ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΟΣΕΙΔΩΝ ΤΟΥ ΕΛΚΕΘΕ ΞΕΚΛΕΙΔΩΣΕ ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑΤΩΝ ΑΝΕΜΩΝ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ


Οι επιστήμονες έχουν εντοπίσει κύματα-«βουνά» που φτάνουν μέχρι και τα 19 μέτρα. Αιτία των ακραίων φαινομένων είναι τα στενά που σχηματίζουν τα νησιά όπου εγκλωβίζονται οι άνεμοι και ενισχύεται η έντασή τους…

Το Αρχιπέλαγος «αποκαλύπτει» τα μυστικά του. Για 5 χρόνια τα «μάτια» του «Ποσειδώνα» παρακολουθούσαν και κατέγραφαν λεπτό προς λεπτό τις ιδιοτροπίες του Αιγαίου και με επιστημονική επεξεργασία των μετρήσεων έγινε μια πλήρης ακτινογραφία των παγίδων που κρύβει μία από τις πιο «περίεργες» θάλασσες του πλανήτη.

Η καταγραφή κύματος-βουνού, που το ύψος του υπολογίζεται σε 18- 19 μέτρα στο στενό Ικαρίας – Σάμου, ήταν κάτι που εντυπωσίασε και τους επιστήμονες. Ομως, γι αυτούς δεν ήταν μυστήριο.

Μπορεί ένα τέτοιο ύψος κύματος να αναμένεται κάθε 25 χρόνια. Το Αιγαίο δεν έχει πια μυστικά.

«Στα γεωγραφικά στενά που σχηματίζουν τα νησιά οφείλεται η δημιουργία του φαινομένου του «καναλισμού», διότι καθώς ο άνεμος περνάει μέσα από αυτά τα στενά αυξάνεται η έντασή του. Ετσι, ο άνεμος στο Αιγαίο μπορεί να μην είναι τόσο ισχυρός όσο στον Ατλαντικό ωκεανό. Ομως, ακριβώς επειδή υπάρχουν αυτά τα «στενά» δημιουργούνται τοπικά ακραία φαινόμενα», εξηγεί στο «Εθνος» ο επιστημονικός υπεύθυνος για τη μελέτη του κυματισμού του προγράμματος «Ποσειδών» του ΕΛΚΕΘΕ, κ. Τακβόρ Σουκισιάν.

Οπως ο Βαρδάρης


Ο ίδιος φέρνει ως παράδειγμα τον γνωστό άνεμο Βαρδάρη, που κατά διαστήματα σαρώνει τη Θεσσαλονίκη.

«Ερχεται από την κοιλάδα του Αξιού σαν ένας «ήσυχος» άνεμος και καθώς κατεβαίνει ανάμεσα από τα βουνά φτάνει ισχυρότατος στη Θεσσαλονίκη. Αυτό είναι το φαινόμενο του «καναλισμού»», επισημαίνει ο κ. Σουκισιάν. Και προσθέτει:

«Σ αυτό ακριβώς το φαινόμενο οφείλεται η ιδιαιτερότητα του Αιγαίου. Εχουμε τιμές στην ταχύτητα του ανέμου και στο ύψος του κύματος που δεν ανταποκρίνονται στη μέση κατάσταση της ευρύτερης περιοχής».

Αυτό, ακριβώς, το φαινόμενο «μπορεί να μας δώσει ξαφνικά ακραία φαινόμενα», τονίζει ο ίδιος, φέρνοντας ως παράδειγμα τον ισχυρότατο άνεμο που πριν από 4 χρόνια «σάρωσε» για ένα 6ωρο το στενό ανάμεσα σε Ικαρία και Μύκονο, με αποτέλεσμα να εμφανιστεί κύμα ύψους 18-19 μέτρων.

Για τον ίδιο ακριβώς λόγο το καλοκαίρι ένα «μελτέμι» μπορεί να προκαλέσει ακραία φαινόμενα.

«Αντίθετα, το Ιόνιο ως ανοιχτή θάλασσα μπορεί να έχει μια σταθερά πιο έντονη κατάσταση από πλευράς ανέμου και κυματισμού, αλλά δεν εμφανίζονται ακραία γεγονότα, όπως στο Αιγαίο», τονίζει ο κ. Σουκισιάν.

Δημιουργία «Ατλαντα»
Ολα αυτά αποτυπώνονται με επιστημονικό τρόπο σε έναν «Ατλαντα» που δημιουργήθηκε από το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) στο πλαίσιο του προγράμματος «ΕΣΠΕΝ».

Το χαρακτηριστικό του «Ατλαντα» είναι ότι για πρώτη φορά καταγράφονται τα αποτελέσματα συγκεκριμένων μετρήσεων ανέμου και κυματισμού, που έγιναν στην 5ετία 1999-2004 από τους σταθμούς του συστήματος «Ποσειδών» του ΕΛΚΕΘΕ, ενώ υπάρχουν προσημειώσεις 10ετίας για όλη τη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα.

