ΤΟ ΜΕΓΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ ΚΡΑΤΟΣ

ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ

Ε.Φ.Τ.Α. – ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ


26 ΙΟΥΝΙΟΥ 1877: <<η επι των Εκκλησιαστικών Αστυπαλαίας Επιτροπή διακυρήτει ότι ληγούσης της προθεσμίας της ενοικιάσεως της μάνδρας της Παναγίας Κάστρου κατα την 1 Ιουλίου ενεστώτος έτους εκτίθεται αύθις εις πληστιριασμόν υπο τους επόμενους όρους…>>. Αντίστοιχα ενοικιαστήρια για τα Εκκλησιαστικά κτήματα με συγκεκριμένους και αναλυτικούς όρους χρήσης και ενοικίασης είναι καταγεγραμμένα πολλά στα βιβλία Πρακτικών του ταμείου.

27 ΙΟΥΝΙΟΥ 1910: Αποφασίσθηκε η μετοίκηση των κατοίκων του νησιού στη θέση Μαλτεζάνα γι ατην προαγωγή και την ευημερία του νησιού. Για να πραγματοποιηθεί αυτό το μέτρο, το Εκκλησιαστικό Ταμείο έκτισε είκοσι σπίτια, η κατασκευή των οποίων θα γινόταν με μειοδοσία. Παράλληλα αναφέρονται και τα ονόματα των κατοίκων που αποφάσισαν να κτίσουν οι ίδιοι σπίτια στην ίδια περιοχή.

2 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1920: Συντάσσεται <<κανονισμός περι διανομής Εκκλησιαστικών γαιών εγκριθείς και παρα των προκρίτων Αστυπαλαίας.>>. Σκοποί της διανομής είναι η ωφελημότερη εκμετάλευση των Εκκλησιαστικών κτημάτων, η ενθάρινση της προσέλευσης των εκπατρισθέντων πατριωτών στην πατρίδα, η παρεμπόδιση της μετανάστευσης και η ενίσχυση της επιτόπιας παραγωγής χάριν του γενικού συμφέροντος. Στον συγκεκριμένο κανονισμό γίνεται εκτίμηση των γαιών και των ζ’ώων, διαίρεση των κατοίκων σε τάξεις κατά την κρίση της Εκκλησιαστικής Επιτροπής, (ακτήμονες, εργατικοί και ικανοί προς καλλιέργεια, άνθρωποι ικανοί έχοντες ιδίαν γη, ακτήμονες επαγγελματίες, προσερχόμενοι ξένοι έγγαμοι και μονίμως εγκατεστημένοι στην Αστυπάλαια), αναλύεται ο τρόπος διανομής και παρλαβής κτημάτων, οι υποχρεώσεις και τα δικαιώματα όσων παραλαμβάνουν κάποιο κτήμα. Τέλος διευκρινίζεται ότι το χρηματικό ποσό που θα προκύπτει απο την πώληση των κτημάτων και των ζώων που διανεμήθηκαν θα κατατίθεται ακέραιο ως σταθερό κεφάλαιο στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδας και οι τόκοι θα διατίθενται για για τους θεσπισμένους και γνωστούς σκοπούς και τον προορισμό του Εκκλησιαστικού Ταμείου.

23 ΙΟΥΝΙΟΥ 1940: Καθοριστική ήταν η απόφαση του Εκκλησιαστικού Ταμείου να παρέμβει οικονομικά στο θέμα του επισιτισμού των κατοίκων του νησιού που βρίσκονταν σε άμεσο κίνδυνο στέρησης των τροφίμων λόγω της μη έγκαιρης προμήθειάς τους εξαιτίας της εμπόλεμης κατάστασης .

22 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 1951: Το Διοικητικό Συμβούλιο υπο την προεδρία του Μητροπολίτου Λέρου Κλύμνου και Αστυπάλαιας Ισύδωρου, αποφάσισε παμψηφεί να διαθέσει μεγάλο χρηματικό κεφάλαιο για την ανοικοδόμηση του Ιερού Ναού Αγίου Νικολάου που είχε καταστραφεί απο τους βομβαρδισμούς των Γερμανών. Επιπλέον το νέο Διοικητικό Συμβούλιο προγραμμάτισε για τη διετία 1951 – 1952 την ίδρυση Ημιγυμνασίου καθώς και την ηλεκτροδότηση του νησιού.

11 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1956: Δύο ημέρες μετά τον καταστροφικό σεισμό της 9 Αυφούστου 1956 που άφησε σημαντικέ υλικές ζημιές στο νησί, το ΕΦΤΑ διέθεσε κονδύλια για την επισκευή των Ιερών ναών Ευαγγελισμού του κάστρου και της Πορταϊτισσας <<για την τόνωση του ηθικού του πανικοβληθέντος πληθυσμού, … και προς ικανοποίησιν του θρησκευτικού αισθήματος του λαού και της εκκλησίας…>>. παράλληλα ενέκρινε την απαιτούμενη δαπάνη για τις άμεσες επισκευές των αιθουσών διδασκαλίας και των γραφείων του Ημιγυμνασίου πριν την έναρξη του σχολικού έτους.

10 ΜΑΡΤΙΟΥ 1957: Το ΕΦΤΑ παραχώρησε δωρεάν στη σχολική εφορία οικόπεδο 1000 τετραγωνικών μέτρων στη Μαλτεζάνα για την οικοδόμηση Δημοτικού Σχολείου.

Εκτός απο τις αποφάσεις των παραπάνω συνεδριάσεων στα πρακτικά του Ιδρύματος υπάρχει πληθώρα θεμάτων και αποφάσεων. Η επίτευξη των στόχων του ΕΦΤΑ και ισχυρή παρουσία του στη νεότερη ιστορία της Αστυπάλαιας αποδεικνύεται απο τα εκατοντάδες θέματα που αντιμετώπισε. Η οικονομική ενίσχυση και η ανάκαμψη των κατοίκων ιδιαίτερα σε δύσκολες εποχές υπάρχει καταγεγραμμένη στο πολύτιμο αυτό αρχειακό υλικό.

Το ίδρυμα διένειμε δωρεάν οικόπεδα για ανέγερση κατοικιών, διένειμε εκτάσεις γης για καλλιέργεια ή κτηνοτροφία, ενίσχυσε τη μετάβαση ασθενών σε νοσοκομειακά κέντρα, κάλυψε την ιατρική τους φροντίδα, επιχορήγησε την οδοντιατρική περίθαλψη των κατοίκων του νησιού, έδινε μηνιαίο επίδομα σε χήρες και ορφανά, αποκατέστησε άπορα και ορφανά κορίτσια, σπούδασε νέους ανθρώπους, επιχορήγησε νέους επαγγελματίες, βοήθησε οικονομικά κάθε ανάπηρο, άπορο, ασθενή ή ανίκανο για εργασία. Παράλληλα πρωτοστάτησε στην πνευματική πρόοδο των κατοίκων με την ίδρυση και συντήρηση σχολείων και συνέβαλε στην άνοδο του βιοτικού επιπέδου με την κατασκευή κοινωφελών έργων.

Αν λάβουμε υπόψη ότι η πρόσβαση και η επικοινωνία της Αστυπάλαιας με τα γύρω νησιά και κυρίως με τα Δωδεκάνησα δεν ήταν καθόλου εύκολες ειδικά σε παλαιότερα χρόνια, μπορούμε να κατανοήσουμε τον καθοριστικό ρόλο του Εκκλησιαστικού Φιλανθρωπικού Ταμείου Αστυπάλαιας στον τομέα της κοινωνικής προσφοράς αλλά και στη διαμόρφωση της νεότερης ιστορίας του νησιού.


