ΤΟ ΜΕΓΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ ΚΡΑΤΟΣ

ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ. 22 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1943


ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ ΑΕΡΟΠΛΑΝΑ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ

H ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ

Η Αστυπάλαια στο διαμορφούμενο στρατηγικό περιβάλλον στα Δωδεκάνησα απέκτησε, λόγω των εξελίξεων,  <<ΘΕΣΗ ΚΛΕΙΔΙ>>. Τον Σεπτέμβριο του 1943, οι Γερμανοί είχαν καταλάβει την Ρόδο και στις 3 Οκτωβρίου είχαν αποκτήσει ξανά το έλεγχο της Κω. Το επόμενο βήμα τους ήταν η ανακατάληψη της Λέρου, σημαντικότατου φρουρίου στην περιοχή. Για τον σκοπό αυτό είχε συγκροτηθεί το συγκρότημα μάχης  του Αντιστράτηγου Μίλερ (Kampfgruppe Muller), διοικητή της 22ας Μεραρχίας Πεζικού στην Κρήτη. Επρόκειτο για μια διακλαδική δύναμη, σύμφωνα με τα μέχρι τότε διαμορφωμένα επιχειρησιακά πρότυπα, που επέτρεπε τη συνδυασμένη ενέργεια Ναυτικού – Αεροπορίας – Στρατού.  Για αυτόν τον σκοπό, δημιουργήθηκε ένα σύστημα στενής συνεργασίας της Γερμανικής Ναυτικής Διοίκησης Αιγαίου και του Γερμανικού 10ου Αεροπορικού Σώματος (X Flieger Korps), ενώ κύριο ρόλο ανέλαβαν ειδικές μονάδες για ταχύτατη και χειρουργική δράση, όπως αλεξιπτωτιστές και καταδρομείς της Μεραρχίας των Βραδεμβούργιων.

Ενόψει της Γερμανικής επίθεσης στην Λέρο, η Αστυπάλαια μαζί με την κοντινή Λέβιθα, απέκτησε ρόλο καίριας προφυλακής για τις Συμμαχικές δυνάμεις Και η διατήρησή της είχε κεφαλαιώδη σημασία. Βασική ένδειξη της  στρατηγικής σημασίας της νήσου όσον αφορά την μεταφορά στρατευμάτων, ενισχύσεων και πολεμοφοδίων, στις διεξαγόμενες επιχειρήσεις στα Δωδεκάνησα, είναι ο μεγάλος αριθμός εμπλεκομένων δυνάμεων και απωλειών και από τις δύο πλευρές στη γύρω από αυτήν  θαλάσσια περιοχή στο διάστημα Σεπτεμβρίου – Νοεμβρίου 1943.

Συγκεκριμένα, οι Συμμαχικές δυνάμεις διατηρούσαν στην περιοχή το αεροπλανοφόρο ILLUSTRUS, τα καταδρομικά SIRIOUS και PENELOPE, έξι αντιτορπιλικά, τρία υποβρύχια, μια εξοπλισμένη ημιολία (σκούνες) και πάνω από 20 αεροσκάφη. Στις παραπάνω ναυτικές δυνάμεις ήταν ενταγμένα και το τραγικά χαμένο Αντιτορπιλικό ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΟΛΓΑ και το Υποβρύχιο ΚΑΤΣΩΝΗΣ, που εμβολίστηκε από Γερμανικό Ανθυποβρυχιακό στις 14 Σεπτεμβρίου στο δίαυλο Τρικερίου.

Στις ίδιες επιχειρήσεις, οι Γερμανοί απώλεσαν τρία επιταγμένα Εμπορικά, επτά Μεταφορικά, ένα πλοίο μεταφοράς προσωπικού, πέντε αποβατικά, μία ναρκοθέτιδα, δύο S-BOOT (εξοπλισμένα ταχύπλοα, προδρόμους των τορπιλακάτων) και ένα εξοπλισμένο καΐκι. Ένα σύνολο 20 σκαφών επιφανείας χάθηκε, γεγονός που φανερώνει τον σκληρό αγώνα που διεξήχθη για την εξασφάλιση της κυριαρχίας των νησιών. Αποκτά λοιπόν ιδιαίτερη σημασία μια περιγραφή και αυτών των παράπλευρων επιχειρήσεων που πραγματοποιήθηκαν γύρω από την Αστυπάλαια στο διάστημα που προηγήθηκε της κατάληψής της.

ΑΓΩΝΑΣ ΔΡΟΜΟΥ ΓΕΡΜΑΝΩΝ ΚΑΙ ΣΥΜΑΧΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ ΤΗΣ

Ενώ η κατάσταση στη Ρόδο ήταν συγκεχυμένη και οι ειδήσεις σχετικά με τις επιχειρήσεις έφταναν αποσπασματικά και με δυσκολία στην Αστυπάλαια, ένας άτυπος αγώνας δρόμου για την εξασφάλιση της κυριαρχίας επί της νήσου είχε αρχίσει να διεξάγεται. Η Βρετανική Διοίκηση διαβλέποντας τη σημασία της Αστυπάλαιας στην επικείμενη επιχείρηση κατά της Λέρου, αποστέλλει στις 15 Σεπτεμβρίου με Ιταλικό Υδροπλάνο και πλήρωμα αποστολή αποτελούμενη από τον Αντιναύαρχο Γούλφσον και τον Ταγματάρχη Τζέλικο, που είχε δράση με τον Ελληνικό Ιερό Λόχο και ήταν εξοικειωμένος με την Ελληνική πραγματικότητα.

Σκοπός της αποστολής, η επιθεώρηση των υπαρχόντων μέσων αμύνης και η προσπάθεια άμεσης βελτίωσής τους. Συμφωνήθηκε από κοινού με τον Ιταλό διοικητή του νησιού Μαργκαρούτσι, η αποστολή υλικού για την τοποθέτηση συρματοπλεγμάτων και ναρκοθέτησης πεδίων, στα σημεία που ήταν πρόσφορα για μια πιθανή Γερμανική αεροναυτική επιχείρηση, καθώς και αποστολή λόχου της Ομάδας Μακράς Ακτίνας Ερήμου (Long Range Desert Group/LRDG). H LRDG είχε μεγάλη καταδρομική εμπειρία στον πόλεμο της ερήμου και θα χρησιμοποιείτο ως δύναμη ελιγμών, ενισχύοντας τις υπάρχουσες Ιταλικές δυνάμεις πεζικού, που θα είχαν καθήκοντα φρουράς και στατικής άμυνας. Δυστυχώς οι ανάγκες επάνδρωσης και άλλων σημείων του μετώπου του Αιγαίου αποδυνάμωσαν σταδιακά κατά πολύ τον λόχο LRDG, σε σημείο που κατά τη μέρα της εισβολής να αποτελεί αμελητέα δύναμη.

Οι Άγγλοι αξιωματικοί επανήλθαν στη Λέρο την επόμενη ημέρα με τορπιλάκατο, αντί του υδροπλάνου, γιατί ενώ αυτό πλησίαζε την Αστυπάλαια για να τους παραλάβει, πολυβολήθηκε από Γερμανικά αεροπλάνα με αποτέλεσμα να προσθαλασσωθεί  με βαριές βλάβες στην παραλία Αγρελίδι του νησιού. Εκεί αν και φυλασσόταν, καταστράφηκε από πυρκαγιά που ξέσπασε από άγνωστη αιτία (!). Ήταν η αρχή μιας σειράς περίεργων γεγονότων που μακροχρόνια θα έπαιζαν τον ρόλο τους  στη δημιουργία ενός κλίματος δυσπιστίας, αλλά και αμφισβήτησης στο κατά πόσο οι Ιταλικές δυνάμεις ήταν τελικά διατεθειμένες να προβάλουν πραγματική αντίσταση.

Η ΝΗΟΠΟΜΠΗ ΤΗΣ 17ης ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

Εν τω μεταξύ, γύρω και πάνω από την Αστυπάλαια είχαν αρχίσει να διεξάγονται πολεμικές επιχειρήσεις, προεόρτια της αναμενόμενης μεγάλης μάχης στη Λέρο. Το μεσημέρι της 17ης Σεπτεμβρίου, δικινητήριο αεροπλάνο που αργότερα αποδείχθηκε ότι ήταν Νοτιοαφρικανικό (!), επιχείρησε εναντίον του λιμανιού της Μαλτεζάνας, το οποίο είναι και το μεγαλύτερο φυσικό αγκυροβόλιο του νησιού και στο οποίο οι Ιταλοί είχαν εγκαταστήσει  ανθυποβρυχιακά φράγματα. Το αεροπλάνο στην πρώτη του διέλευση πολυβόλησε και βομβάρδισε τη λεμβοθύρα του φράγματος, προσκρούοντας μάλιστα και στον ιστό της. Κατά την δεύτερη εφόρμησή του βλήθηκε από τις γειτνιάζουσες αντιαεροπορικές πυροβολαρχίες με αποτέλεσμα να καταρριφθεί και να σκοτωθεί το πλήρωμά του.

