ΤΟ ΜΕΓΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ ΚΡΑΤΟΣ

Η ΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΙΩΝ


oxi1940

Τμήμα της Στρατιάς Κεντρικής Μακεδονίας

Στις 4 Μαρτίου σε σύσκεψη Ελλήνων και Άγγλων επιτελών αποφασίστηκε η συγκρότηση νέου τμήματος στρατιάς, του Τμήματος Στρατιάς Κεντρικής Μακεδονίας (ΤΣΚΜ), αποτελούμενου από τις Μεραρχίες XII και 20, υπό τις διαταγές του υποστράτηγου Κωτούλα Ιωάννη και με αποστολή την άμυνα του κορμού της Ελλάδας σε περίπτωση παραβίασης της βασικής αμυντικής γραμμής Μπέλες-Νέστος (Μεταξά).

Από τις 28 Μαρτίου το ΤΣΚΜ και το Βρετανικό Εκστρατευτικό Σώμα απετέλεσαν το Συγκρότημα W υπό τη διοίκηση του στρατηγού Ουίλσον και τις διαταγές του Αρχιστράτηγου Παπάγου. Το Συγκρότημα W ασχολήθηκε εντατικά με την οργάνωση του εδάφους και έκανε σοβαρές αμυντικές εργασίες, αλλά η αμυντική αξία της γενικής τοποθεσίας ΚαϊμακτσαλάνΒέρμιοΑλιάκμων σε καμία περίπτωση δεν μπορούσε να συγκριθεί με εκείνη της γραμμής Μπέλες-Νέστος. Επιπλέον η επέκταση βόρεια του Αμύνταιου απορρόφησε όλες τις εφεδρείες, το δε ανάπτυγμα της εν λόγω τοποθεσίας ήταν περίπου 170 χιλιόμετρα με αποτέλεσμα να κατέχεται αραιά και να μην προσφέρεται για παρατεταμένη άμυνα.

Στις 6 Απριλίου τα γερμανικά στρατεύματα εισέβαλαν ταυτόχρονα στην Ελλάδα από τη Βουλγαρία (γραμμή Μπέλες-Νέστος) και τη νότια Γιουγκοσλαβία. Στις 8 Απριλίου οι Γερμανοί κατέλαβαν τα Σκόπια και το ΤΣΑΜ (Τμήμα Στρατιάς Ανατολικής Μακεδονίας) διατάχθηκε να συνθηκολογήσει. Από αυτό το σημείο άρχισαν τα προβλήματα μεταξύ των Ελλήνων και των Βρετανών διοικητών του Συγκροτήματος W. Ο στρατηγός Ουίλσον απέρριψε το σχέδιο αμύνης του Γενικού Στρατηγείου και αγνόησε συστηματικά τις απόψεις των Ελλήνων αξιωματικών, που γνώριζαν πολύ καλά τη μορφολογία της περιοχής και πρότειναν τις ορθές κινήσεις, όπως απέδειξαν τα δραματικά γεγονότα των επομένων ημερών.

Στις 9 Απριλίου παραδόθηκε στους Γερμανούς η Θεσσαλονίκη, το απόγευμα παραδόθηκε η Μπίτολα (Μοναστήρι) και το βράδυ το Σύνταγμα Δωδεκανησίων είχε ολοκληρώσει την εγκατάστασή του στη νέα αμυντική γραμμή, όπου οι πλαγιές των υψωμάτων παρουσιάζουν το μειονέκτημα να είναι βατές στο μέτωπο προς τον εχθρό και απόκρημνες στα νώτα της παράταξης. Στις 10 Απριλίου οι Γερμανοί κατείχαν όλη την Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη και στράφηκαν αμέσως στη διάνοιξη της στενωπού Κλειδίου.

Μάχες με τους Γερμανούς



Αγώνας στενωπού Κλειδίου 10-11 Απριλίου 1941.