(Απόσπασμα απο το πρόγραμμα έρευνας του Γυμνασίου – Λυκείου Αστυπάλαιας)


Ε.Φ.Τ.Α. – ΕΥΕΡΓΕΤΕΣ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ


Σε  όλη την ιστορική πορεία του ιδρύματοςδεκάδε; είναι οι Αστυπαλίτες που δώρησαν στο φιλανθρωπικό ταμείο είτε την κινητή είτε την ακίνητη περιουσία τους, όπως χρήματα, κτήματα, σπίτια ή άλλα είδη αποδεικνύοντας με αυτό τον τρόπο τόσο την αγάπη για τον τόπο τους και τους συμπατριώτες τους όσο και την εμπιστοσύνη που είχαν για την σωστή διαχείρηση των δωρεών τους προκειμένου να επιτευχθούν οι ανθρωπιστικοί στόχοι του. Ανάλογα με το μέγεθξος της δωρεάς το ίδρυμα τους κατατάσει στους Μεγάλους Ευεργέτες, στους Ευεργέτες και στους Αφιερωτές.

Αξίζει να αναφερθούμε σε μερικούς απο τους μεγάλους Ευεργέτες του ιδρύματος :

  • Γεώργιος Οικονόμου.
  • Νάρκισσος Μορφινός.
  • Πέτρος Παλατιανός.
  • Γεώργιος Μαρίνος.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ

Ο Γεώργιος Οικονόμου αφιέρωσε στις 20 Σεπτεμβρίου 1846, πρίν ακόμα απο το θάνατό του, <<Εις την Σχολήν της νήσου ταύτης Αστυπαλαίας την Μάνδραν μεθ’ όλουν των μανδροτόπων της>> με τον όρο όσο βρίσκεται ο ίδιος στη ζωή να λαμβάνει ένα ποσό απο την εκμετάλευση των κτημάτων, μετά όμως απο το θάνατό του το δικαίωμα αυτό δεν μπορεί να μεταβεί σε κανένα άλλο πρόσωπο ως κληρονομιά και παραμένει εξ ολοκλήρου στην κατοχή της Σχολής.

ΝΑΡΚΙΣΣΟΣ ΜΟΡΦΙΝΟΣ

Ο Νάρκισσος Μορφινός ήταν ιερέας της Ελληνικής κοινότητας του Λονδίνου. Στη διαθήκη του, που συνέταξε στις 7 Μαϊου 1874, εκτός απο τα συγγενικά και φιλικά πρόσωπα περιλαμβάνει ως κληρονόμους και πολλά διαφορετικά πρόσωπα τα οποία θα δούμε πιο αναλυτικά. Αρχικά αφήνει ένα χρηματικό ποσό <<προς διανομήν παρά προυχόντων της ειρημένης νήσου Αστυπαλαίας μεταξύ των πτωχών της αυτής  νήσου, κατά τον τρόπον και τας ανάγκας ήθελον οι προύχοντες κρίνει πρέπον…>>. Στη συνέχεια αφήνει άλλο χρηματικό ποσό για να διανεμηθεί <<μεταξύ τριών πτωχών κορασίων της νήσου Αστυπαλαίας, όπως δοθώσιν αυτοίς ως προιξ εν καιρώ του γάμου των.>>. Πιο κάτω διευκρινίζει ότι τα τρία φτωχά κορίτσια θα πρέπει να είναι γεννημένα αποκλειστικά στην Αστυπάλαια και να είναι μέλη της Ορθόδοξης Ανατολικής Εκκλησίας. Στους δύο φτωχότερους ιερείς της Αστυπάλαιας αφήνει όλες του τις ενδυμασίες, αλλά και στους πέντε φτωχότερους ιερείς του νησιού αφήνει απο συγκεκριμένο χρηματικό ποσό. Επίσεις αφήνει χρηματικό κεφάλαιο <<εις τους διοικητάς της Σχολής της νήσου Αστυπαλαίας, όπως μεταχειρισθώσιν αυτό προς διατήρισην της αυτής Σχολής.>>. Τέλος αφήνει στους προύχοντες του νησιού χρηματικό ποσό για να διανέμεται και στους ενδεείς ασθενείς, κατά προτίμηση  του διαθέτει στους γέροντες ασθενείς, ιθαγενείς του νησιού και μέλη της Ορθοδόξου Ανατολικής Εκκλησίας. Οι προύχοντες με τη σειρά τους θα δίνουν αποδείξεις για τα διδόμενα ποσά στους εκτελεστές της διαθήκης του Νάρκισσου Μορφινού.

ΠΕΤΡΟΣ ΠΑΛΑΤΙΑΝΟΣ

Ο Πέτρος παλατιανός πέθανε το 1976 στην Αμερική. Στην διαθήκη του άφησε χρηματικό ποσό σε τράπεζα της Πενσυλβάνιας, η οποία θα τα διαχειρίζεται και θα μοιράζει το μισό των τόκων του κεφαλαίου σε άριστο μαθητή φτωχής οικογένειας απο το κολέγιο Αλικουήππα και το άλλο μισό των τόκων θα το διαχειρίζεται ο Ορθόδοξος Μητροπολίτης Λέρου – Καλύμνου και αστυπαλαίας και θα δίνεται σε άριστο φτωχό μαθητή της νήσου της Αστυπάλαιας Δωδεκανήσου, ο οποίος θα θέλει να σπουδάσει σε πανεπιστήμιο ή σε άλλη σχολή. Η βοήθεια δεν θα πρέπει να δίνεται περισσότερο απο τέσσερα χρόνια σε κ’αθε σπουδαστή.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΑΡΙΝΟΣ

Ο εφοπλιστής Γεώργιος Μαρίνος ανακηρύχθηκε στη συνεδρίαση της 18 Αυγούστου 1957 ως Μεγάλος Ευεργέτης του ιδρύματος τουΕ.Φ.Τ.Α.. Ο Γεώργιος Μαρίνος σύμφωνα με το ίδιο πρακτικό αλλά και μαρτυρίες σύγχρονων Αστυπαλιτών που ωφελήθηκαν οικονομικά απο τον ίδιο, πρόσφερε σεβαστά χρηματικά ποσά προς μεγάλη τοπική ωφέλεια. Ενίσχησε το Δεύτερο Δημοτικό Σχολείο, προικοδότησε άπορες κοπέλες, επιχορήγησε το Γυμνάσιο για την λειτουργία του κατά την σχολική χρονιά 1957 – 1958 κλπ..


Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ Ε.Φ.Τ.Α. (ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟ ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ)


Το Ε.Φ.Τ.Α. ιδρύθηκε το 1820, υπο την αιγίδα της Εκκλησίας, απο τους Αστυπαλίτες. Ο τίτλος Εκκλησιαστικό προδίδει την πίστη στην Εκκλησία και την προστασία την οποία παρείχε έναντι των κατακτητών.

ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΑ ΑΡΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ:

  • ΚΩΔΙΞ Α’ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 1846-1925
  • ΚΩΔΙΞ Α’ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 1865-1919

Οι κώδικες αυτοί είναι βιβλία πρακτικών που περιέχουν διαφόρων ειδών πράξεις σύμφωνες με τους σκοπούς του ιδρύματος αλλά και κανονισμούς λειτουργίας του ιδρύματος εκείνης της περιόδου. Στο κεφάλαιο αυτό θα ασχοληθούμε με τους κανονισμούς που ίσχυσαν έως σήμερα και στους οποίους αναλύεται ο ρόλος του Ε.Φ.Τ.Α. στην κοινωνία της Αστυπάλαιας.