Από τα έγγραφα, τους κώδικες και τον τύπο του αεροσκάφους (Beau fighter) διαπιστώθηκε ότι ήταν συμμαχικό. Οι Ιταλοί έσπευσαν να αποδώσουν την κατάρριψή του περισσότερο στην πρόσκρουσή του στον ιστό παρά στα αντιαεροπορικά πυρά. Το γεγονός όμως αυτό έπαιξε το ρόλο του στις Ιταλό-συμμαχικές σχέσεις, καθώς, όταν οι Άγγλοι ζήτησαν την επιστροφή του κώδικα που είχε βρεθεί στο αεροσκάφος, ο Ιταλός διοικητής Μαργκαρούτσι αρνήθηκε, ζητώντας πρώτα εξουσιοδότηση από την Ναυτική Διοίκηση Λέρου. Ενέργεια μεν σωστή από στρατιωτικής απόψεως, αλλά οι βρετανοί την ερμήνευσαν ως απροθυμία συνεργασίας.

Τη νύχτα της ίδιας μέρας, στολίσκος αντιτορπιλικών, αποτελούμενος από τα Αγγλικά FAULKNOR, ECLIPSE και το Ελληνικό ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΟΛΓΑ, επεσήμανε βόρεια του νησιού μια γερμανική νηοπομπή που κατευθυνόταν στη Ρόδο. Επακολούθησε σφοδρή ανταλλαγή πυρών με το γερμανικό πλοίο συνοδείας, το οποίο υπέστη ζημιές ενώ δύο από τα μεταφορικά βυθίστηκαν παρασέρνοντας στο βυθό εφόδια και προσωπικό που προορίζονταν από τους Γερμανούς για την ενίσχυση της φρουράς της Ρόδου. Επρόκειτο για τα επιταγμένα εμπορικά PLUTO και PAULA και το Ανθυποβρυχιακό UJ2104. Η ίδια Γερμανική νηοπομπή είχε δεχθεί επίθεση και την προηγούμενη ημέρα από οκτώ Beau fighter της 237ης Πτέρυγας που επιχειρούσε από τη Λεμεσό. Τρία από αυτά είχαν υποστεί ζημιές από τα πυρά του Ανθυποβρυχιακού.

TO DARVIK/UJ2104

TO DARVIK / UJ2104

O ΠΛΟΙΑΡΧΟΣ ΤΟΥ UJ2104 HELMUTH VON RUKTECHELL

ΤΟ ΔΕΞΑΜΕΝΟΠΛΟΙΟ PAULA

TO ΦΟΡΤΗΓΟ PLUTO

Την επόμενη ημέρα το παρατηρητήριο στο βουνό Καστελάνος ανέφερε ότι το χτυπημένο Γερμανικό Ανθυποβρυχιακό σκάφος κατευθυνόταν στην παραλία του Αγίου Φωκά του νησιού. Οι κοντινές μονάδες εξέπεμψαν περιπόλους αναγνώρισης καθώς και το εξοπλισμένο AUDACAΜΕNTE ως συνοδευτικό του. Το UJ2104 (πρώην  DARVIK και πρώην ΚOS 23) επρόκειτο για ένα  εξοπλισμένο σκάφος 400 τόνων  με δύο πολυβόλα των 40 χλστ., ένα τετράκαννο των 20 χλστ., δύο μονόκαννα των 20 χλστ., ένα πυροβόλο των 13,5 mm, ένα πυροβόλο flak 22 mm και πολλές βόμβες βυθού, ανακτημένο από το Βρετανικό ναυτικό (ήταν βουλιαγμένο στον κόλπο της Σούδας, από το πλήρωμά του) κατά την κατάληψη της Κρήτης.

Η κατάσταση επάνω στο πλοίο ήταν απελπιστική, με νεκρούς και τραυματίες, και τον πληγωμένο κυβερνήτη να έχει την εντύπωση ότι η Αστυπάλαια ήταν σε Γερμανικά χέρια. Γι’ αυτό το λόγο, άλλωστε, είχε οδηγήσει εκεί το πλοίο του. Οι 50 περίπου άνδρες του πληρώματος δεν πρόβαλλαν καμία αντίσταση στους Ιταλούς, ενώ το UJ2104 συνοδεύτηκε στη Μαλτεζάνα όπου και εκφορτώθηκαν όσα από τα όπλα του ήταν δυνατόν να αφαιρεθούν. Ιταλικές Ναυτικές Μονάδες περισυνέλεξαν τις επόμενες ώρες επιζώντες της νηοπομπής και έτσι οι αιχμάλωτοι έφτασαν τους 131, οι οποίοι εγκλείστηκαν στα υπόστεγα της Μαλτεζάνας. Το τραυματισμένο UJ2104,μεταφέρθηκε για να προφυλαχθεί απο αεροπορικούς βομβαρδισμούς στη νησίδα Γληνό νησί όπου πήρε και άλλη κλίση τις επόμενες ημέρες και παρασύρθηκε στο βυθό από τις άγκυρές του μετά από μια θύελλα.

Οι Γερμανοί νεκροί μεταφέρθηκαν στο αλιευτικό PEGASO όπου συνοδεία του υποπλοιάρχου και ενός μέλους του πληρώματος του UJ2104, επρόκειτο να ταφούν στην πρωτεύουσα του νησιού. Υπεύθυνος για τους Γερμανούς αιχμαλώτους ήταν ο Ιταλός Υποπλοίαρχος Πιζόλο, ο οποίος όμως δεν είχε λάβει κανένα μέτρο ασφαλείας, με αποτέλεσμα αυτοί να στασιάσουν κατά την μετακίνησή τους από τη Μαλτεζάνα στο λιμάνι της Αστυπάλαιας, επωφελούμενοι την σύγχυση που προκάλεσε η διέλευση ενός αεροπλάνου πάνω από το αλιευτικό. Τελικά η ανταρσία κατεστάλη χάρη στη επέμβαση των Καραμπινιέρων, αλλά το επεισόδιο προστέθηκε στα ύποπτα γεγονότα που σχετίζονταν με τις ειλικρινής διαθέσεις των Ιταλών στο νησί. Το συμβάν ούτε καν αναφέρθηκε στα ανώτερα κλιμάκια, δημιουργώντας υποψίες για τη διάθεση του Πιζόλο να υπακούσει στη νέα κατάσταση.

Η ΕΝΔΟ-ΙΤΑΛΙΚΗ ΔΙΑΜΑΧΗ

Η εκρηκτική αυτή κατάσταση, με τη σκληρή σύγκρουση έξω από το νησί, την εμφάνιση μεγάλων ναυτικών και αεροπορικών δυνάμεων και την δραματική πτώση της Ρόδου και της Κω λίγες μέρες νωρίτερα, επέτειναν την αβεβαιότητα και έγειραν ερωτήματα. Επίκειτο επέμβαση στην Αστυπάλαια; Για πού προορίζονταν τα στρατεύματα;  Ακολουθούσαν άλλες δυνάμεις; Ξαφνικά η ήσυχη  μέχρι εκείνη τη στιγμή γωνιά των Δωδεκανήσων μεταβαλλόταν σε πολεμικό θέατρο.

Ταυτόχρονα, όμως, με τον πόλεμο στη θάλασσα και τον αέρα, μαινόταν ένας εξίσου σκοτεινός και ανηλεής πόλεμος κατασκοπείας και παραπληροφόρησης. Η Διοίκηση στη Λέρο ζήτησε από το νησί άμεση πληροφόρηση για τα τεκταινόμενα. Παράλληλα, ο Στρατηγός Σολνταρέλι (διοικητής της Μεραρχίας πεζικού CUNEO που έδρευε στη Σάμο και στην οποία άνηκαν όλες οι δυνάμεις στρατού των Δωδεκανήσων) διέταξε με επιτακτικό τρόπο τη φρουρά της Αστυπάλαιας να αμυνθεί με κάθε μέσο, απαγορεύοντας κάθε διαπραγμάτευση παράδοσης, και ζήτησε να μάθει αν είναι αναγκαία η αποστολή ενισχύσεων. Όλα αυτά στις 11:30΄ της 18ης Σεπτεμβρίου.

Στις 12:50΄, όμως, ο σταθμός ασυρμάτου της Σάμου λαμβάνει τηλεγράφημα απευθυνόμενο προς τη φρουρά Αστυπάλαιας: <<Η κατάσταση ασφαλώς είναι με το μέρος σας, αντισταθείτε, άλλως καταστρέψατε όπλα και ελάτε σε συμφωνία με τους Γερμανούς…>>. Το σήμα προερχόταν από τη Λέρο! Είναι τουλάχιστον παράλογο από τη μία ο ανώτατος διοικητής των Ιταλικών δυνάμεων στο Αιγαίο να απαγορεύει ρητά την παράδοση, και από την άλλη η διοίκηση της Λέρου να ενεργεί αντίθετα προς αυτή τη διαταγή. Είναι φανερό ότι κάποιοι προσπαθούσαν να εκμεταλλευτούν  τη δημιουργηθείσα σύγχυση  και να προωθήσουν τα σχέδια της εύκολης κατάληψης του νησιού στην κυριολεξία από το πουθενά, ενώ η ψυχολογία των υπερασπιστών του δοκιμαζόταν άσχημα καθώς μόνο δυσπιστία και καχυποψία επικρατούσε πλέον. Τελικά ο ίδιος ο μέραρχος μερίμνησε για την αποκατάσταση περιοδικής και ασφαλούς επικοινωνίας με την Αστυπάλαια με ασύρματο, μέσω Σάμου και Βρετανικών καναλιών επικοινωνίας. Η κατάσταση πλέον απαιτούσε άμεση ενέργεια.