Τα μεσάνυχτα (10 προς 11 Απριλίου) ισχυρή γερμανική δύναμη αναγνώρισης επεχείρησε να καταλάβει το ύψωμα Γκλάβα, αλλά απωθήθηκε από τα δραστικά πυρά του Συντάγματος Δωδεκανησίων. Στις 11 Απριλίου οι Γερμανοί επεχείρησαν αναγνωριστική επίθεση κατά του Ντελίνσκι Ντολ αλλά το Σύνταγμα Δωδεκανησίων τους απώθησε πέρα από την Κέλλη. Βέβαια σε περίπτωση επίθεσης τεθωρακισμένων δεν είχε καμία απολύτως δυνατότητα αμύνης, διότι δεν διέθετε κανένα αντιαρματικό όπλο. Οι Βρετανοί διέταξαν την τμηματική σύμπτυξη του Συγκροτήματος W στο Άσκιο και αργότερα το ίδιο βράδυ (11 προς 12 Απριλίου) ο σύνδεσμος μεταξύ του ΙΙΙ Τάγματος Δωδεκανησίων και των βρετανικών δυνάμεων «διεκόπη υπό των Βρετανών άνευ προειδοποιήσεως και δι΄ άγνωστον λόγον«. Λίγο μετά τα μεσάνυχτα το βρετανικό πυροβολικό άρχισε να βάλλει καταιγιστικά, προκαλώντας την απορία των αξιωματικών του Συντάγματος Δωδεκανησίων, καθώς οι περίπολοί του ανέφεραν πλήρη ηρεμία στις γερμανικές γραμμές. Οι αξιωματικοί του Συντάγματος υποψιάστηκαν ότι παρά τις περί του αντιθέτου διαβεβαιώσεις των Βρετανών, αυτοί είχαν ήδη αρχίσει τη σύμπτυξή τους από το Κλειδί και δύο απόπειρες αξιωματικών του Συντάγματος να έλθουν σε επαφή με τους Βρετανούς απέτυχαν, διότι η βρετανική φρουρά τους απαγόρευσε να μπουν στον βρετανικό τομέα. Επίσης οι Βρετανοί επιτελείς αρνήθηκαν να απαντήσουν στις τηλεφωνικές κλήσεις του διοικητού του Συντάγματος.



Αγώνας στενωπού Κλειδίου 12 Απριλίου 1941

Στις 12 Απριλίου από την αυγή οι Γερμανοί άρχισαν να ετοιμάζονται για την τελική επίθεση, την οποία εξαπέλυσαν περί την 08:30 με κύρια προσπάθεια στα ανατολικά της οδού Βεύης-Κλειδίου. Περί την 11:00 το τάγμα των Άγγλων Ανιχνευτών υποχώρησε κι έτσι οι Γερμανοί βράθηκαν στο εσωτερικό της στενωπού. Περί το μεσημέρι είχε καταρρεύσει η άμυνα των Βρετανών και από τις 13:00 ο ένας μετά τον άλλο οι διοικητές των ελληνικών δυνάμεων έβλεπαν τους Βρετανούς να εγκαταλείπουν απροειδοποίητα τις θέσεις τους. Στις 14:00, ενώ το Σύνταγμα Δωδεκανησίων βρισκόταν υπό τα καταιγιστικά πυρά γερμανικού πυροβολικού και τεθωρακισμένων, ενώ οι Βρετανοί «λόγω δυσμενούς τροπής της μάχης του Κιρλί Δερβέν» διέταξαν το ΤΣΚΜ να αρχίσει σύμπτυξη στις 19:00.

Στις 15:40 έφτασε στο Σύνταγμα Δωδεκανησίων η διαταγή για σύμπτυξη και τονιζόταν έπρεπε να έχει ολοκληρωθεί το αργότερο ως τις 18:00, διότι η Βρετανική Διοίκηση δεν θα έφερε καμία ευθύνη για όποιο τμήμα δεν συμπτυσσόταν εγκαίρως. Ως αποτέλεσμα, η μεν ελληνική Πεδινή Πυροβολαρχία στο Κλειδί διατάχθηκε να καταστρέψει επί τόπου τα πυροβόλα της, το δε Σύνταγμα Δωδεκανησίων αναγκάστηκε επίσης να καταστρέψει επιτόπου το μεγαλύτερο μέρος του πολεμικού υλικού του, που δεν μπορούσε να μεταφερθεί με τα μεταφορικά κτήνη και τα ελάχιστα διαθέσιμα αυτοκίνητα.

Σύμπτυξη και περιπλάνηση στη Μακεδονία



Διαλυτική πορεία του Συντάγματος Δωδεκανησίων εθελοντών.