  • 19 Σεπτεμβρίου 1846 : Το πρώτο ένγραφο το οποίο σώζεται στο αρχείο του Ε.Φ.Τ.Α., υπογράφει ο Επίσκοπος Λέρνης Διονύσιος και απο το οποίο διαφαίνεται η προϋπαρξη του Ταμείου με την επωνυμία <<ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ>>. Σ΄αυτό αναφέρονται τα εξής: <<προκαθημένης της Ημών Ταπεινότητος  και παρακαθημένων πολλών προκρίτων της νήσου ταύτης (ιερομένων και λαϊκών) εθεωρήθησαν οι εν της παρελθούσι είκοσι και έξ έτεσι επί παντοειδέσι κατά στοίχοις κατεστρωμένοι – θεωρημένοι και αθεώρητοι λογαριασμοί του Εκκλησιαστικού Ταμείου της νήσου Αστυπαλαίας, και μένουσιν εις το εξής ανεξέταστοι και αντί χάρτου αγράφου όπου και εάν ευρεθώσι…>>, άρα το ταμείο λειτουργούσε είδη απο το 1820 και ήταν αναγνωρισμένο απο τις Οθωμανικές αρχές.
  • 4 Ιουνίου 1889: πρακτικόν της εν Αστυπαλαία συνελθούσης γενικής συνεδριάσεως. <<Προκαθημένης της αυτού Πανιερότητος του Μητροπολίτου κυρίου Χρυσάνθου συνήλθεν εν τη εθούση της Ελληνικής Σχολής της Νήσου Γενική Συνέλευσις  πάντων των εγκρίτων και λοιπών της νήσου πολιτών τη 4η Ιουνίου 1889, ημέραν κυριακή, εν η αναγνωσθέντος εις υπήκοον πάντων του Αυτικρατορικού Βερατίου του Μητροπολίτου προέτηνεν ούτος δια προσλαλιάς Αυτού προς την Συνέλευσιν ζητήματα τινά αφορώντα την καθεστώσαν εν γένει τάξιν των κοινοτικών πραγμάτων της νήσου, ως φαίνεται εν τοις κατωτέρω…>>. Στο πρακτικό καθορίζεται ότι η Δημογεροντία θα αποτελείται απο τέσσερα πρόσωπα που θα εκλέγονται απο όσους έχουν το δικαίωμα ψήφου, και με καθήκοντα που καθορίζονται απο το νόμο. Τα έσοδα της κοινότητας θα προέρχονται απο τη δεκάτη των προίόντων των δημητριακών καρπών και του δημοτικού φόρου. Η Εκκλησιαστική Επιτροπή αποτελείται απο έξι μέλη εκλεγόμενα με Γενική Συνέλευση υπο την προεδρία του Αρχιερέως. Καθήκον έχει την είσπραξη των εισοδημάτων του Εκκλησιαστικού Ταμείου απο χωράφια, μάνδρες, αφιερώματα, παγγάρια, των εκκλησιών και λοιπών σύμφωνα με το κτηματολόγιό της. Στο σημείο αυτό να διευκρινίσουμε ότι δεν πρόκειται για μοναστηριακή περιουσία, γιατί ποτέ δεν υπήρχαν μοναστήρια και μοναχοί στην Αστυπάλαια, τουλάχιστον με την μορφή που γνωρίζουμε. Κατόπιν  καθορίζονται τα περί των Σχολών της κοινότητας, όπως η εποπτεία τους, ο ετήσιος μισθός των διδασκάλων και τα εισοδήματά τους που προέρχονται απο μία μάνδρα και το κληροδότημα του Νάρκισσου Μορφινού, Αστυπαλίτη Ιερέα της Ελληνικής Κοινότητας του Λονδίνου, για τον οποίο θα μιλήσουμε παρακάτω. Τέλος διευκρινήζεται ότι τις καθαρά εκκλησιαστικές υποθέσεις δίκαζαν απο κοινού η Δημογεροντία και η Εκκλησιαστική Επιτροπή έως το 1889 και καθορίζεται και ο ετήσιος μισθός του Δημοτικού Ιατρού.
  • 21 Μαϊου 1903 : Σύμφωνα και με αυτό το γενικό κανονισμό που ψηφίστηκε απο τη Γενική Συνέλευση η Εκκλησιαστική Επιτροπή απαρτίζεται απο το Αρχιερέα ή τον Αρχιερατικό Επίτροπο  και απο τέσσερα ή περισσότερα μέλη απο τους ευυηπόλιπτους κατοίκους της Αστυπάλαιας, τον Αντιπρόεδρο, τον Ταμία, τους Συμβούλους που εκλέγονται απο τη Γενική Συνέλευση των κατοίκων της Αστυπάλαιας και τον Γραμματέα που είναι διορισμένος και έμμισθος και εκτελεί χρέη Γραμματέα της Ιεράς Μητρόπολης Αστυπαλαίας (άρθρο 1). Σκοπός και εντολή της επιτροπής είναι η συντήρηση, η ευπρέπεια και η διάσωση της περιουσίας των ιερών εκκλησιών του νησιού, και η συντήρηση των Σχολών σύμφωνα με τις υποδείξεις της Εφορείας (άρθρο 2). Οφείλει να προμηθεύεται το απαιτούμενο για τις Εκκλησίες και τα Σχολεία, όπως λάδι, θυμίαμα, κεριά, βιβλία και ότι άλλο απαραίτητο (άρθρο 7). Πόροι της Εκκλησιαστικής Επιτροπής είναι τα εισοδήματα των Εκκλησιαστικών και Σχολικών Μανδρών και λοιπών κτημάτων, τα εισοδήματα των Εκκλησιών (εκ δίσκου, κυρού, αφιερωμάτων και ελαίων και παντώς ετέρου), και οι ετήσιοι πρόσοδοι απο το κληροδότημα του Νάρκισου Μορφινού που εισπράτεται και χορηγείται απο τη Δημογεροντία, σύμφωνα με τα κεκανονισμένα (άρθρο 4). Καθορίζονται επίσης ο τρόπος ενοικιάσεως των εκκλησιαστικών και σχολικών κτημάτων καθώς και ο τρόπος χορήγησης των έκτακτων ελεημοσυνών. Αναφέρεται ότι οι γενικές ελεημοσύνες που δίδονται κατά το Πάσχα διανέμονται σύμφωνα με τον κατάλογο που συντάσσει απο κοινού η Επιτροπή με τη Δημογεροντία (άρθρο 10,11).
  • 12 Ιανουαρίου 1919 : Στον κανονισμό αυτό υπάρχει κάποια παραλλαγή ως προς την διοίκηση, που οφειλόταν στις πιέσεις των Ιταλών κατακτητών κατά του Ιδρύματος, απο το οποίο αφαίρεσαν την διαχείριση και τα εισοδήματα δύο ποιμνίων για την συντήρηση και λειτουργία των τότε ιδρυθέντων ιταλικών σχολείων (Έκθεση της ιστορίας του Ιδρύματος της 7ης Νοεμβρίου 1959). Η διοίκηση σύμφωνα με το άρθρο 2 ασκούνταν απο 5 μέλη και απο επταμελή επιτροπή των προκρίτων. Το πενταμελές Συμβούλιο, για σοβαρά θέματα, προσέφευγε όχι στη Γενική Συνέλευση των κατοίκων αλλά στην επταμελή επιτροπή των προκρίτων που ήταν και ολιγοπληθέστερη. Επιπλέον στο έρθρο 5 καθορίζονται αναλυτικά οι δαπάνες του Εκκλησιαστικού Ταμείου που είναι οι εξής:
  1. H επιχορήγηση του κατά καιρούς Μητροπολίτου.
  2. Οι μισθοί των Ιερέων.
  3. Οι μισθοί των ψαλτών.
  4. Οι μισθοί των νεοκόρων.
  5. Οι μισθοί του γραμματέα της Μητρόπολης.
  6. Οι μισθοί του κλητήρα της Μητρόπολης.
  7. Οι μισθοί των διδασκάλων των Σχολών.
  8. Οι μισθοί του δημοτικού Ιατρού.
  9. Οι δαπάνες για την συντήρηση και ευπρέπεια των Εκκλησιών.
  10. Οι δαπάνες για την συντήρηση και ευπρέπεια των Σχολών.
  11. Οι δαπάνες για την συντήρηση των κτημάτων και των μαντρών των εκκλησιών και των Σχολών.
  12. Οι δαπάνες για την αγορά των βιβλίων των μαθητών.
  13. Οι μηνιαίες αλλά και οι έκτακτες βοήθειες στους απόρους του νησιού (Με την έγκριση της Δημαρχίας και της Εκκλησιαστικής Επιτροπής).
  14. Οι δαπάνες για τα βοηθήματα που δίδονται για την αποκατάσταση απόρων ορφανών κοριστσιών.
  15. Οι δαπάνες για την επιτέλεση κοινωφελών έργων που εγκρίνονται απο τη Δημαρχία, την Εκκλησιαστική Επιτροπή και τους Προκρίτους.

