ΤΟ ΜΕΓΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ ΚΡΑΤΟΣ

Η ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΑΝΔΡΕΟΥ


110 χιλιόμετρα ακτογραμμής, ανόθευτες ομορφιές, φιλόξενοι άνθρωποι και ζωντανές παραδόσεις έκαναν τον συνθέτη να θεωρεί το νησί «δικό του»

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΤΑΣΟΥΛΑ ΕΠΤΑΚΟΙΛΗ

Ενα νησί σε σχήμα πεταλούδας, στο κέντρο του Αιγαίου, μοιρασμένο ανάμεσα στις Κυκλάδες και στα Δωδεκάνησα, με την κοψιά των μεν και το ταμπεραμέντο των δε, με άγρια ομορφιά, μαγευτικές θάλασσες και 365 ξωκλήσια και εκκλησίες! Με όποιο όνομά της κι αν την έχετε ακούσει -Αστυπάλαια, Αστροπαλιά, Αστουπάλια ή Σταμπάλια (η βενετσιάνικη ονομασία της)- ένα είναι σίγουρο: μία φορά να την αντικρίσετε, θα την αγαπήσετε για πάντα. Από αυτόν τον κανόνα δεν ξέφυγε ο συνθέτης Γιώργος Ανδρέου.

Ηταν φοιτητής όταν πρωτοπήγε. «Το καλοκαίρι του 1981, έφτασα με τον περίφημο Μιαούλη που γυρνούσε όλη την άγονη γραμμή κι έκανε 30 ώρες – μ’ έναν απίστευτο καπετάνιο, που έβαζε λαϊκά στη διαπασών». Εντυπωσιάστηκε αλλά η παρέα ήθελε να συνεχίσει το ταξίδι: έμεινε μόνο τρεις μέρες. Τα χρόνια πέρασαν. Στη δεκαετία του ’90, με τη σύντροφό του Ελένη Τσαλιγοπούλου ξεκίνησαν τις εθελοντικές συναυλίες τους -πιάνο και φωνή- στην Τήλο και τη Σύμη. Οι Αστυπαλίτες το κράτησαν παράπονο που δεν είχαν μπει στο πρόγραμμα. Ηρθαν στην Αθήνα και το εξέφρασαν στους δύο καλλιτέχνες.

Ετσι, στα τέλη Ιανουαρίου του 2000 ο Γιώργος Ανδρέου βρέθηκε και πάλι στο νησί. Αυτή τη φορά για περισσότερες μέρες και με πιο ώριμη, ίσως, ματιά. «Μαγεύτηκα. Είχα την τύχη να είμαι εκεί στη γιορτή της Παναγιάς της Φλεβαριώτισσας, σ’ ένα μοναστήρι χτισμένο σ’ ένα κοίλωμα πλαγιάς γεμάτο σπηλιές. Για τη χάρη Της, κάθε χρόνο εδώ μαζεύονται Αστυπαλίτες που ζουν στην Αθήνα αλλά και στο εξωτερικό. Και ήταν μια ευχάριστη έκπληξη να βρω ένα ανθρώπινο δυναμικό που είχε διάθεση να επιστρέψει στον τόπο και να δημιουργήσει. Δεν είναι τυχαίο ότι στην προηγούμενη απογραφή η Αστυπάλαια ήταν από τα λίγα νησιά που εμφάνισαν αύξηση του πληθυσμού κι ότι, από τους 1.200 κατοίκους της, οι 300 είναι παιδιά…»

Εκείνη τη χρονιά, το «δέσιμο» με το νησί έγινε μόνιμο, αφού θεσπίστηκε το Μουσικό Φεστιβάλ Αστυπάλαιας. Καλλιτεχνικός διευθυντής του, πλέον, ο Γιώργος Ανδρέου, στα χρόνια που ακολούθησαν -κοντεύουν δέκα- έχει μάθει καλά και τον τόπο και τους ανθρώπους του. Αν και Σερραίος, λοιπόν, δέχτηκε να μας ξεναγήσει…

«Ψάξτε αλλού το γκλάμουρ»