Η Βρετανική διοίκηση, που είχε εγκατασταθεί στη Λέρο από κοινού με την Ιταλική, αποφασίζει να στείλει στην Αστυπάλαια δύο Ms (Ιταλικές τορπιλάκατοι) για επιτόπιο έλεγχο της κατάστασης. Ενώ αυτές έπλεαν προς το νησί δέχθηκαν επίθεση από σχηματισμό Ju-87. Η Ms-23 χτυπήθηκε με αποτέλεσμα να υποστεί απώλειες και μηχανικές ζημιές, αλλά κατάφερε να καταρρίψει ένα από τα Stukas. Ωστόσο, αναγκάστηκε να προσαράξει στον ορμίσκο Μπονάνο στην Βορειοανατολική πλευρά του νησιού. Η Ms-12, αφού και αυτή εξάντλησε τα πυρομαχικά της, αναζήτησε καταφύγιο στην παραλία του κόλπου Βαθύ. Τα πληρώματα κατέφυγαν στη στεριά.

Η ΜS-12 (MAS)

Η Luftwaffe θέλοντας να εκδικηθεί την απώλεια του Stukas. Έτσι , το απόγευμα της 18ης επιστέφει και  αποτελειώνει  το Ms-23 και την επόμενη το Ms-12. Tα πληρώματα και των δύο τορπιλακάτων επιστρέφουν στη Λέρο στις 21 Σεπτεμβρίου, ενώ αντίθετα ο κυβερνήτης ενός εκ των δύο σκαφών, ονόματι Νταβίσο, λαμβάνει διαταγή να παραμείνει και να αναλάβει καθήκοντα διοίκησης, αντικαθιστώντας τον ύποπτο Μαργκαρούτσι.

ΙΤΑΛΙΚΑ MS (MAS) ΕΝ ΠΛΩ

Επιπλέον, το βράδυ της 18ης στέλνονται στην Αστυπάλαια 80-100 άνδρες του λόχου Β της LRDG, με επικεφαλής τον Ταγματάρχη Ντέϊβιντ Λόϊντ Όουεν, για την ενίσχυση της άμυνας του νησιού και την παραλαβή των Γερμανών αιχμαλώτων. Η κατάσταση είχε πια ξεκαθαρίσει: Δεν υφίστατο άμεσος κίνδυνος Γερμανικής εισβολής, υπήρχαν πλέον αξιόπιστες μονάδες και στις επόμενες ημέρες θα γινόταν μια προσπάθεια ενίσχυσης της άμυνας, τόσο σε υλικά μέσα όσο και ανύψωσης του ηθικού, αλλά και με την τοποθέτηση πιστών διοικητών.

Συγκεκριμένα, στις 23 Σεπτεμβρίου ανέλαβε τη διοίκηση του Ναυτικού της Αστυπάλαιας ο Πλωτάρχης Νταβίσο, ο οποίος σύντομα διαπίστωσε το χαμηλό ηθικό αξιωματικών και οπλιτών, το πεσμένο μαχητικό πνεύμα καθώς και την έλλειψη εμπιστοσύνης στις δυνατότητες άμυνας. Η μακροχρόνια παραμονή υπό δύσκολες συνθήκες σε ένα απομονωμένο νησί του Αιγαίου, η πλημμελής ταχυδρομική επικοινωνία, η παντελής έλλειψη αντικαταστατών της φρουράς σχεδόν από την έναρξη του πολέμου αλλά και απουσία εμπειρίας πολεμικών επιχειρήσεων είχαν υποσκάψει το ηθικό των ανδρών. Ο πόλεμος είχε χτυπήσει ξαφνικά την πόρτα τους δείχνοντας το πιο σκληρό πρόσωπό του, απαιτώντας πάνω από όλα την στοιχειώδη εξοικείωση, ενώ από την άλλη η συνθηκολόγηση είχε έρθει σαν λύση στα όσα βίωναν στα προηγούμενα χρόνια: Ένα μακρινό, <<Ξένο Πόλεμο>> στον οποίο τώρα αδικαιολόγητα έπρεπε να πληρώσουν το τίμημα που τους αντιστοιχούσε.

Η ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΜΥΝΑΣ

Ο Νταβίσο, αναλαμβάνοντας την διοίκηση, απαίτησε την αποστολή από την Λέρο του κυβερνήτη της Ms-23, Ανθυποπλοιάρχου Μπενκίνι, στον οποίο έτρεφε εμπιστοσύνη. Την 1η Οκτωβρίου ο Μπενκίνι έφτασε στο νησί και από κοινού με τον Νταβίσο ανέλαβαν προσπάθεια ενθάρρυνσης του προσωπικού με τακτικές επισκέψεις στις μονάδες, διεξήγαγαν συχνές συζητήσεις για την αναγκαιότητα αντίδρασης κατά μιας ενδεχόμενης Γερμανικής επέμβασης και έλαβαν μέτρα ενδυνάμωσης της άμυνας.

Συγκεκριμένα, γύρω από την πεδιάδα της Μαλτεζάνας ,πιθανό σημείο ρήψης αλεξιπτωτιστών (θα δικαιωθούν) και στην προϋπάρχουσα βάση εγκατέστησαν αντιαεροπορικά πυροβόλα που είχαν ανακτηθεί από το Γερμανικό ανθυποβρυχιακό σκάφος UJ2104. Στην ίδια περιοχή, σχηματίστηκε μια μονάδα από 100 ναύτες με επικεφαλής τον Υποπλοίαρχο Πιζόλο, ως δύναμη αντίδρασης κατά πιθανής προσγείωσης αλεξιπτωτιστών. Ο λόχος πολυβόλων που διέθετε η φρουρά της νήσου χωρίστηκε σε διμοιρίες, οι οποίες κάλυψαν καίρια σημεία του νησιού, ενώ διατηρήθηκε και μια εφεδρεία 40 ανδρών κοντά στις κύριες εγκαταστάσεις στρατωνισμού στο Μαρμάρι.

Ένα σημείο ζωτικής σημασίας ήταν η εξασφάλιση έγκαιρης προειδοποίησης. Τα ήδη υπάρχοντα παρατηρητήρια κρίθηκαν ανεπαρκή και για αυτό ο Νταβίσο ήρθε σε συνεννόηση με τον Δήμαρχο και τον Ιερέα της Αστυπάλαιας για την οργάνωση ομάδων πολιτών που θα περιέτρεχαν το νησί και θα ειδοποιούσαν σε περίπτωση εχθρικής παρουσίας. Ο Δωδεκανησιακός λαός και στην Αστυπάλαια ήθελε να παίξει ενεργό ρόλο. Να δηλώσει παρών στον διεξαγόμενο αγώνα, παρόλο που θα έπρεπε να σταθεί δίπλα στον χθεσινό κατακτητή. Ζούσε την κρισιμότητα των στιγμών, αλλά διαισθανόταν ότι με αυτό τον τρόπο θα κατέθετε φόρο τιμής προς την ελευθερία του και θα έκανε πραγματικότητα το όνειρο της Ένωσης με την Μητέρα Ελλάδα.

Τέλος, ο Νταβίσο προβλέποντας ότι το κεντρικό, πεδινό τμήμα του νησιού θα είναι ο αντικειμενικός στόχος  σε περίπτωση επίθεσης, προχώρησε στις παρακάτω ενέργειες. Ζήτησε από τους επικεφαλής να ενεργήσει ο καθένας με δική του πρωτοβουλία και ανεξάρτητα, και να αμυνθεί με κάθε διαθέσιμο μέσο. Επρόκειτο για σοφή πρόβλεψη καθώς οι Γερμανοί στη διάρκεια της μάχης, έχοντας αεροπορική υπεροχή πάνω από το πεδίο της σύγκρουσης κατέστρεψαν τις επικοινωνίες με εντατικούς βομβαρδισμούς. Υπό αυτή την προβλεπόμενη απώλεια επικοινωνιών, ο Νταβίσο σκέφτηκε να συγκεντρώσει στην κεντρική περιοχή του νησιού κάθε διαθέσιμη δύναμη και να μεταφέρει στο σταθμό διοίκησής του από τη Σκάλα στη Μαλτεζάνα. Τελικά δεν το έπραξε, γιατί αποφάσισε ότι και από εκεί που βρισκόταν θα μπορούσε να επέμβει άμεσα, καθώς οι αποστάσεις ήταν μεν κοντινές αλλά το οδικό δίκτυο εξαιρετικά φτωχό. Ο ίδιος ο Νταβίσο διέθετε ασύρματο και θεωρητικά τελούσε υπό τις διαταγές του Ιταλού διοικητή. Όσον αφορά το λόχο της LRDG, αυτός τοποθετήθηκε στις υπώρειες του όρους Ασιθιά.