Στα μέλη της Επιτροπής προστίθεται και ο επόπτης, που έχει καθήκον να εποπτεύει και να προμηθεύει τα αναγκαία υλικά για την συντήρηση και την επισκευή των Εκκλησιών, των Σχολών και των κτημάτων τους καθώς και να εποπτεύει τους εργαζόμενους στις εκκλησιαστικές εργασίες για την ακριβή τέλεσή τους (άρθρο 17).

  • 17 Ιουλίου 1923: Αναθε΄΄ωρηση του προηγούμενου κανονισμού. Σύμφωνα με το άρθρο 1 η Εκκλησιαστική Επιτροπή απαρτήζεται απο τον Εκκλησιαστικό Επίτροπο και απο τρία μέλη απο τους ευυηπόληπτους κατοίκους της Αστυπάλαιας καθώς και απο το γραμματέα που διορίζεται και είναι έμμισθος και τον επόπτη που θα εκλέγεται και θα είναι επίσεις έμμισθος.
  • 31 Δεκεμβρίου 1926: Κανονισμός της Εκκλησιαστικής Επιτροπής στον οποίο ορίζονται πέντε μέλη τα οποία απαρτίζουν μμαζί με τον Αρχιερατικό Επίτροπο ως πρόεδρο την Επιτροπή (άρθρο 1). Τα υπόλοιπα άρθρα είναι αντίστοιχα και ίδια με τους προηγούμενους κανονισμούς.
  • 12 Οκτωβρίου 1933: Η Εκκλησιαστική Επιτροπή απαρτίζεται απο τον Αρχιερατικό Επίτροπο ως πρόεδρο και απο πέντε μέλη απο τους ευυπόληπτους κατοίκους της Αστυπάλαιας (άρθρο 1). Σκοπός είναι η περίσωση και η συντήρηση της περιουσίας των Ιερών Ναών και η παροχή χρηματικής συνδρομής για την λειτουργία των Κοινοτικών Σχολών (άρθρο 2). Οι πόροι και οι δαπάνες του Ταμείου ταυτίζονται με τους προηγούμενους κανονισμούς (άρθρο 5,6).
  • 19 Φεβρουαρίου 1937: Απο το άρθρο 1 αυτού του κανονισμού το Ταμείο έχει τους παρακάτω σκοπούς:
  • Tην ορθή και δίκαιη διεξαγωγή κάθε υπόθεσης που αφορά τα συμφέροντα όλων των εκκλησιών της Αστυπάλαιας.
  1. Την συντήρηση, ευπρέπεια, περίσωση της περιουσίας των εκκλησιών.
  2. Την χορήγηση φιλανθρωπικών βοηθημάτων χρηματικών τακτικών και έκτακτων σε ασθενείς, ανάπηρους, πάσχοντας φτωχούς και άπορους και την βοήθεια απόρων ορφανών, χηρών και γερόντων ανικάνων προς εργασία .
  3. Την παροχή οικονομικής βοήθειας ανάλογης με τις οικονομικές συνθήκες του Ε.Φ.Τ.Α. για την κανονική λειτουργία των Κοινοτικών Σχολώντου νησιού.
  4. Την συνεισφορά για την επιτέλεση κοινοφελών χριστιανικών και φιαλανθρωπικών έργων.

Η Εκκλησιατική Επιτροπή απαρτήζεται απο τον Αρχιερατικό Επίτροπο ως πρόεδρο και απο πέντε μέλη εκλεγόμενα απο τον λαό με ψηφοφορίακαι έχουν συμπληρώσει το 21 έτος της ηλικίας τους. Εκλέξιμοι είναι όλοι οι εγγεγραμμένοι εκλογείς που έχουν ηλικία όχι μικρότερη απο 30 χρονών (άρθρο 4). Οι πόροι και οι δαπάνες του ταμείου εξακολουθούν να είναι οι ίδιες με προηγούμενους κανονισμούς (άρθρο 6,7).

8 Σεπτεμβρίου 1945: Απο τις 8 Μαϊου 1945 τα Δωδεκάνησα βρίσκονται πλέον υπο Βρετανική στρατιωτική κατοχή. Στις προθέσεις των Βρετανών ήταν η ομαλή μετάβαση απο Ιταλική και γερμανική κατοχή και τον πόλεμο σε συνθήκες ειρήνης. Σύμφωνα με τι άρθρο 1 του καταστατικού του 1945: <<Ιδρύεται Σωματείον αλληλοβοηθείας φιλανθρωπικόν υπο την επωνυμίαν Εκκλησιαστικόν Φιλανθρωπικόν Ταμείον Αστυπάλαιας (Ε.Φ.Τ.Α.) των δημοτών κατοίκων της νήσου Αστυπαλαίας εδρεύον εν Αστυπάλαια και υφιστάμενον προ του έτους 1846, ως εμφαίνεται εκ του εν τω βιβλίω  Εκκλησιατικώ Κώδικι περιεχομένου εγγράφου της 19/09/1846. Κέκτηται σφραγίδος στρογγύλης εχούσης εις την περιφέρειαν τας λέξεις Εκκλησιατικόν Φιλανθρωπικόν Ταμείον Αστυπαλαίας και εις το μέσον φερούσης σταυρόν.>>. Ακολουθούν σκοποί που δεν διαφοροποιούνται απο τους προηγούμενους κανονισμούς  αλλά προστίθενται για πρώτη φορά δύο νέες περιπτώσεις:

  1. Η συστηματική ανύψωση του θρησκευτικού συναισθήματος των ορθοδόξων χριστιανών της νήσου (όπως και η κατ΄έτος περιοδική πρόσκληση ιεροκύρηκος και πνευματικού εξομολόγου, η πρόσκληση εάν είναι δυνατόν μουσικοδιδασκάλου ιεροψάλτου προς καταρτισμό χορών και διδασκαλίαν εκκλησιαστικής μουσικής και η ίδρυση κατηχητικού σχολείου).
  2. Η κατά αραιά χρονικά διαστήματα μη υπερβαίνοντα την δεκαετία ανάληψη υποτροφίας για την φοίτηση σε μεσαία ή ανώτερη σχολή, ππρωτημομένης της θεολογικής, αριστούχων μαθητών, κατόπιν εγγρίσεως και αποφάσεως της γενικής συγκλήσεως των μελών του Ε.Φ.Τ.Α. (άρθρο 2).