Απ αυτή την επιστημονική έρευνα, με βάση τις συγκεκριμένες μετρήσεις, καταγράφονται οι μέσοι όροι κατά εποχή ή ετησίως βασικών χαρακτηριστικών του ανέμου και του κυματισμού αλλά και προγνώσεις μέχρι και 100ετίας.

Γι αυτό, όπως λέει ο κ. Σουκισιάν, ο «Ατλαντας» είναι ιδιαίτερα χρήσιμος για τη ναυσιπλοϊα, τις κατασκευές λιμενικών έργων, ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια, την αξιοποίηση αιολικής και κυματικής ενέργειας κ.ο.κ.

Παράλληλα, αποτελεί ένα εξαιρετικά χρήσιμο «εργαλείο» για την «χάραξη» των «θαλασσίων διαδρόμων», που πρέπει να γίνει στο Αιγαίο, για την ασφαλή διέλευση των πλοίων εν όψει και της κατασκευής του αγωγού Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολη.

Στοιχεία από 9 θαλάσσιους σταθμούς
Το σύστημα παρακολούθησης, πρόγνωσης και πληροφόρησης για την κατάσταση των ελληνικών θαλασσών «Ποσειδών» δημιουργήθηκε από το ΕΛΚΕΘΕ και βασίζεται στη λήψη δεδομένων από τους θαλάσσιους σταθμούς που έχει σε διάφορα σημεία.

Σήμερα, στο πλαίσιο του προγράμματος, του οποίου επιστημονικός υπεύθυνος είναι δρ Γ. Χρόνης, λειτουργούν 9 θαλάσσιοι σταθμοί:

Από ένας σε Μύκονο, Σαντορίνη, Σκύρο, Αθω, Ζάκυνθο, Πύλο και Καλαμάτα, ενώ δύο καλύπτουν το Κρητικό πέλαγος. Ο κάθε σταθμός στέλνει μέσω δορυφόρου τα στοιχεία για άνεμο και κυματισμό στο επιχειρησιακό κέντρο του ΕΛΚΕΘΕ, τα οποία καταγράφονται ενώ ταυτόχρονα είναι διαθέσιμα και στο διαδίκτυο.

Πάντως, στο πλαίσιο ενός νέου προγράμματος, του «Ωκεανός», λειτουργούν ακόμα τρεις σταθμοί, στην Ανάβυσσο, στην Πύλο και στο ωκεανογραφικό σκάφος του ΕΛΚΕΘΕ, ενώ θα δημιουργηθούν άλλοι δύο στην Κάρπαθο και στην Ανδρο. Αυτοί παρακολουθούν τα δεδομένα κυματισμού με ραντάρ.

ΜΕΓΑΛΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Εκδοση απαγορευτικών κατά πλοίο με βάση την πρόγνωση κυματισμού

«Ρότα» για ταξίδια από και προς τα νησιά, χωρίς ταρακούνημα και άσκοπα απαγορευτικά, χαράζει ένα μεγάλο ερευνητικό πρόγραμμα.

Αποτέλεσμα του προγράμματος, που διάρκεσε τρία χρόνια, είναι ένα «έξυπνο μοντέλο», το οποίο δίνει την εξής δυνατότητα:

Η έκδοση απαγορευτικού του απόπλου των πλοίων λόγω δυσμενών καιρικών συνθηκών να μη βγαίνει εμπειρικά, ούτε απλά κατά γραμμή, όπως έχει γίνει τα τελευταία χρόνια. Αντίθετα, το απαγορευτικό θα βγαίνει κατά γραμμή αλλά και κατά τύπο πλοίου, λαμβανομένων υπόψη κατασκευαστικών χαρακτηριστικών του, της ηλικίας του κ.ά.

Είναι ήδη γνωστό ότι σε άλλες καιρικές συνθήκες θα πρέπει να σταματήσει ένα πλοίο τύπου καταμαράν και σε άλλες ένα συμβατικό.

Επίσης, όμως, σε άλλες συνθήκες θα πρέπει να σταματήσει ένα σύγχρονο συμβατικό με κατάλληλες κατασκευαστικές προδιαγραφές και σε άλλες ένα «υπερήλικο», με αυξημένο ποσοστό κινδύνου εμφάνισης βλάβης.

Σημείο-κλειδί για την υλοποίηση του «μοντέλου», που δημιουργήθηκε έπειτα από ερευνητικές εργασίες τριών ετών, είναι η δυνατότητα πρόγνωσης του κυματισμού και όχι του ανέμου, όπως γίνεται μέχρι σήμερα.

«Σήμερα εφαρμόζεται ένα εμπειρικό μοντέλο, που λέει ότι έχω αυτό τον άνεμο οπότε περιμένω τέτοιο κύμα. Αυτό ισχύει π.χ. για τον Ατλαντικό αλλά όχι για το Αιγαίο με τις ιδιαιτερότητές του», εξηγεί ο επιστημονικός υπεύθυνος για τη μελέτη του κυματισμού του προγράμματος «Ποσειδών» του ΕΛΚΕΘΕ, κ. Τακβόρ Σουκισιάν.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η λειτουργία αυτού του «μοντέλου» δεν σημαίνει και κατάργηση του γενικού απαγορευτικού σε εξαιρετικά δυσμενείς καιρικές συνθήκες.