Η Αστυπάλαια απεχθάνεται καθετί επιτηδευμένο και δήθεν. Ο συνομιλητής μου το τονίζει σε κάθε ευκαιρία. «Δεν έχει την παρανοϊκή για μένα τουριστική κίνηση των γκλαμουρονησιών αλλά δεν της λείπει η νυχτερινή ζωή. Και στηρίζει τη δύναμή της στο εξής τρίπτυχο: φυσικό κάλλος, πανέμορφες παραλίες και εξαιρετική φιλοξενία με ποιοτικό φαγητό σε λογικότατες τιμές. Τι άλλο να ζητήσει κανείς;»

Κέντρο του νησιού είναι η Χώρα, που συγκεντρώνει το σύνολο της ζωής του νησιού. Από εκεί αρχίζουν όλες οι περιηγήσεις. Είτε στο ανατολικό τμήμα της (το Μέσα Νησί) είτε στο δυτικό (το Εξω Νησί). «Αργησα πολύ να μάθω να ξεχωρίζω αυτό το «μέσα» και «έξω» των ντόπιων», λέει γελώντας ο Ανδρέου. «Βλέπετε, το νησί έχει το σχήμα της πεταλούδας, με μια στενή λωρίδα γης στο κέντρο του, που ενώνει τα δύο κομμάτια του».

Την πανέμορφη Χώρα «στεφανώνει» ένα εντυπωσιακό κάστρο. «Ανήκε στην ενετική οικογένεια Γκουερίνι και κτίστηκε τον 13ο αιώνα πάνω στα ερείπια του βυζαντινού κάστρου, το οποίο με τη σειρά του είχε κτιστεί σε αυτά μιας αρχαίας ακρόπολης». Σ’ αυτό το κάστρο-σπίτι έμεναν περίπου 4.000 άνθρωποι μέχρι τον μεγάλο σεισμό της Σαντορίνης το 1956, που έπληξε και την Αστυπάλαια. Σήμερα αποτελεί ένα σπουδαίο μνημείο – μοντέλο μεσαιωνικής διαβίωσης.

«Ηταν τυχερή η Αστυπάλαια», εξηγεί ο τραγουδοποιός. «Η κακώς εννοούμενη ανάπτυξη άργησε να φτάσει εδώ. Μέσα στη χούντα, όταν έγιναν τα μεγάλα οικιστικά εγκλήματα στα νησιά μας, η Αστυπάλαια κατάφερε να μείνει ανέγγιχτη από το κιτς. Και μέχρι σήμερα, οι κάτοικοί της είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι σε θέματα αισθητικής. Πρόσφατα, μάλιστα, ολοκληρώθηκε από το δήμο ένα μεγάλο πρόγραμμα υπογείωσης δικτύων. Ετσι, ούτε καλώδια θα δείτε ούτε κεραίες τηλεοράσεων ούτε μετασχηματιστές της ΔΕΗ».

Στην πλατεία της Χώρας δεσπόζουν 8 βυζαντινοί ανεμόμυλοι. Η ιδιαιτερότητά τους ήταν ότι η οροφή τους έστριβε ανάλογα με την κατεύθυνση του ανέμου. Σήμερα χρησιμοποιούνται από το δήμο και το Φεστιβάλ ως εκθεσιακοί χώροι. Από εκεί ξεκινά η αγαπημένη διαδρομή του «ξεναγού» μας: «Είναι κυκλική. Ανεβαίνω προς το κάστρο και κάνω την… έξω βόλτα. Εχω αριστερά το κάστρο και δεξιά τη θάλασσα. Συναντώ τη φημισμένη Παναγιά την Πορταΐτισσα και το παλιό ιταλικό σχολείο και κατεβαίνω από την άλλη πλευρά, που αντικρίζει τη Νάξο, βλέποντας πολλά παραδοσιακά σπίτια – οικήματα μεγάλης αρχιτεκτονικής αξίας».