Η ΜΑΧΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΟΔΟΥΣ

Η Γερμανική Ανώτατη Διοίκηση, εν τω μεταξύ είχε διαφορετικές προτεραιότητες. Ο Αντιστράτηγος Μίλερ, κρίνοντας ότι μετά τη Ρόδο και την Κω επόμενος στόχος έπρεπε να είναι η πάνοπλη Λέρος, για να ολοκληρωθεί ο έλεγχος των Δωδεκανήσων, εισηγήθηκε άμεση επίθεση. Με αυτό τον τρόπο πίστευε ότι θα στερούσε από τους Βρετανούς οποιαδήποτε δυνατότητα προετοιμασίας και πολύ δε περισσότερο τη χρήση της Λέρου ως εφαλτηρίου για την κατάληψη της Κω και κατόπιν στη χρήση των αεροδρομίων της για μια επιχείρηση εναντίων της Ρόδου.

Οι σύμμαχοι όμως ακολουθούσαν τις εξελίξεις. Μετά από την απόβαση στην Κω, είχαν διατάξει όλες τις διαθέσιμες ναυτικές μονάδες (κυρίως Αντιτορπιλικά κλάσης HUNT) από την Μάλτα και τον Τάραντα να πλεύσουν άμεσα προς την Ανατολική Μεσόγειο. Επιπλέον, έξι μοίρες καταδιωκτικών Lighthing της Αμερικανικής 12ης Αεροπορικής Δύναμης αποδεσμεύτηκαν από την Κεντρική Μεσόγειο και μεταστάθμευσαν στο Γκαμπούτ της Λιβύης για να υποστηρίξουν τις Ναυτικές Δυνάμεις.

Προς στιγμήν οι σύμμαχοι φάνηκαν αποφασισμένοι να μην επιτρέψουν τη διαφαινόμενη ολοκληρωτική κατάληψη των Δωδεκανήσων. Όπως είχε αποδειχθεί και στο παρελθόν, ο έλεγχος των θαλασσίων οδών επιβαλλόταν τόσο με την από αέρος όσο και με την ναυτική υπεροχή. Η Γερμανική πλευρά χρειαζόταν και αυτή να εξασφαλίσει  άμεσα ασφαλείς θαλάσσιες οδούς, που θα της επέτρεπαν τη μεταφορά των δυνάμεων που είχαν λάβει μέρος στις επιχειρήσεις της Ρόδου και Κω, την άνευ χρονοτριβής  ανασυγκρότησή τους  και την άμεση χρήση τους στις νέες επιχειρήσεις. Επιπλέον, απαιτείτο η αντικατάσταση των παραπάνω μονάδων από δυνάμεις φρουράς  και να εξασφαλιστεί η λογιστική υποστήριξή τους.

Στον αγώνα ελέγχου της θάλασσας οι Γερμανοί δεν είχαν να αντιτάξουν αξιόλογες ναυτικές  δυνάμεις, παρά μόνο μικρού εκτοπίσματος συνοδευτικά πλοία , ανθυποβρυχιακά σκάφη και ναρκοθετίδες, που διεξήγαγαν ένα ιδιότυπο  <<αμυντικό ναυτικό πόλεμο>>, ναρκοθετώντας πιθανά περάσματα και καλύπτοντας με αυτό τον τρόπο τις νηοπομπές. Από την άλλη, το ίδιο διάστημα, η Luftwaffe είχε αυξήσει τη δύναμή της σε 362 επιχειρησιακά αεροσκάφη στην περιοχή του Αιγαίου (44 αναγνωριστικά, 54 καταδιωκτικά, 68 βομβαρδιστικά μακράς ακτίνας, 69 βομβαρδιστικά κάθετης εφόρμησης, 50 ναυτικής συνεργασίας και 77 μεταγωγικά).

Σε αυτό τον αγώνα ελέγχου των θαλάσσιων οδών συγκοινωνίας, η στρατηγική αξία της Αστυπάλαιας θα αποδεικνυόταν περίτρανα. Το πρωί της 6ης Οκτωβρίου, το Γερμανικό 9/999 Τάγμα Πεζικού Φρούρησης  επιβιβάσθηκε στο Ατμόπλοιο ΟΛΥΜΠΟΣ με αποστολή την αντικατάσταση των δυνάμεων εφόδου της Κω. Την νηοπομπή αποτελούσαν, επίσης, τα πορθμείαF30, F327, F336, F494, F496 και F532. Συνοδεία παρείχαν το ανθυποβρυχιακό σκάφος UJ2111 και αεροσκάφη Arado.

TO Ανθυποβρυχιακό UJ2111

ΠΟΡΘΜΕΙΑ ΚΑΘΟΔΟΝ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟ

Το ΟΛΥΜΠΟΣ προηγείτο και ακολουθούσαν τα πορθμεία σε διπλή στήλη, ενώ στο τέλος βρισκόταν το Ανθυποβρυχιακό σκάφος. Η νηοπομπή εντοπίσθηκε από νωρίς από συμμαχικά αεροσκάφη, ενώ μια αναφορά για την πορεία της  δόθηκε και από την περίπολο Τ1 του LRDG, που ήταν εγκατεστημένη σε παρατηρητήριο στην Κύθνο.  Τα Γερμανικά πλοία δεν γνώριζαν πως όδευαν προς τον όλεθρο, με τους συμμάχους να έχουν αποφασίσει να χτυπήσουν τη νύχτα, όταν τα αεροσκάφη θα αποσύρονταν.

Στις 3.30΄ της 7ης Οκτωβρίου ακούστηκαν 3 εκρήξεις τορπιλών, χωρίς κάποιο από τα πλοία να πληγεί. Μια ώρα αργότερα, όμως, και ενώ η νηοπομπή βρισκόταν βόρεια της Αστυπάλαιας, το Βρετανικό υποβρύχιο UNRULLY, που είχε προσβάλλει νωρίτερα την νηοπομπή, αναδύθηκε και επιτέθηκε με τα πυροβόλα του. Αρχικά έπληξε το ΟΛΥΜΠΟΣ και ένα πορθμείο, τα οποία άρχισαν να φλέγονται. Το Γερμανικό Ανθυποβρυχιακό σκάφος απάντησε αμέσως με πυρά και εξανάγκασε το υποβρύχιο σε κατάδυση. Ήταν όμως αργά.

Στις  4.50΄, τα Βρετανικά καταδρομικά  SIRIUS και PENELOPE και τα αντιτορπιλικά FAULKNOR και FURY προσέγγισαν τα απροστάτευτα θηράματά τους. Το Ανθυποβρυχιακό άρχισε να βάλει εναντίον τους σε έναν άνισο αγώνα, δημιουργώντας παράλληλα προπέτασμα καπνού και διατάσσοντας τα πορθμεία να χρησιμοποιήσουν την ακτή της Αστυπάλαιας ως προκάλυμμα. Η υπεροχή των επιτιθεμένων ήταν συντριπτική. Τα δύο καταδρομικά επικεντρώθηκαν στο UJ211 και τα αντιτορπιλικά στα πορθμεία. Η θάλασσα γρήγορα γέμισε συντρίμμια, ναυαγούς και πτώματα. Οι επιζήσαντες έγιναν και αυτοί στόχοι (σύμφωνα με τις Γερμανικές αναφορές), μιας και οι ενισχύσεις αυτές δεν έπρεπε να φτάσουν στην Κω.

Εν τω μεταξύ, έχει ξημερώσει η 7η Οκτωβρίου και είχε έρθει η ώρα της Γερμανικής αεροπορίας να επέμβει. Τα Βρετανικά καταδρομικά έγιναν με τη σειρά τους στόχοι επιθέσεων από σχηματισμό JU-88, που είχαν ειδοποιηθεί ήδη από την νύχτα και είχε ζητηθεί η συνδρομή τους. Οι πυροβολαρχίες της Αστυπάλαιας (Καστελάνου, Αγίου Ιωάννη, Βίγλας) διατάσσονται να ανοίξουν πυρ κατά των Γερμανικών πλοίων. Το πράττουν, αλλά με καθυστέρηση διότι, σύμφωνα με την επίσημη αναφορά, οι διοικητές τους αντιμετώπισαν δυσκολίες να στείλουν προσωπικό από τα καταφύγιά τους προς τα πυροβόλα(!). Παρόλα αυτά, κατορθώνουν να πλήξουν την F496 που μέχρι εκείνη τη στιγμή έπλεε σχετικά αλώβητη, με δύο άμεσες βολές πυροβόλων των 76 χλστ. Αναγκάζοντάς την να προσαράξει στην παραλία του Αγίου Ανδρέα. Από λάθος, όμως, οι Ιταλικές πυροβολαρχίες βάλλουν και εναντίων των Βρετανικών αντιτορπιλικών(!).  Το αποτέλεσμα των Βρετανικών επιθέσεων στην Γερμανική νηοπομπή είναι τελικά η βύθιση πέντε αποβατικών και του ΟΛΥΜΠΟΣ. Μέχρι τις 9 Οκτωβρίου, 1.027 Γερμανοί επιζώντες θα περισυλλεγούν, περίπου 70 από την F496 θα αιχμαλωτιστούν στην Αστυπάλαια, ενώ πάνω από 80 θα είναι αγνοούμενοι.