Ταυτόχρονα, με αυτό το «μοντέλο» ανοίγει ο δρόμος για την απαγόρευση απόπλου λόγω δυσμενών καιρικών συνθηκών και σε εμπορικά πλοία, όπως έχουν, πλέον, τη δυνατότητα οι λιμενικές Αρχές με βάση την Οδηγία 2002/59/ΕΚ.

Στο ερευνητικό πρόγραμμα «ΕΣΠΕΝ», που υλοποιήθηκε με χρηματοδότηση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης και της Γενικής Γραμματείας Ερευνας και Τεχνολογίας, την επιστημονική ευθύνη για το πρόγραμμα είχε το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ).

Ποιοι συμμετέχουν
Σ αυτό συμμετείχαν το Πανεπιστήμιο Αθηνών, δύο ομάδες από το τμήμα ναυπηγών του Μετσόβιου Πολυτεχνείου, η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία, το υπουργείο Ναυτιλίας και οι ιδιωτικές εταιρείες ΑΝΚΟ, ΜΑΡΑΚ, Blue Star Ferries και Ελληνικός Νηογνώμονας.

Ομως, μας εξηγεί ο κ. Σουκισιάν, στόχος του προγράμματος ήταν να υπάρξει ένας εξορθολογισμός στον τρόπο λήψης του «απαγορευτικού απόπλου» λόγω δυσμενών καιρικών συνθηκών.

Το «μοντέλο» έχει ολοκληρωθεί και το επόμενο διάστημα θα κληθεί το υπουργείο Ναυτιλίας να αποφασίσει εάν θα το θέσει σε εφαρμογή. Σε θετική περίπτωση θα πρέπει να θεσμοθετηθεί ο φορέας που θα παρέχει κυματική πρόγνωση και μπορεί να είναι π.χ. το ΕΛΚΕΘΕ, η ΕΜΥ ή και η Υδρογραφική Υπηρεσία.

ΧΩΡΙΣ ΕΝΤΟΝΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΤΑ ΝΕΡΑ ΑΝΑΜΕΣΑ ΤΟΥΣ
«Κυματοθραύστης» οι Κυκλάδες


 

Ο «κυματοθραύστης» του Αιγαίου είναι οι Κυκλάδες. Τα νησιά του συμπλέγματος λειτουργούν ως «ανεμοθραύστης- κυματοθραύστης», με αποτέλεσμα στα νερά, που είναι ανάμεσά τους, να μην υπάρχουν, κατά μέσο όρο, έντονα φαινόμενα. Ομως, ταξιδεύοντας για Ικαρία όταν βγει το πλοίο από τη Μύκονο τότε ο καιρός δεν αστειεύεται.

Αυτό οφείλεται στο ότι «όλες τις εποχές ο άνεμος παρουσιάζει αυξημένη ταχύτητα σε ένα τόξο από τα Δαρδανέλια μέχρι Σάμο και Ικαρία. Λόγω του γεωγραφικού στενού που υπάρχει όταν φτάνει ανάμεσα σε Ικαρία και Μύκονο αυξάνεται η έντασή του», εξηγεί ο κ. Σουκισιάν, υπενθυμίζοντας πως σ’ αυτό το στενό έχουν εμφανιστεί προ 4ετίας, κύματα που το ύψος τους φτάνει τα 19 μέτρα.

Για τον ίδιο ακριβώς λόγο «βγάζει φίδια» το περίφημο Κάβο ντ Ορο. Πρόκειται επίσης για ένα γεωγραφικό στενό που «φουντώνει» τα φαινόμενα.

Οι ερευνητές του «Ποσειδών» ήθελαν να έχουν συγκεκριμένες καταγραφές στη θάλασσα του Κάβο ντ’ Ορο και τοποθέτησαν θαλάσσιο σταθμό. Ομως, στην πρώτη κακοκαιρία ο σταθμός «ξέσυρε», δεν «κράτησε» ούτε εβδομάδα.

Υψηλά κύματα καταγράφονται, επίσης, στο Καρπάθιο πέλαγος, νοτιοανατολικά της Κρήτης, επειδή και εκεί υπάρχει ένα γεωγραφικό στενό.

Επίσης, στον Αθω έχουν καταγραφεί κύματα ύψους 11-12 μέτρων, ενώ αντίθετα στην Πύλο πριν από 6 μήνες είχε καταγραφεί κύμα ύψους γύρω στα 10 μέτρα.

Ενα ακόμα ενδιαφέρον εύρημα της έρευνας είναι ότι στο Αιγαίο η περίοδος του κύματος (σ.σ. είναι ο χρόνος που χρειάζεται να περάσουν από το ίδιο σημείο δύο κορυφές του κύματος) είναι της τάξης των 4 με 7-8 δευτερολέπτων, πολύ πιο μικρή από την περίοδο του κύματος στη Μεσόγειο. Αυτό σημαίνει ότι ανάλογα με το πλοίο, το μέγεθός του κ.ά. το «ταρακούνημα» του επιβάτη μπορεί να είναι πιο έντονο.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s