Μέλη του Ε.Φ.Τ.Α. γίνονται και είναι όλοι οι κάτοικοι της νήσου Αστυπάλαιας Ελληνορθόδοξοι χριστιανοί ανεξαρτήτως φύλου ή ηλικίας. Κάθε μέλος δικαιούται να εκλεγεί και να εκλέγεται ως μέλος της διοικούσης επιτροπής εφ΄όσον έχει συμπληρώσει το 21 έτος της ηλικίας του και είναι άντρας (άρθρο 3). Ως πόροι θεωρούνται οι ίδοι με προηγούμενους κανονισμούς (άρθρο 4). Η διοικούσα επιτροπή εξακολουθεί και είναι πενταμελής και εκλέγεται απο τη Γενική Συνέλευση των μελών του Ε.Φ.Τ.Α. (άρθρο 7).

Η Εφορεία των Σχολών της νήσου διορίζεται απο την Διοικούσα επιτροπή του Ε.Φ.Τ.Α. κατά το πρώτο δεκαήμερο του Σεπτεβρίου κάθε έτους και αποτελείται απο τρία μέλη που έχουν καθήκοντα:

  • Να εκλέγουν μεταξύ τους τον Πρόεδρο.
  • Να διορίζουν μαζί με την διοικούσα επιτροπή το διδασκαλικό προσωπικό κατά το πρώτο δεκαήμερο του Ιουλίου.
  • Να επισκέπτονται τουλάχιστον κατά μήνα τα σχολεία.
  • Να παρακολουθούν την κανονική λειτουργία των Σχολών του νησιού, σύμφωνα με το εκάστοτε πρόγραμμα του Ελληνικού Υπουργείου Παιδείας (άρθρο 13).

2 Φεβρουαρίου 1948:  Aπο τον Ιανουάριο του 1948 τίθεται σε ισχύ το νέο καταστατικό του ταμείου ππου αποκαλείται πλέον Τοπικό Συμβούλιο Ο.Δ.Ε.Π. Αστυπάλαιας και το οποίο συνάντησε έντονες αντιδράσεις τόσο για την αλλαγή της επωνυμίας όσο και για τον διορισμό της Διοίκησης. Ο οργανισμός Διοικήσεως Εκκλησιαστικής Περιουσίας Ιεράς Μητροπόλεως Κώου και Πατριαρχικής Εξαρχίας Λέρου, Καλύμνου και Αστυπάλαιας συγκροτείται από την Μητρόπολη Κώου και ορισμένους ναούς της Μητροπολιτικής Περιφέρειας που λατέχουν κκτηματική περιουσία. παράλληλα συγκροτούνται Τοπικά Συμβούλια Ο.Δ.Ε.Π. στην Αστυπάλαια, την Κάλυμνο και την Λέρο (άρθρο 1). Ανώτατη διοικητική αρχή είναι το Μητροπολιτικό Συμβούλιο και τελούν υπο τον έλεγχό του. Σε ζητήματα έκτακτης σημασίας για την εκκλησιαστική περιουσία την ανώτατη ηγεσία του Οργανισμού ασκεί Γενική Συνέλευση που απαρτίζεται απο έναν αντιπρόσωπο απο όλα τα τοπικά συμβούλια Ο.Δ.Ε.Π. και συγκαλείται υπο την προεδρία του Μητροπολίτου Κώου (άρθρο 2).

Τα μέλη των Τοπικών Συμβουλίων εκλέγονται απο το Μητροπολιτικό Συμβούλιο απο κατάλογο εννέα υποψηφίων που προτείνονται απο την ενοριακή συνέλευση κάθε ναού. Η θητεία των μελών του Τοπικού Συμβουλίου είναι διετής με δυνατότητα επανεκλογής για μία ακόμη διετία (άρθρο 3).

Έργο κάθε τοπικού Συμβουλίου Ο.Δ.Ε.Π. είναι:

  1. Να κρατά κκτηματολόγιο και βιβλίο μερίδων των κτημάτων του οοικείου ναού.
  2. Να διαχειρίζεται την περιουσία κατά τον επωφελέστερο τρόπο υπέρ του ναού.
  3. Να ενεργεί την μίσθωση των κτημάτων και να φροντίζει για την καλή χρήση των ενοικιαζόμενων κτημάτων.
  4. Να επιβλέπει την πιστή εκπλήρωση των όρων της ενοικιάσεως επισκεπτόμενη τα ενοικιαζόμενα κτήματα.
  5. Να διαχειρίζεται τα έσοδα των κτημάτων σε είδος ή σε χρήμα.
  6. Να μπορεί να καλλιεργεί κατά την κρίση του προς ωφέλεια του ναού ένα ή δύο κτήματα.
  7. Να υποβάλλει προϋπολογισμό του επόμενου έτους στο Μητροπολιτικό Συμβούλιο.
  8. Το τοπικό συμβούλιο της Αστυπάλαιας μπορεί να επενδύει τα πλεονάζοντα κεφάλαια με αγορά ή ανταλλαγή προσοδοφόρων ακινήτων. Η αγορά όμως δεν πρέπει να ζημιώνει τον ιδιώτη αγοραστή ακτήμονα ή βρισκόμενο σε οικονομική ανάγκη.

Στο άρθρο 17 καθορίζεται με ακρίβεια ο τρόπος μίσθωσης εκκλησιαστικού κτήματος. Στο άρθρο 22 περιγράφεται η διάθεση των εσόδων απο τα εκκλησιαστικά κτήματα:

  1. Για τις ανάγκες του οικείου ναού.
  2. Για την ενίσχυση των απορούντων εφημερίων των οικείων ναών.
  3. Για την συντήρηση των Μητροπολιτικών γραφείων.
  4. Για την συνδρομή του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
  5. Για την ανακούφιση των ππασχόντων μελών της ενορίας.
  6. Για την ενίσχυση πασχόντων απόρων χρηστών μαθητών.
  7. Για την βοήθεια και την αποκατάσταση ορφανών απόρων χρηστών μαθητών.
  8. Για τις ευρύτερες πνευματικές ανάγκες της επαρχίας Κω (πρόσληψη ιεροκυρήκων, κατηχητών, συντήρηση κατηχητικών σχολείων).
  9. Για την βελτίωση των κτημάτων.

Όσον αφορά στο τοπικό συμβούλιο του Ο.Δ.Ε.Π. Αστυπάλαιας, αν οι πόροι των ενοριακών ναών της Πορταϊτισσας και της Μεγάλης Παναγιάς δεν επαρκούν, το Συμβούλιο καλύπτει όλες τις δαπάνες ανα μήνα με επιχορήγηση των ναών.

