουχιά, εν χρυσομάνδηλον μαργαριτάρινον, δύο μπόλκαις χρυσαίς, δύο ζευγάρια βέργιαις μαργαριταρένιαις και τρία χρυσαίς, εν σπερβέρι, εν ζωνάριον και δύο ζωσιαίς, μίαν τσούλαν.

Όθεν εις την περί τούτου ένδειξιν εγένετο το παρόν προικοσύμφωνον υπογεγραμμένον παρ΄ημών των προικοδοτών και των υποσημειουμένων τριών υποκειμένων και επικυρωμένον υπο του Σεβασιωτάτου Αρχιερ. Επιτρόπου Κου Σεραφείμ Στεφανίδου ίνα έχει το κύρος και την ισχύν εν παντί καιρώ, τόπω και κριτηρίω.

Όλα αυτά δόδομεν τη φιλτάτη ημών θυγατρί (όνομα κόρης) να τα νέμηται μετά του ανδρός της και να τα μεταδίδη εις τα τέκνα της. Εν περιπτώσει ακληρίας (ό μη γένοιτο) να μεταβαίνη το γονικόν εις το γονικόν, κατά το τοπικόν έθιμον.>>

Έν Αστυπαλαία τη 18/04/1872

Ακολουθούν υπογραφές και επικύρωση…

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s