Η ημέρα συνεχίστηκε με συνεχείς προσβολές της αγγλικής Ναυτικής δύναμης από Γερμανικά βομβαρδιστικά, και αερομαχίες μεταξύ της RAF και της LUFTWAFFE. Στη σύγκρουση αυτή σημειώθηκε και η πρώτη εμπλοκή των ανώτερων τεχνολογικά Αμερικανικών μαχητικών Lighthing, που αποδείχθηκαν θανάσιμοι αντίπαλοι. Το Βρετανικό Βασιλικό Ναυτικό θα πλήρωνε εξίσου βαρύ τίμημα με τους Γερμανούς. Από τον Βρετανικό στολίσκο, καταστροφές υπέστη το PENELOPE, βυθίστηκε το αντιτορπιλικό PANTHER και βαριές ζημιές έπαθε το αντιαεροπορικό καταδρομικό CARLISLE.

ΠΡΟΔΟΜΕΝΗ ΑΜΥΝΑ

Η καταστροφή της <<Νηοπομπής Όλυμπος>> καθυστέρησε την Γερμανική επέμβαση στη Λέρο, ελλείψει αποβατικών, αλλά και κατέδειξε με δραματικό τρόπο στους Γερμανούς την αναγκαιότητα κατάληψης της Αστυπάλαιας, πριν την πραγματοποίηση οποιασδήποτε μελλοντικής επιχείρησης, και την χρήση της ως ναυτικό προγεφύρωμα, καταφύγιο των νηοπομπών και τοποθεσία ελέγχου των θαλασσίων γραμμών συγκοινωνίας χάρις στις πυροβολαρχίες της. Από την άλλη, το περιστατικό της ναυτικής μάχης απέδειξε, για μια ακόμη φορά, τα μειωμένα αντανακλαστικά και το χαμηλό μαχητικό πνεύμα των ιταλικών δυνάμεων αμύνης της Αστυπάλαιας.

Είχε όμως και μια άλλη σημαντική συνέπεια. Μερικοί από τους επιζήσαντες και τους τραυματίες αιχμαλωτίστηκαν στο νησί και μετά από μερικές ημέρες στάλθηκαν στη Λέρο με ένα αγγλικό πλοίο που μετέφερε τρόφιμα. Το πλοίο δεν έφτασε ποτέ στην Λέρο(!) Καταλήφθηκε εν πλω από τους Γερμανούς και κατευθύνθηκε στην Λέβιθα, που ήταν σε Γερμανικά χέρια. Οι πρώην αιχμάλωτοι έδωσαν πολύτιμες πληροφορίες για τον σχεδιασμό της επίθεσης στην Αστυπάλαια, σχετικά με την αμυντική οργάνωση, τις θέσεις των πυροβολαρχιών, κλπ. Ήταν δε τόσο πολύτιμη η προσφορά τους, που υποστηρίχθηκε ότι τις πληροφορίες στους Γερμανούς αιχμαλώτους είχαν δώσει  φιλογερμανικά Ιταλικά στοιχεία, με σκοπό την ευκολότερη κατάληψη του νησιού. Η έρευνα που διεξήγαγε το Ιταλικό Ναυτικό μετά τον πόλεμο δεν καταλόγισε ευθύνες  σε μια μάλλον πολύ σκοτεινή υπόθεση και σε μια περίοδο όπως η μεταπολεμική που η Ιταλία ήθελε περισσότερο να ξεχάσει παρά να αποδώσει τις οποιεσδήποτε ευθύνες.

Η άμυνα της Αστυπάλαιας, που όπως φαίνετε είχε προδοθεί, θα αντιμετώπιζε την επικείμενη Γερμανική επίθεση διαθέτοντας τα παρακάτω μέσα:

  • Πέντε πυροβολαρχίες, (δύο ναυτικές, δύο ναυτικές αντιαεροπορικές και μία αντιαποβατική) κατανεμημένες στο νησί στις εξής τοποθεσίες και με τις αντίστοιχες κωδικές ονομασίες:
  1. ΚΑΣΤΕΛΑΝΟΣ (πυροβολαρχία San Marco), με τρία πυροβόλα των 152/40 και ένα των 120/45.
  2. ΒΙΓΛΑ (πυροβολαρχία st687) με τέσσερα ναυτικά πυροβόλα  των 76/40.
  3. ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ-ΜΑΛΤΕΖΑΝΑ (πυροβολαρχία st988) με πέντε ναυτικά αντιαεροπορικά πυροβόλα των 76/40.
  4. ΚΟΡΥΦΗ ΤΟΥΡΚΟΒΙΓΛΑ (πυροβολαρχία st221) με τέσσερα ναυτικά αντιαεροπορικά πυροβόλα των 76/40.
  5. ΜΥΛΟΣ (1η πυροβολαρχία) με τέσσερα πυροβόλα των 76/17 σε αντιαποβατικό ρόλο.

ΙΤΑΛΙΚΟ ΠΥΡΟΒΟΛΕΙΟ ΣΤΗ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟ

Όλες οι παραπάνω θέσεις καλύπτονταν από ελαφρά πολυβόλα. Επίσης, υπήρχαν τα πυροβόλα και τα αντιαεροπορικά που είχαν εκφορτωθεί από τα Γερμανικά σκάφη των δύο νηοπομπών, όμως είναι αμφίβολο αν ήταν επιχειρησικά την ώρα της εισβολής.

  • Όσον αφορά την έγκαιρη προειδοποίηση, το νησί καλυπτόταν από τρείς σταθμούς – παρατηρητήρια και ήταν χωρισμένο σε αντίστοιχες ζώνες ευθύνης:
  1. Βορειοδυτική (θέση περβόλες).
  2. Νότια (θέση Θυμαδάρι).
  3. Βορειοανατολική (Καστελάνος).
  4. Ένα Σηματορείο στη θέση Λιβάδι.
  5. Σταθμός ασυρμάτου για την εξωτερική επικοινωνία(RADIO, σημερινό Δημοτικό Σχολείο), ενώ όλες οι εγκαταστάσεις συνδέονταν με τον Σταθμό Διοίκησης που βρισκόταν στην Σκάλα (σήμερα ιδιωτικό οίκημα στο λιμάνι της Σκάλας).
  • Το ναυτικό κάλυπτε την επάνδρωση όλων των παραπάνω σταθμών με δύναμη περίπου 500 ανδρών. Σε αυτό το σημείο να αναφέρουμε ότι το νησί διέθετε άλλες τέσσερις αντιαεροπορικές πυροβολαρχίες, οι οποίες όμως είχαν αποσυρθεί πολύ πριν την εισβολή.
  • Τα τμήματα του Ιταλικού Στρατού αποτελούνταν κυρίως, από ένα λόχο Πολυβόλων του 10ου Συντάγματος πεζικού (Ταξιαρχία Ρεγγίνα). Αυτή η δύναμη ήταν υπεύθυνη για την επάνδρωση θέσεων μάχης, χαρακωμάτων και πρόχειρων πολυβολείων κατά μήκος της παραλιακής περιμέτρου. Σαν έδρα διοίκησης είχε το Μαρμάρι και μαζί με άλλες δυνάμεις ιταλικού Πεζικού έφθανε τους 300 άνδρες .
  • Στην Αστυπάλαια επίσης, είχε την έδρα της η 6η Μοίρα Ναρκαλιευτικών, που την αποτελούσαν 8 επιταγμένα μηχανοκίνητα αλιευτικά, καθώς και δύο μεταφοράς προμηθειών. Επιπλέον υπήρχαν τρία ανθυποβρυχιακά φράγματα που έφραζαν την Μαλτεζάνα και από τα τρία στόμια.

Το οδικό δίκτυο ήταν εξαιρετικά φτωχό και πολύ εύκολο να προσβληθεί κατά την διάρκεια αεροπορικών επιδρομών, σε σημείο που η μεταφορά οποιασδήποτε δύναμης με τα ούτως ή άλλως πενιχρά μεταφορικά μέσα να αποτελεί αυτοκτονική επιχείρηση. Πέρα από το ήδη διαμορφωμένο χαμηλό ηθικό των Ιταλικών δυνάμεων, το προσωπικό αποδείχθηκε ανεπαρκώς εκπαιδευμένο σε μάχες επί ορεινού εδάφους. Πολύ δε περισσότερο απέναντι σε ένα καλά εκπαιδευμένο, αποφασισμένο και εμπειροπόλεμο αντίπαλο.

ΤΟ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΒΑΣΗΣ

Το βάρος της Γερμανικής επίθεσης θα σήκωνε κυρίως ο 15ος Λόχος Αλεξιπτωτιστών του 4ου Συντάγματος Βραδεμβούργιων, που θα εκτελούσε άλμα με αλεξίπτωτα. Παράλληλα, ο 1ος Λόχος Αμφίβιων Καταδρομών (JAGER) του 1ου Συντάγματος Βραδεμβούργιων θα μεταφερόταν με υδροπλάνα στο νησί και θα αποβιβαζόταν με λέμβους στις ακτές. Σε αυτό το σημείο να σημειωθεί ότι ο Λόχος Αλεξιπτωτιστών είχε μεταφερθεί κυριολεκτικά την παραμονή της απόβασης  από το Κράλγεβο της Γιουγκοσλαβίας στην Αθήνα, φέροντας μόνο τον ατομικό του οπλισμό.