Στο ίδιο άρθρο δίνονται συγκεκριμένες διευκρινίσεις για την αληθινή έννοια της επιχορήγησης των απόρων μελών. Δεν υπάρχει ανεξέλεγκτη χρηματοδότηση απόρου έστω και σε μικρό ποσοστό αλλά μόνο σε περίπτωση που το υπο επιχορήγηση μέλος είναι άεργο ή ανίκανο προς εργασία ή βαρυνόμενο απο τέτοια οικογενειακά βάρη που να έχει ανάγκη βοηθείας. Αρχικά το συμβούλιο θα βοηθά όλους όσους έχουν ανάγκη με την παροχή εργασίας. κανένας φυγόπονος που αποφεύγει ππροτεινόμενη εργασία δεν θα δικαιούται επιχορήγηση.  Κηφηνική επιχορήγηση απαγορεύεται απολύτως.

Το συμβούλιο παρέχει δωρεάν τα σχολικά βιβλία σε όλους τους μαθητές στην Αστυπάλαια, βοηθά σε κάθε κοινωφελές έργο και σε κάθε έκτακτη ανάγκκη. Βοηθά στη νοσηλεία και στην ιατρική γενικά περίθαλψη ασθενών πολιτών, στον πλουτισμό του κοινοτικού φαρμακείου με φάρμακα και στην προμήθεια ιατρικών εργαλείων. Επίσεις μπορεί να υποστηρίξει επιμελείς, χρηστούς και απόρους νέους για την εξακολούθηση των σπουδών τους, ιδίως της θεολογίας, της Ιατρικής και της Γεωπονικής με τον όρο μετά την αποπεράτωση των σπουδών τους να υπηρετήσουν στην Αστυπάλαια τουλάχιστον για μια πενταετία. Παρόμοια ενισχύει και κορίτσια που θέλουν να σπουδάσουν μαιευτική.

Οι τεταμένες σχέσεις που δημιουργήθηκαν ανάμεσα στους Αστυπαλαιείς και στον Μητροπολίτη Κώου εξαιτίας του συγκαικριμένου καταστατικού οδήγησαν τον τελευταίο στην κατάργηση της ονομασίας Ο.Δ.Ε.Π. και στην επαναφορά της αρχικής ονομασίας ως Ε.Φ.Τ.Α. με έγγραφό του στις 08/08/1950.

Κανονισμός έτους 1952:  Στο 1 άρθρο αναφέρεται ότι: <<Εν Αστυπαλαία και απο του έτους 1820 εδρεύει και λειτουργεί Ταμείον υπο την επωνυμίαν Εκκλησιατικό Φιλαννθρωπικόν Ταμείο Αστυπάλαιας (Ε.Φ.Τ.Α.) ιδρυθέν εκ δωρεών ευσεβών και φιλοπατρίδων Αστυπαλαιέων προς εξυπηρέτησιν εθνικών, θρησκευτικών, κοινοφελών και φιλανθρωπικών σκοπών της ιδίας αυτών πατρίδος>>.

Τακτικοί πόροι του Ε.Φ.Τ.Α. είναι τα ισοδύματα <<εκ των μανδρών, χωραφίων, κλαδίων, αμπέλων κλπ. Έκτακτοι πόροι αυτού παν άλλο έσοδον>>. Οι πόροι διατίθενται για τους γνωστούς λόγους απο προηγούμενους κανονισμούς και πλέον για την θρησκευτική και πνευματική εξύψωση των κατοίκων της νήσου, για την ίδρυση και λειτουργία των κατηχητικών σχολείων και για την τόνωση της υγιεινής κατάστασης της νεολαίας Αστυπαλαίας, για την επιτέλεση κοινοφελών έργων, για την λειτουργία τάξεων Ιδιωτικού Γυμνασίου, για την αποκατάσταση ακτημόνων καλλιεργητών, και για την παροχή έκτασης για καλλιέργεια κατά έτος σε ακτήμονες χωρίς αντιμισθία (άρθρο 2).

Μέλη του Ε.Φ.Τ.Α. είναι οι απανταχού Αστυπαλαιείς. Τακτικά μέλη είιναι οι άρρενες κάτοικοι Αστυπάλαιας που έχουν συμπληρώσει το 21 έτος της ηλικίας τους και όλοι οι ομοεθνείς που είναι εγκτεστημένοι στην Αστυπάλαια. Όλα τα μέλη του ΕΦΤΑ ανεξαρτήτως φύλλου και ηλικίας Αστυπαλαιείς απολαμβάνουν όλα τα δικαιώματα που απορρέουν απο τους σκοπούς του ΕΦΤΑ. Επιπλέον έκτακτα δικαιώματα και περίθαλψη δικαιούται κάθε ένας που είναι περαστικός απο το νησί όπως πρόσφυγας , ναυαγός κλπ. (άρθρο 3).

Στο άρθρο 18 ορίζεται ως εορτή του ΕΦΤΑ η 15 Αυγούστου κάθε έτους.

18 Μαϊου 1957: Αυτή την ημερομηνία ψηφίστηκε ως νόμος του κράτους (Ν. 3702) και δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ 84, τ.Α) το καταστατικό του Εκκλησιαστικού Ταμείου Αστυπάλαιας που ισχύει έως σήμερα. Σύμφωνα με το 1 άρθρο : <<Το εν Αστυπαλαία εδρεύον και λειτουργούν απο του έτους 1820 υπο την επωνυμίαν Εκκλησιαστικόν Φιλανθρωπικόν Ταμείον Αστυπάλαιας (Ε.Φ.Τ.Α.) ιδρυθέν δε απο δωρητών ευσεβών και φιλοπάτριδων Αστυπαλαιέων και προς εξξυπηρέτησιν εθνικών, θρησκευτικών κοινωφελών και φιλανθρωπικών σκοπών των κατοίκων της νήσου, αποτελεί ίδιον Νομικόν Πρόσωπον Ιδιωτικού Δικαίου, η δε λειτουργία αυτού παραμένει ως έχει κατά παράγωσιν υπο την εποπτείαν του Υπουργείου Εθν. Παιδείας και Θρησκευμάτων.>>.

Στο έρθρο 2 αναφέρονται οι σκοποί:

  • H θρησκευτική και πνευματική εξύψωση των κατοίκων της νήσου, με την επιχορήγηση των Ιερών Ναών για την αντιμετώπιση των δαπανών λειτουργίας κκαι συντηρήσεώς τους και με την ίδρυση κατηχητικών σχολείων, σχολών μέσης εκπαίδευσης, τεχνικών σχολών, βιβλιοθηκών κλπ.
  • Η οικονομική ενίσχυση απόρων χρηστών και επιμελών μαθητών και σπουδαστών για την συνέχιση των σπουδών τους.
  • Η οικονομική ενίσχυση ή ιατροφαρμακευτική περίθαλψη αναπήρων, ανικάνων προς εργασία γερόντων και ορφανών και άλλων ανθρώπων που χερειάζονται βοήθεια.
  • Η υποβοήθηση εκτελέσεως έργων κοινής ωφέλειας για την εξύψωση του βιοτικού επιπέδου των κατοίκων της νήσου.

Πόροι του Φιλανθρωπικού Ταμείου είναι:

  1. Tα εισοδήματα εκ των ποιμνίων, ποιμνιοστασίων, αγρών, βοσκοτόπων, καλλιεργήσιμων εκτάσεων, δασών οπωροφόρων και λοιπών δένδρων, αμπέλων, ζώων και λοιπής περιουσίας.
  2. Εκ δωρεών, χορηγιών, κληροδοσιών κλπ.
  3. Εκ προαιρετικών συνδρομών των κατοίκων και των Ιερών Μονών, εφ΄όσον προβλέπονται τοιαύται υπο εσωτερικού κανονισμού του ιδρύματος.