Κατόπιν απαιτήσεως του Αρχιστράτηγου Παπάγου οι Βρετανοί εξαναγκάστηκαν να παραχωρήσουν αυτοκίνητα για τη μεταφορά του Συντάγματος Δωδεκανησίων, αλλά και πάλι ενήργησαν με αντισυμμαχικό πνεύμα. Επιβίβασαν στα αυτοκίνητα εσπευσμένα και όπως-όπως τους άντρες του Συντάγματος, χωρίς να ενημερώνουν κανέναν παριστάμενο βαθμοφόρο για το σημείο προορισμού τους. Οι δυνάμεις του Συντάγματος διασπάστηκαν καθώς τμήματά του μεταφέρθηκαν σε διαφορετικές πόλεις (Πτολεμαΐδα, Κοζάνη, Γρεβενά, Σιάτιστα, Καλαμπάκα, Τρίκαλα, Λάρισα). Σημαντικό μέρος των τμημάτων που είχαν μεταφερθεί στα Γρεβενά, στην Κοζάνη και στην Καλαμπάκα διέρρευσαν προς νότο και είτε κατέληξαν στην Αθήνα είτε προσκολλήθηκαν σε διάφορες μονάδες της Θεσσαλίας. Τη χαριστική βολή στο Σύνταγμα Δωδεκανησίων την έδωσαν οι Βρετανοί, όταν αρνήθηκαν να φορτώσουν στα αυτοκίνητα όσο πολεμικό υλικό είχε καταφέρει αυτό να διασώσει. Προκάλεσαν έτσι την πλήρη οργανική αποσύνθεση του Συντάγματος Δωδεκανησίων και την οριστική απώλεια της μαχητικής του ικανότητας.

Τα μεσάνυχτα (12 προς 13 Απριλίου) βρίσκονταν στην Πτολεμαΐδα περίπου 800 οπλίτες και 25 αξιωματικοί κυρίως του Ι Τάγματος, νηστικοί και με κατεστραμμένα άρβυλα. Αυτοί διατάχθηκαν να προωθηθούν αρχικά στη Βλάστη και τελικά στην Πυλωρή, όπου συνέρρεαν ομάδες και μεμονωμένοι άντρες του Συντάγματος, και μέχρι το βράδυ είχε συγκεντρωθεί δύναμη περίπου 1.500 αντρών, δηλαδή λιγότεροι από τους μισούς της αρχικής δύναμης, που στην πλειοψηφία τους ήταν πλέον άοπλοι. Στις 15 Απριλίου διατάχθηκε η μετακίνηση του Συντάγματος Δωδεκανησίων προς Γρεβενά, αλλά καθοδόν πληροφορήθηκαν ότι διάφορα σημεία του δρομολογίου τους είχαν ήδη καταληφθεί από τους Γερμανούς και για λόγους ασφαλείας ο διοικητής αποφάσισε να κινηθούν προς Καλαμπάκα. Στις 16 Απριλίου το Σύνταγμα ξεκίνησε μια ιδιαίτερα εξουθενωτική πορεία μέρα-νύχτα, χωρίς ανάπαυση ούτε καν λιγόλεπτη, υπό σχεδόν συνεχή βροχή, σε ανώμαλα και καταλασπωμένα δρομολόγια, χωρίς τρόφιμα, με άντρες εξαντλημένους, χωρίς υποδήματα, με κουρέλια τυλιγμένα γύρω από τα κρυοπαγήματα των ποδιών τους, με κουρελιασμένο τον ιματισμό τους, ενώ πολλοί έπεφταν κατά γης μη μπορώντας να ακολουθήσουν τη φάλαγγα.

Παράδοση της Ελλάδας και διάλυση

Στις 17 Απριλίου το Σύνταγμα διατάχθηκε να κινηθεί προς Μέτσοβο και αμέσως άλλαξε πορεία. Στις 19 Απριλίου στάθμευσε στην Αρδομίτσα, όπου βρήκε τρόφιμα και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, ελάχιστο ιματισμό και καθόλου οπλισμό και πυρομαχικά, ενώ η εχθρική αεροπορία σφυροκοπούσε τις ελληνικές θέσεις. Στις 21 Απριλίου ίσχυσε ανακωχή και στις 22 το Σύνταγμα Δωδεκανησίων διατάχθηκε να παραδώσει στον πρόεδρο της κοινότητας Αρδομίτσας, όσον οπλισμό του είχε απομείνει, και να ετοιμαστεί για πορεία προς Καλαμπάκα. Στις 24 Απριλίου έφτασε στο Μέτσοβο και μετά διατάχθηκε να κινηθεί προς Μαλακάσι. Την επομένη έγινε γνωστό ότι με το νέο πρωτόκολλο ανακωχής, που είχε υπογράψει ο Τσολάκογλου, οι Έλληνες αξιωματικοί εθεωρούντο πλέον αιχμάλωτοι πολέμου και οι Γερμανοί τους συνελάμβαναν, όπου τους εύρισκαν. Στις 26 Απριλίου ο διοικητής του Συντάγματος Δωδεκανησίων πέτυχε επικοινωνία με τον διοικητή του ΤΣΚΜ, ο οποίος επιβεβαίωσε τις παραπάνω πληροφορίες, δήλωσε ότι δεν υφίσταται πλέον Ελληνικός Στρατός και ότι οι οπλίτες ήταν ελεύθεροι να επιστρέψουν στις εστίες τους. Στις 27 Απριλίου η σβάστικα κυμάτιζε στην Ακρόπολη.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s