Η εμπειρία που είχαν αποκτήσει αυτοί οι άνδρες από τις επιχειρήσεις κατά των παρτιζάνων, αλλά και το γεγονός ότι αποτελούσαν μια ειδική επίλεκτη δύναμη, που βασιζόταν περισσότερο στον αιφνιδιασμό παρά στην ισχύ πυρός, θα αποδεικνύονταν καθοριστικοί παράγοντες για την επιτυχία του γερμανικού σχεδίου κατάληψης της Αστυπάλαιας. Ακόμα και ο σχεδιασμός των ανώτερων κλιμακίων ήταν αριστοτεχνικός. Οι επικεφαλής των Βραδεμβούργιων καταδρομών ήταν εφοδιασμένοι με χάρτες του νησιού, στους οποίους ήταν σημειωμένες με απόλυτη ακρίβεια όλες οι Ιταλικές αμυντικές θέσεις (!). Όπως τελικά αποδείχθηκε, οι γερμανοί αιχμάλωτοι του πλοίου ΟΛΥΜΠΟΣ και οι συμπαθούντες των Ναζί Ιταλοί αξιωματικοί, είχαν κάνει πολύ καλή δουλειά.

Την μεταφορά των Βραδεμβούργειων καταδρομέων και την αεροπορική κάλυψη της απόβασης ανέλαβε το 10ο Αεροπορικό Σώμα. Οι Γερμανικές δυνάμεις θα προσέγγιζαν την Αστυπάλαια μόνο από αέρος καθώς η θαλάσσια οδός είχε αποδειχθεί απόλυτα επικίνδυνη. Φθάνοντας στην Αστυπάλαια οι Αλεξιπτωτιστές θα έπεφταν σε προκαθορισμένες ζώνες ρίψεις, ενώ οι αμφίβιοι καταδρομείς θα αποβιβάζονταν με ελαστικές φουσκωτές λέμβους, από τα υδροπλάνα που θα τους μετέφεραν. Τα υδροπλάνα ήταν ειδικά διαμορφωμένα JU-52 με πλωτήρες, που θα συνοδεύονταν από εξοπλισμένα υδροπλάνα ARADO-196.

Ήταν μια πρωτοποριακή σε σύλληψη και εκτέλεση καταδρομική επιχείρηση που ήθελε να εκμεταλλευθεί στο έπακρο το στοιχείο του αιφνιδιασμού και να εφαρμόσει την ταυτόχρονη και πολλαπλή ισχυρή κρούση στα ζωτικά σημεία του αντιπάλου, χωρίς να του δίνει την παραμικρή ευκαιρία να αντιτάξει μακροχρόνια άμυνα, για την οποία οι Βραδεμβούργιοι καταδρομείς, αμφίβιοι και αλεξιπτωτιστές, δεν ήταν ούτε προετοιμασμένοι ούτε εκπαιδευμένοι.

H EΠΙΘΕΣΗ ΑΡΧΙΖΕΙ

ΓΕΡΜΑΝΟΙ ΕΠΙΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ ΜΕΣΩ ΛΕΜΒΩΝ ΣΕ ΥΔΡΟΠΛΑΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ - ΠΕΙΡΑΙΑΣ

Η 22 Οκτωβρίου 1943, ήταν μια θαυμάσια ημέρα πάνω από το Αιγαίο, με άριστες καιρικές συνθήκες που ευνοούσαν την απόβαση των Γερμανών. Από το ξημέρωμα οι Γερμανοί καταδρομείς είχαν επιβιβασθεί σε αεροπλάνα που θα τους μετέφεραν πάνω από τη ζώνη ρίψης και τα σημεία απόβασης στις ακτές της Αστυπάλαιας. Στο αεροδρόμιο του Τατοϊου τα μεταγωγικά JU-52 με τους αλεξιπτωτιστές και στο Παλαιό Φάληρο τα υδροπλάνα JU-52 και ARADO-196  με τους αμφίβιους καταδρομείς ζέσταιναν τους κινητήρες τους. Το έδαφος για την απόβαση θα προετοίμαζαν με βομβαρδισμούς ακριβείας τα διαβόητα STUKAS, που αν και παρωχημένα, εξακολουθούσαν να αποτελούν θανάσιμο όπλο ακριβείας κατά στόχων επιφανείας και εφιαλτικό αντίπαλο οποιασδήποτε αντιαεροπορικής άμυνας.

Τούτη τη φορά το αεροπορικό κομβόι δεν ήταν διατεθειμένο να πληρώσει τίμημα σε ανθρώπινες ζωές, όπως τα αντίστοιχα ναυτικά, τις δύο προηγούμενες φορές, γύρω από την Αστυπάλαια. Ο συγχρονισμός ήταν αριστοτεχνικός μιας και ο χρόνος σε αυτές τις περιπτώσεις είναι καθοριστικός παράγοντας. Ο αιφνιδιασμός έπρεπε να είναι απόλυτος για να μην αφήσει κανένα περιθώριο αντίδρασης στους αμυνόμενους. Ένα χτύπημα τόσο ισχυρό που θα συνέτριβε το ούτως ή άλλως χαμηλό ηθικό του εχθρού και θα τον αποθάρρυνε να προβεί  σε οποιαδήποτε είδους άμυνα.

Οι Βραδεμβούργιοι καταδρομείς από την πλευρά τους, διέθεταν εκείνα τα συστατικά στοιχεία της ψυχοσύνθεσης κάθε στρατιώτη που αποφασίζει να γίνει καταδρομέας, κέφι και αδιαφορία για το παιχνίδι με τον θάνατο. Δεν ήταν άλλωστε η πρώτη φορά που θα έπαιζαν μαζί του. Αν και λίγες μόνο ημέρες στην Ελλάδα είχαν προσαρμοστεί στο νέο και τόσο διαφορετικό πεδίο μάχης από εκείνο των βουνών της Γιουγκοσλαβίας. Από αέρος ή θαλάσσης, εκείνοι είχαν μάθει να ανταπεξέρχονται. Άσχετα με το τι θα συναντούσαν, ήταν προετοιμασμένοι για όλα, τόσο πολύ μάλιστα που κατά τη διάρκεια του ταξιδιού τραγουδούσαν το τραγούδι <<Σύντροφοι, σήμερα δεν υπάρχει επιστροφή>>, ενδεικτικό της ψυχολογικής τους κατάστασης αλλά και της ετοιμότητάς τους.

Στόχος των Αλεξιπτωτιστών ήταν η καρδιά του νησιού και συγκεκριμένα η πεδινή περιοχή της Μαλτεζάνας και ο Σταθμός Διοίκησης, ακριβώς στο σημείο που βρίσκεται σήμερα το αεροδρόμιο, έτσι ώστε να παραλύσει κάθε αντίσταση. Έπεσαν στην κυριολεξία κάτω από τη μύτη των αντιαεροπορικών πυροβολαρχιών του Αγίου Ιωάννη!. Πραγματικά δεν μπορεί να υπάρξει πιο παράτολμη σύλληψη και ριψοκίνδυνη εκτέλεση αερομεταφερόμενης επίθεσης, από το να τίθεται η δύναμη των αλεξιπτωτιστών μέσα στο δραστικό βεληνεκές ακόμα και πολυβόλων, και με το ενδεχόμενο να έρθει αντιμέτωπη με κινητή δύναμη εξάλειψης αερο-προγεφυρώματος. Για αυτόν τον λόγο ο αεροπορικός βομβαρδισμός, που θα προηγούνταν, έπρεπε να είναι συγχρονισμένος με την ρίψη, έτσι ώστε να μην υπάρχουν χρονικά περιθώρια αντίδρασης από κανέναν.

Ταυτόχρονα με την ρίψη των Αλεξιπτωτιστών στην Μαλτεζάνα, Αμφίβιοι Καταδρομείς του 1ου Συντάγματος Βραδεμβούργιων θα αποβιβάζονταν από τα υδροπλάνα στην παραλία του Πανόρμου, στο βορειοδυτικό τμήμα του νησιού, ανοίγοντας το απαραίτητο δεύτερο μέτωπο και εκκαθαρίζοντας τις όποιες εστίες αντίστασης εκεί. Σημείο συνάντησης και των δύο συγκροτημάτων μάχης είχε ορισθεί η παραλιακή περιοχή Λειβάδια κοντά στην πρωτεύουσα του νησιού.

Η ΩΡΑ ΤΗΣ ΕΠΙΘΕΣΗΣ

Στις 6 το πρωί της πέμπτης, οι πιλότοι των JU-87 διέκριναν καθαρά τις κορυφογραμμές του νησιού μπροστά τους. Όμως και κάποιοι άλλοι επίσης παρατηρούσαν το σχηματισμό των γερμανικών αεροσκαφών να πλησιάζει. Το παρατηρητήριο στις Περβόλες ήταν το πρώτο που αναγνώρισε οπτικά τα εχθρικά αεροσκάφη και σήμανε αμέσως συναγερμό, δίνοντας αρκετό χρόνο προετοιμασίας στις πυροβολαρχίες του νησιού, ο οποίος τελικά χρησιμοποιήθηκε για κάλυψη του προσωπικού στα καταφύγια παρά για την επάνδρωση των όπλων.