Μέλη του ΕΦΤΑ είναι οι απανταχού Αστυπαλαιείς, τακτικά όλοι οι Αστυπαλαιείς, τακτικά μέλη όλοι οι κάτοικοι της Αστυπάλαιας (ενοούνται μόνο οι άνδρες) που έχουν συμπληρώσει το 21 έτος της ηλικίας τους, όπως και όλοι οι ομοεθνείς που είναι μόνιμα εγκατεστημένοι στην Αστυπάλαια.

Το ΕΦΤΑ διοικείται απο επταμελές συμβούλιο που αποτελείται απο :

  • Τον Μητροπολίτη Λέρου Καλύμνου και Αστυπαλαίας ή τον νόμιμο αναπληρωτή του ως πρόεδρο.
  • Τον εκάστοτε Δήμαρχο Αστυπάλαιας.
  • Απο πέντε μέλη που εκλέγονται με μυστική ψηφοφορία απο όλα τα τακτικά μέλη του ταμείου.

Η θητεία του Διοικητικού Συμβουλίου είναι διετής.

Τέλος το Διοικητικό Συμβούλιο του ΕΦΤΑ συνέταξε νέο Εσωτερικό Κανονισμό του Ιδρύματος στηριζόμενο στο Νόμο, την παράδοση και τους παλαιότερους κανονισμούς και ο οποίος υποβλήθηκε και εγκρίθηκε απο το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων. (ΦΕΚ 63/1960 τεύχος Α’).

(Απόσπασμα ερευνητικού προγράμματος Γυμνασίου – Λυκείου Αστυπάλαιας)


ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΜΟΝΑΔΙΚΟ ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟ ΒΡΕΦΩΝ, ΕΓΚΑΤΕΛΕΙΨΑΝ ΤΗΝ ΑΝΑΣΚΑΦΗ ΚΑΙ ΤΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ


img_0506Σε ανασκαφή στη θέση κυλίνδρα, στη χώρα της Αστυπάλαιας, που ξεκίνησε το 1996 από ομάδα επιστημόνων με επικεφαλής τις αρχαιολόγους Μαρία Μιχαλάκη-Κόλλια και Δέσποινα Καμπούρη, ανακαλύφθηκε ένα μοναδικό σε ολόκληρο τον κόσμο νεκροταφείο βρεφών, ηλικίας 2.750 ετών. Τα νεκρά βρέφη, υπολογίζετε ότι ή ήταν πρόωρα, ή πέθαναν κατά τη διάρκεια του τοκετού ή λίγο μετά.

Η μοναδική νεκρική διαδικασία περιγράφετε ως εξής. Τα πήλινα αγγεία που βρέθηκαν και αριθμούν μέχρι στιγμής τα 2.174, προέρχονταν από την Σάμο, την Χίο, την Κω, την Θάσο ακόμη και από την Παλαιστίνη. Ανοίγονταν μια κυκλικού σχήματος οπή στην κοιλιά του αγγείου, με τρυπάνι ή και με μαχαίρι και τοποθετούνταν μέσα το νεκρό βρέφος. Στη συνέχεια η οπή κλείνονταν με το αποκολλημένο κομμάτι του αγγείου ή και με κομμάτια άλλων αγγείων εάν αυτό είχε σπάσει. Τα πιο πολλά αγγεία είναι Υδρίες, δηλαδή δοχεία νερού, με γραπτή διακόσμηση, που χρονολογούνται στην Υστερογεωμετρική περίοδο (750 π.χ. περίπου), όπου και από ότι υπολογίζετε, έγινε και η έναρξη λειτουργίας του βρεφικού νεκροταφείου. Στη συνέχεια τα αγγεία τοποθετούνταν σε αβαθείς λάκκους, που σε πολλές περιπτώσεις περικλείονταν και καλύπτονταν από πέτρες.

Η περίοδος αυτή, όπως και οι μετέπειτα αιώνες, είναι η καλύτερη περίοδος της Αστυπάλαιας, <<Ιχθυόεσσας>> όπως ονομάζονταν τότε, όπου το νησί μεσουρανούσε στην περιοχή του Νοτίου Αιγαίου, ως κομβικό σημείο και εμπορευματικός σταθμός, συνδέοντας τα υπόλοιπα νησιά του Νοτιοανατολικού Αιγαίου και την Αίγυπτο – Παλαιστίνη, με την υπόλοιπη Ελλάδα.

ΤΟ ΠΑΛΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ

ΤΟ ΠΑΛΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ

Η τύχη, δυστυχώς, των ευρημάτων αυτών <<σκόνταψε>>, όπως και όλων των άλλων αρχαιολογικών ευρημάτων του νησιού, στην κρατική αδιαφορία. Το πρόγραμμα που χρηματοδοτούσε την ανασκαφή ήταν στην ευθύνη του πρώην Υπουργείου Αιγαίου, ενταγμένο σε ένα γενικότερο πρόγραμμα για τα μικρά νησιά. Με την κατάργηση του Υπουργείου Αιγαίου, σταμάτησε και η χρηματοδότηση αυτών των προγραμμάτων. Τα ευρήματα αυτά, τοποθετημένα πρόχειρα σε κουτιά και στοιβαγμένα στις αίθουσες του παλιού εγκαταλελειμμένου Γυμνασίου, στη Χώρα της Αστυπάλαιας, περιμένουν ματαίως νέα χρηματοδότηση, για την αξιολόγηση και έκθεσή τους.

Ακόμη και εάν αυτό πραγματοποιηθεί, δεν υπάρχει χώρος για να εκτεθούν. Το Αρχαιολογικό Μουσείο Αστυπάλαιας, φτιαγμένο το 1970, προορισμένο για να στεγάσει έκθεση

ΤΟ "ΜΙΝΙ" ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ

ΤΟ "ΜΙΝΙ" ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ

εκκλησιαστικών εικόνων, της Μητρόπολης Λέρου – Καλύμνου και Αστυπάλαιας, που τελικά ποτέ δεν μεταφέρθηκε στο νησί, μακριά από την νησιωτική αρχιτεκτονική και αισθητική, δεν μπορεί να φιλοξενήσει ούτε τα υπάρχοντα ευρήματα του νησιού, τα οποία είτε εκτείθεντε είτε βρίσκονται αποθηκευμένα στην Κάλυμνο.

Είναι άδικο, τη στιγμή μάλιστα που εκπονούνται και χρηματοδοτούνται προγράμματα, προκειμένου να ανεβάσουν το βιοτικό επίπεδο των μικρών νησιών (Μεταφορικό Ισοδύναμο – Υποθαλάσσια Γεωπάρκα – Άτλαντας του Αιγαίου – Νησιωτικό Παρατηρητήριο), να μην προβλέπονται στοιχειώδη έργα ανάδειξης της ιστορίας και της πολιτιστικής κληρονομιάς των νησιών αυτών. Η έλλειψη αρχαιολογικού μουσείου στην Αστυπάλαια ικανού να στεγάσει την κληρονομιά του νησιού, έχει αναμφίβολα αρνητικό αντίκτυπο στην ανάπτυξη του νησιού, αφού το στερεί, από ένα βασικό μέσο προβολής, τόσο ως μέσο διαφήμισης όσο και μέσο ικανοποίησης των επισκεπτών – τουριστών του.