Ο… Άγιος Μαυρίκιος του Αιγαίου

Με 110 χιλιόμετρα ακτογραμμής, πολύ περισσότερα απ’ όσα δικαιολογεί το μέγεθός της (97 τ.χλμ.), η Αστυπάλαια είναι η χαρά του λουόμενου. «Διαθέτει μιαν εντυπωσιακή δαντέλα με παραλίες για όλα τα γούστα: άμεσης προσέγγισης, προσβάσιμες με πεζοπορία ή με καϊκάκια, με άμμο ή βότσαλα, για μοναχικούς ή πιο… επικοινωνιακούς τύπους. Από άποψη, και καθόλου τυχαία, έχουμε κρατήσει -και λέω «έχουμε» γιατί κι εγώ ντόπιος αισθάνομαι πλέον- κάποιες διαδρομές με χωματόδρομο. Τι νόημα έχει να φτάνει η άσφαλτος μέχρι την παραλία, να βγαίνεις από το αυτοκίνητο και να βουτάς;»

Από τη Χώρα, με κατεύθυνση προς τα δυτικά, τις παραλίες δηλαδή που βλέπουν προς τις Κυκλάδες (Βάτσες και Καμινάκια) ο επισκέπτης μπαίνει στα ενδότερα του νησιού και αντικρίζει ένα τοπίο αμιγώς κυκλαδίτικο. «Το σκληρό τοπίο της πέτρας σού δίνει την ψευδαίσθηση του ύψους. Νομίζεις ότι βρίσκεσαι σε μεγάλο υψόμετρο, ενώ στην πραγματικότητα είσαι πολύ κοντά στη θάλασσα», λέει ο Γιώργος Ανδρέου. Αλλά αυτές οι δύο παραλίες δεν είναι, φυσικά, οι μοναδικές. «Από τον δεύτερο οικισμό, την Ανάληψη ή Μαλτεζάνα, το φυσικό λιμάνι όπου αγκυροβολούσαν τα πλοία των Μαλτέζων πειρατών, παίρνεις βαρκάκι και περνάς στις Κουνούπες και στον Κουτσομύτη, δύο μικρά νησάκια. Εκεί κάνεις μπάνιο στη μέση του Αιγαίου. Μαγικό πράγμα να έχεις γύρω σου το μεγάλο πέλαγος! Τι να ζηλέψεις, λοιπόν, από τον Αγιο Μαυρίκιο και τα εξωτικά νησιά;»

Η λίστα δεν τελειώνει εδώ: «Θα χάσει όποιος δεν πάει στην παραλία του Αη Γιάννη. Ο πιο εύκολος τρόπος είναι με καραβάκι. Αν έχεις όμως το κουράγιο να περάσεις πάνω από τη Χώρα, να προχωρήσεις στο εσωτερικό του νησιού και να πεζοπορήσεις για μία ώρα, περνώντας ένα φαράγγι με τρεχούμενα νερά και πυκνή βλάστηση, αξίζει τον κόπο. Είναι εμπειρία ζωής. Φτάνει να έχεις κανονίσει κάποιος να σε πάρει από εκεί με πλεούμενο, για να γλιτώσεις την ανηφόρα στην επιστροφή!»

Το βορινό τμήμα είναι ακόμα παρθένο. Η Παχιά Αμμος θα αποζημιώσει όσους αντέξουν τις δύο ώρες περπάτημα που πρέπει να υποστούν για να τη βρουν. Στο Γιοφύρι, πανύψηλοι βράχοι (περίπου 80 μέτρα!) δημιουργούν μια μοναδική φυσική στέρνα που οι κολυμβητές μπορούν να προσεγγίσουν μόνο με καϊκάκι. «Και, φυσικά, υπάρχει και ο Πάνορμος, μια άγρια παραλία, προστατευόμενη από την UNESCO, αφού είναι πέρασμα αποδημητικών πτηνών. Ε, ναι, λοιπόν, η Αστυπάλαια ενδείκνυται και για birdwatching!» (Γέλια)

Τον ρωτώ αν έχει μάθει κάτι από την ντοπιολαλιά των Αστυπαλιτών. «Μπα, δυσκολεύομαι. Ξέρω πως βάζουν την αύξηση στον αόριστο. Λένε «ήκαμες», για παράδειγμα. Με έχει όμως εντυπωσιάσει το δημοτικό τραγούδι τους, με κυκλικές μελωδίες και επιρροές απ’ τη Μικρασία. Να το πιο καινούργιο που έμαθα: Αλλη σε λένε μέλισσα, άλλη σε λένε σφήκα, έχεις της σφήκας το κεντρί, της μέλισσας τη γλύκα»…

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s