ΔΙΑΤΕΛΕΣΑΝΤΕΣ ΔΗΜΑΡΧΟΙ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ


ΔΙΑΤΕΛΕΣΑΝΤΕΣ ΔΗΜΑΡΧΟΙ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ

  • ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ 1924 – 1927
  • ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 1927 – 1930
  • ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1930 – 1933
  • ΛΟΓΟΘΕΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1933 – 1936
  • ΠΑΛΑΤΙΑΝΟΣ ΡΩΣΣΕΤΟΣ 1936 – 1942
  • ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1942 – 1945
  • ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ 1945 – 1947

    1Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ (5ΜΕΛΕΣ) 1947 ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ

  • ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΔΗΜΑΡΧΟΣ
  • ΜΑΝΩΛΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ
  • ΡΩΣΣΙΑΔΗΣ ΗΛΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ
  • ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ
  • ΚΑΝΤΟΥΝΙΑΣ ΜΙΧΑΗΛ ΔΗΜΟΤΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ

    ΔΙΑΤΕΛΕΣΑΝΤΕΣ ΔΗΜΑΡΧΟΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ

  • ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 1947 – 1959
  • ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΠΕΤΡΟΣ 1959 – 1967 / 1975 – 1986
  • ΔΕΛΜΑΔΩΡΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1987 – 1998
  • ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ ΠΑΝΟΡΜΙΤΗΣ 1999 -

Η ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ


ΙΣΩΣ Η ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΚΑΤΑΓΕΓΡΑΜΜΕΝΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑ, ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΤΑΡΣΟΥΛΗ

ΙΤΑΛΙΚΟ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ - ΜΡΜΑΡΙ

ΙΤΑΛΙΚΟ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ - ΜΡΜΑΡΙ

ΦΥΛΑΚΙΟ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ - ΜΑΡΜΑΡΙ

ΦΥΛΑΚΙΟ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ - ΜΑΡΜΑΡΙ

ΦΡΟΥΡΙΟ ΚΑΣΤΕΛΑΝΟΣ

ΦΡΟΥΡΙΟ ΚΑΣΤΕΛΑΝΟΣ

ΕΙΣΟΔΟΣ ΥΠ.ΟΧΥΡΩΣΗΣ - ΚΑΣΤΕΛΑΝΟΣ

ΕΙΣΟΔΟΣ ΥΠ.ΟΧΥΡΩΣΗΣ - ΚΑΣΤΕΛΑΝΟΣ

Όπως όλα τα Δωδεκάνησα πλήρωσαν βαριά τη φασιστική σκλαβιά και θυσίασαν το αίμα των παιδιών τους στον Ιερό Αγώνα, το ίδιο και η Αστυπάλαια πρόσφερε το φόρο τιμής στη Λευτεριά. Όταν έφτασαν στο νησί οι Γερμανοί βάλθηκαν να γυμνώσουν τα σπίτια και τους ανθρώπους από ότι είχαν πολυτιμότερο, αρπάζοντας από το λαιμό των γυναικών ακόμη κι το ψιλό χρυσό αλυσιδάκι με το φυλαχτό. Οι θηριάνθρωποι βασάνισαν σκληρά και τους νέους του νησιού. Την παρακάτω δραματική ιστορία μου διηγήθηκε ο Ρούσσος Σταβλάς, που ανέφερα πιο πάνω. Την έζησε ο ίδιος στο νησί του τις τραγικές ημέρες της Γερμανικής κατοχής. <<Ήταν παραμονή του Αγίου Δημητρίου του 1943. Κατοικούσαμε στην εξοχή του Αι-Κωνσταντίνου. Στις 10 η ώρα το πρωί ο ουρανός συννέφιασε από τα στούκας του Χίτλερ. Ύστερα από λίγο ήρθαν αλεξιπτωτιστές και ερεύνησαν το σπίτι μας. Με πήραν με το μεγαλύτερο αδελφό μου και μας φόρτωσαν πυρομαχικά. Οδοιπορούσαμε ως το βράδυ φορτωμένοι, όσο που φτάσαμε στο στρατόπεδο συγκεντρώσεως των Ιταλών, στη θέση Μαρμάρι. Εκεί είχαμε ένα αγρόκτημα. Επειδή βρήκαν στην τσέπη μου μια πίπα Εγγλέζικη, μας βάζουν μπρός με το πιστόλι και μας πηγαίνουν κοντά στη θάλασσα, κάνοντάς μας νόημα να ανοίξουμε τους λάλους μας. Για μια στιγμή χάσαμε από μπροστά μας το Γερμανό που μας φύλαγε. Κάποιος άλλος τον φώναξε και πήγε να του μιλήσει. Δεν χάνω καιρό. Αρπάζω τον αδελφό μου γρήγορα και δίνουμε μια βουτιά στη θάλασσα. Εγώ, ύστερα από μεγάλο μακροβούτι, πρόφτασα και κρύφτηκα πίσω από ένα ψηλό βράχο που φύτρωνε καταμεσής στη θάλασσα, μα ο αδελφός μου αργούσε. Για μια στιγμή που πρόβαλε το κεφάλι του από το νερό να πάρει λίγη ανάσα, δέχθηκε δύο πιστολιές που οι σφαίρες τους, τρυπώνοντας το κρανίο του, βγήκαν από τα μάτια. Ο Γερμανός καιροφυλαχτούσε να σκοτώσει και μένα, αλλά εγώ κρυμμένος στο βράχο, δεν ξεμύτιζα, όσο που νύχτωσε. Τότε μακροβουτώντας από ξέρα σε ξέρα, έφτασα σε μια χαράδρα με την ψυχή στο στόμα>>. Ο Ρούσσος Σταβλάς, μαζί με άλλους Αστυπαλιώτες, αιχμαλώτισε Γερμανούς Αξιωματικούς σε ένα σπίτι , αφού τούκαμαν πρώτα μπλόκο. Ύστερα έλαβε μέρος σε πολλές πολεμικές επιχειρήσεις σαν αληθινός Ήρωας όπως και πολλά γενναία παλικάρια της Αστυπαλιάς.

Λίγες ημέρες ύστερα, αφού έφυγαν οι Γερμανοί, οι πρόκριτοι του νησιού με επικεφαλής τον Αρχιμανδρίτη Σεραφείμ Στελλίδη, αποφάσισαν, σε γενική συνέλευση, να συγκεντρώσουν τους νέους του νησιού και να ιδρύσουν Εθνική Οργάνωση που την ονόμασαν <<Ελληνική Νεολαία Αστυπάλαιας>>. Κατασκεύασαν ωραίο λάβαρο και αφιέρωσαν στη Λευτεριά τον ακόλουθο ύμνο:

Aπο της σκλαβιάς τον ύπνο, ξύπνα, ξύπνα νεολαία,

Της Αστυπαλιάς καμάρι, Κλεομήδη τα παιδιά,

Και, το λάβαρο στο χέρι, σφίξετε με περηφάνια,

Και με στήθος και με χάρη τραγουδήστε : Λευτεριά!

Χαιρετήστε την Ελλάδα, την αγνή μας τη μητέρα,

Πούνε μέσα στην καρδιά μας ωσάν ήλιος λαμπερός,

Και φωνάξετε με τόλμη, που θερία να δακρύσουν:

<< Η, Ελλάδα, συ κοντά μας, ή για μας αφανισμός>>.

Δεν μπορούμε πια μητέρα, στη σκλαβιά μέσα να ζούμε,

Και το άγιο όνομά σου να το βρίζουν τα σκυλιά.

Είμαστε και μείς του Ρήγα και του Διάκου τα κλωνάρια,

Που μια μέρα θα θαυμάσουν την δική μας την αντρειά.


Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 35 other followers