Το πρώτο κύμα των JU-87 επετέθη εκτελώντας κάθετες εφορμήσεις ταυτόχρονα εναντίων:

  • Του λιμανιού της Σκάλας Μαλτεζάνας, του εκεί ευρισκόμενου Σταθμού Ασυρμάτου, του Σταθμού Διοίκησης και του σταθμού Ασυρμάτου που τον υποστήριζε.
  • Του Λιμανιού της Σκάλας Γιαλού της Χώρας Αστυπάλαιας, Της Κεντρικής Διοίκησης στο Λιμάνι, του Σταθμού Ασυρμάτου (σημερινό Δημοτικό σχολείο), του σταθμού Καραμπινιέρων που στεγαζόταν σε κτήριο δίπλα από το Ναό του Αγίου Νικολάου, ο οποίος κατέρρευσε κατά τον βομβαρδισμό.
  • Ταυτόχρονα πολυβολούσε οτιδήποτε κινούνταν στην ύπαιθρο και άδειαζε φορτία βομβών γύρω από τις θέσεις των πυροβολαρχιών.

Το σκηνικό εξελισσόταν εφιαλτικό, με συνεχείς εκρήξεις και πολυβολισμούς, σχεδόν σε ολόκληρη την έκταση του νησιού και τον πανικό και τον φόβο να έχει κυριεύσει  τους <<υπερασπιστές>>  του.

Η Luftwaffe τώρα είχε επικεντρωθεί στην εξουδετέρωση των πυροβολαρχιών στον Άγιο Ιωάννη, καθώς τα μεταγωγικά με τους αλεξιπτωτιστές πλησίαζαν. Παράλληλα, υπό την προστασία των JU-87, οποιαδήποτε ανάπτυξη της ούτως ή άλλως απρόθυμης ιταλικής δύναμης άμεσης επέμβασης θα ήταν καθαρή αυτοκτονία. Η αιφνιδιαστική αεροπορική επιδρομή πέτυχε αφ ενός να καθηλώσει τις Ιταλικές δυνάμεις στα καταφύγιά τους και αφετέρου να προκαλέσει την ολοκληρωτική καταστροφή των νευραλγικών Σταθμών Ασυρμάτων, καθιστώντας την άσκηση διοίκησης από τον Νταβίσο αδύνατη. Ο Νταβίσο βρέθηκε απομονωμένος και ανίκανος να ασκήσει τα καθήκοντά του. Επαφίετο πλέον στις πρωτοβουλίες που θα ανέπτυσσαν οι κατά τόπους μικροί ηγήτορες σε αυτή την καταιγίδα που τους έπληττε. Ο Σταθμός Διοίκησης απομονώθηκε παντελώς, το ίδιο και οι πυροβολαρχίες μεταξύ τους, ενώ τα κύματα των αεροπλάνων διαδέχονταν το ένα το άλλο βομβαρδίζοντας και πολυβολώντας με απόλυτη ακρίβεια τις υποδειχθείσες θέσεις, με βάση τις πολύτιμες πληροφορίες που είχαν συλλεγεί  με επιμέλεια όλο το προηγούμενο διάστημα.

Ποια ήταν η αντίδραση της άμυνας σε αυτό το πρώτο στάδιο της επίθεσης; Μάλλον συμβολική! Μερικές βολές ερρίφθησαν από κάποια πυροβολαρχία, αλλά στην ουσία τα γερμανικά αεροπλάνα εκτέλεσαν ανενόχλητα την αποστολή τους. Καμία σύγκριση με το πλήθος βολών που είχε δεχθεί ένα μήνα νωρίτερα το συμμαχικό αεροσκάφος… Τι ήταν εκείνο που κράτησε το προσωπικό στα καταφύγια τους; Μόνο εικασίες μπορούμε και επιτρέπεται να κάνουμε. Σίγουρα η σφοδρότητα των βομβαρδισμών, αλλά σε μια προαναγγελθείσα επίθεση με ικανό χρόνο προετοιμασίας και σε ένα διάστημα που μια τέτοια προσπάθεια φαινόταν αναμενόμενη από μέρα σε μέρα, θα έπρεπε να είχε υπάρξει ψυχραιμότερη αντίδραση.

Εν τω μεταξύ, στα Γερμανικά μεταγωγικά αεροσκάφη, οι αλεξιπτωτιστές όρθιοι περίμεναν την εντολή του επικεφαλής τους για να πέσουν. Τα Ju-87 μόλις είχαν αφήσει το τελευταίο φορτίο βομβών χωρίς καμία απώλεια και αμέσως πίσω τους ακολουθούσαν τα JU-52, έτοιμα να ρίξουν τους αλεξιπτωτιστές. Η αδρεναλίνη των αλεξιπτωτιστών μέσα στα αεροπλάνα από την αναμονή της επίθεσης είχε φτάσει στα ύψη. Ακολούθησε αμέσως μετά το άλμα με το γνώριμο τράνταγμα από το αλεξίπτωτο, την ανακούφιση που δεν προλαβαίνεις να βιώσεις, γιατί ανακατεύεται με την προσμονή και την αγωνία για την αντίσταση του εχθρού στο έδαφος. Οι γερμανοί αλεξιπτωτιστές προσγειώνονταν στην κυριολεξία στα κεφάλια των εμβρόντητων ιταλών στην πεδιάδα της Μαλτεζάνας, λίγες εκατοντάδες μέτρα από τα πέντε βαριά αντιαεροπορικά πυροβόλα και τα περισσότερα αντιαεροπορικά πολυβόλα που υπήρχαν σε αυτή την ζώνη άμυνας. Ο Νταβίσο έσπευσε στην περιοχή συνοδευόμενος από τον Ανθυποπλοίαρχο Μπενκίνι, για να αποκτήσει ιδία αντίληψη για την κατάσταση.

ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΑΠΟΨΗ ΤΟΥ ΑΛΜΑΤΟΣ ΣΤΗ ΜΑΛΤΕΖΑΝΑ

ΤΟ ΑΛΜΑ ΣΤΗ ΜΑΛΤΕΖΑΝΑ

OI ΒΡΑΔΕΜΒΟΥΡΓΙΟΙ ΠΕΦΤΟΥΝ ΣΤΗΝ ΜΑΛΤΕΖΑΝΑ

ΟΙ ΒΡΑΔΕΜΒΟΥΡΓΙΟΙ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΤΗΣ ΜΑΛΤΕΖΑΝΑΣ

Την ίδια ώρα στον Πάνορμο, αποβιβάζονταν με υδροπλάνα και εν συνεχεία με πλαστικές λέμβους και άλλα στρατεύματα. Τα εκεί ιταλικά τμήματα παρακολουθούσαν αποσβολωμένα αρχικά τον βομβαρδισμό, κατόπιν την ρίψη των αλεξιπτωτιστών και την ίδια ώρα είδαν λέμβους να πλησιάζουν την ακτή, που βρίσκονταν στο απυρόβλητο των αντιαποβατικών πυροβολαρχιών. Ο Νταβίσο προσπάθησε να μεταβεί στον αγγλικό σταθμό ασυρμάτου εκστρατείας στην Ασιθιά, για να δώσει νέες εντολές, να πληροφορηθεί για την κατάσταση στο υπόλοιπο νησί και ίσως με την μονάδα της LRDG να σπεύσει  προς την ζώνη ρίψης, αλλά εμποδίστηκε από νέους πολυβολισμούς αεροπλάνων. Καθηλωμένος στη θέση του, παρακολουθούσε απλά την κάθοδο των αλεξιπτωτιστών και τελικά συνελήφθη από τους γερμανούς αλεξιπτωτιστές λίγο αργότερα μαζί με τον Μπενκίνι. Εν συνεχεία, οι προσπάθειες των αλεξιπτωτιστών στράφηκαν στην πυροβολαρχία του Αγίου Ιωάννη. Με περίσσιο θάρρος και με αναπτερωμένο ηθικό μετά το σόκ της πτώσης αλλά και την παντελή απουσία αντίστασης, οι καταδρομείς προσέγγισαν τις θέσεις των Ιταλών. Την ίδια ώρα, η ιταλική κινητή δύναμη επέμβασης είχε προτιμήσει να παραμείνει στο καταφύγιό της.

ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ ΥΔΡΟΠΛΑΝΑ ΠΡΟΣΘΑΛΑΣΣΟΝΟΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΠΑΝΟΡΜΟ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ

ΑΠΟ ΤΑ ΥΔΡΟΠΛΑΝΑ ΣΤΙΣ ΛΕΜΒΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΝΟΡΜΟ

ΛΕΜΒΟΙ ΚΑΙ ΥΔΡΟΠΛΑΝΑ ΑΠΟΒΙΒΑΖΟΥΝ ΑΜΦΙΒΙΟΥΣ ΚΑΤΑΔΡΟΜΕΙΣ ΣΤΟΝ ΠΑΝΟΡΜΟ

ΓΕΡΜΑΝΟΙ ΚΑΤΑΔΡΟΜΕΙΣ ΕΤΟΙΜΑΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΕΣΗ ΝΑ ΠΡΟΕΛΑΣΟΥΝ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΧΩΡΑ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ

ΓΕΡΜΑΝΟΙ ΑΧΟΥΝ ΑΠΟΒΙΒΑΣΤΕΙ ΑΠΟ ΤΑ ΥΔΡΟΠΛΑΝΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΟΔΕΥΟΥΝ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΧΩΡΑ

Έτσι για τους Βραδεμβούργιους καταδρομείς, Αμφίβιους και αλεξιπτωτιστές, η επιχείρηση εξελισσόταν σε άσκηση υπό πραγματικές συνθήκες πολέμου. Μέσα στα καταφύγια συνέλαβαν και τον υπεύθυνο άμυνας της Μαλτεζάνας, υποπλοίαρχο Πιζόλο. Η διακοπή των επικοινωνιών δεν του είχε επιτρέψει να βγάλει το προσωπικό από τα καταφύγια, όταν ξεκίνησαν οι βομβαρδισμοί. Παράλληλα δεν μπόρεσε να επέμβει αυτοπροσώπως και να δώσει νέες διαταγές, καθηλωμένος λόγω τραυματισμού, όχι όμως από εχθρικά πυρρά. Λίγες ημέρες νωρίτερα είχε υποστεί διάστρεμμα, συνέπεια πτώσης από μοτοσικλέτα. Συμβάν για το οποίο δεν είχε ειδοποιήσει τον Νταβίσο (!)…

Τα πράγματα δεν υπήρξαν εύκολα για τους Βραδεμβούργιους καταδρομείς που αποβιβάστηκαν από τα υδροπλάνα. Αφού βγήκαν στον Πάνορμο, ήρθαν σε επαφή με περιπόλους από το παρατηρητήριο στις Περβόλες. Επακολούθησε σφοδρή μάχη και κατόπιν άλλη μια στο Σταθμό – Παρατηρητήριο στις  Περβόλες, που διατηρούσε ο στρατός. Υπήρξε επιτέλους Ιταλική αντίδραση και μάλιστα γενναία, η οποία όμως εξουδετερώθηκε γρήγορα.

Η γερμανική επιχείρηση στη συνέχεια εξελίχθηκε ομαλά. Τα Γερμανικά τμήματα προχώρησαν από τον Πάνορμο και την Μαλτεζάνα, εξουδετερώνοντας όποια ασθενή αντίσταση συναντούσαν και συλλαμβάνοντας Ιταλούς και διάσπαρτους Βρετανούς που προσπαθούσαν να διαφύγουν. Στο έτερο παρατηρητήριο του στρατού στον Καστελάνο, μια ασθενής αντίσταση από 60 ξυπόλυτους, νηστικούς και διψασμένους ναύτες με 20 τυφέκια, γρήγορα εξουδετερώθηκε και αυτή.

ΟΙ ΓΕΡΜΑΝΟΙ ΠΡΟΕΛΑΥΝΟΥΝ ΑΠΟ ΤΟ ΛΙΒΑΔΙ ΠΡΟΣ ΤΗ ΧΩΡΑ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ

Τα Γερμανικά στρατεύματα, όπως είχε σχεδιαστεί, από όλα τα σημεία του νησιού ενώθηκαν στα Λιβάδια. Η όλη επιχείρηση επίθεσης και κατάληψης της Αστυπάλαιας στις 22 Οκτωβρίου 1943, θεωρήθηκε λήξασα στις 12 περίπου το μεσημέρι της ίδιας ημέρας. Είχε διαρκέσει λιγότερο από έξι ώρες, στην διάρκεια των οποίων συνελήφθησαν 627 Ιταλοί ναύτες και οπλίτες, είκοσι αξιωματικοί και επτά βρετανοί. Παράλληλα κατελήφθησαν άθικτα τρία αλιευτικά και όλες οι πυροβολαρχίες και τα οχυρωματικά έργα. Οι γερμανοί θα παρέμεναν στο νησί μέχρι της 2 Οκτωβρίου 1944, οπότε θα υποχωρήσουν υπό το βάρος των καταλυτικών εξελίξεων στο βαλκανικό θέατρο του πολέμου.

Η ΕΙΣΟΔΟΣ ΤΩΝ ΓΕΡΜΑΝΩΝ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ. Ο ΚΟΣΜΟΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΑΜΗΧΑΝΑ ΤΗΝ ΕΝΑΛΛΑΓΗ ΤΩΝ ΚΑΤΑΚΤΗΤΩΝ

ΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ

Η επιχείρηση κατάληψης της Αστυπάλαιας μπορεί να μην κατέληξε σε μια συγκλονιστική μάχη, αλλά η σπουδαιότητά της είναι πολλαπλή:

  • Εξασφάλισε μαζί με την νήσο Λέβιθα, την απαραίτητη ασφάλεια και τις βάσεις για την επιχείρηση ανακατάληψης της Λέρου από τους Γερμανούς αμέσως μετά.
  • Αποτέλεσε υπόδειγμα αερομεταφερόμενης καταδρομικής αεροπορικής επιχείρησης, η οποία στηρίχθηκε σε άριστες πληροφορίες, σε καλό συντονισμό μέσων υποστήριξης και στρατευμάτων, και σε επίλεκτα στρατεύματα με εμπειρία και ηθικό για τέτοιες ριψοκίνδυνες ενέργειες.
  • Κατέδειξε για πολλοστή φορά στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ότι η αεροπορική υπεροχή είναι τελικά ανώτερη της Ναυτικής υπεροχής.
  • Ότι οι αερομεταφερόμενες δυνάμεις μπορούν να καταλάβουν ταχύτατα τα νησιά, ακόμα και εάν ο αντίπαλος έχει ναυτική υπεροχή, αλλά με την προϋπόθεση εξασφάλισης και διατήρησης (εφ όσον το νησί πρέπει να κρατηθεί) της αεροπορικής υπεροχής.
  • Οι αλεξιπτωτιστές είναι κατάλληλοι για μικρές σύντομες καταδρομές αλλά όχι για μεγάλης κλίμακας επιχειρήσεις εναντίων συμβατικών δυνάμεων, όπως συνέβη στην Κρήτη και στο Άρνεμ, που κατέληξαν σε καταστροφή.

Όσον αφορά την συγκεκριμένη στρατιωτική κατάσταση που οδήγησε στην απώλεια της Αστυπάλαιας από τους Συμμάχους, εντοπίζονται οι εξής παράγοντες:

  • Οι ιταλικές δυνάμεις επέδειξαν απροθυμία αντίστασης, ενώ υπάρχουν βάσιμες υποψίες ότι μέρος αυτών συνεργάστηκε με τους Γερμανούς. Το Ιταλικό Ναυτικό ως άμεσα υπεύθυνο για την υπεράσπιση του νησιού, μετά τον πόλεμο συνέστησε επιτροπή ερεύνης που έδειξε ότι: Η έρευνα όσων συνέβησαν στο νησί, ολοκληρώθηκε με εκείνη της εν συνεχεία συμπεριφοράς ενός εκάστου κατά την αιχμαλωσία, και από την αποδοχή, άμεση ή κατόπιν πιέσεων, των προσφορών συνεργασίας από τους Γερμανούς, και οι υποψίες ούτε επιβεβαιώθηκαν ούτε ήρθησαν καθ΄  ολοκληρίαν.
  • Ότι το Μέτωπο του Αιγαίου που ήθελε να ανοίξει ο Τσώρτσιλ, δεν έλαβε της απαραίτητης προσοχής και ενίσχυσης. Λιγοστές δυνάμεις διατέθηκαν, υπήρξε κακός σχεδιασμός αλλά κυρίως δεν εξασφαλίσθηκε η αεροπορική υπεροχή στο θέατρο επιχειρήσεων. Οι Γερμανοί με λιγοστές επίλεκτες δυνάμεις και χωρίς καμία ουσιαστική ναυτική ισχύ, κατόρθωσαν χάριν στην αεροπορική υπεροχή τους να ανακαταλάβουν επιτυχώς όλα τα καταληφθέντα από τους βρετανούς νησιά και να διατηρήσουν τον έλεγχο της Δωδεκανήσου σχεδόν μέχρι το τέλος του πολέμου.

Ο Τσώρτσιλ επιθυμούσε διακαώς την εξασφάλιση των Δωδεκανήσων, αλλά αποδείχθηκε ότι δεν μπόρεσε να επιβάλει την άποψή του στην πορεία. Οι εξελίξεις τον υπερκέρασαν. Αναλήφθηκε μια επιχείρηση, στην ουσία χωρίς βάθος σχεδιασμού και ικανές δυνάμεις. Αποκλειστικά και μόνο Βρετανικά στρατεύματα κατέληξαν να μάχονται καθ΄όλη τη διάρκεια της εκστρατείας, σπεύδοντας να καλύψουν κενά, αδυνατίζοντας στην ουσία όλο το μέτωπο, με αδιάψευστο μάρτυρα του γεγονότος αυτού τις αρχικά τοποθετείσες δυνάμεις στην Αστυπάλαια και σε όσες ήταν διαθέσιμες την κρίσιμη ώρα. Η παρουσία των Αμερικανών που με την αεροπορία τους θα έκαναν την διαφορά, ήταν συμβολική και μικρής διάρκειας. Η τύχη της Αστυπάλαιας και των Δωδεκανήσων ήταν προκαθορισμένη. Ο Βρετανός πρωθυπουργός φαίνεται από τις αρχές Οκτωβρίου άρχισε να χάνει την πεποίθησή του για την επιτυχή έκβαση του Αγώνα, που ο ίδιος είχε ξεκινήσει. Η επιχείρηση στα Δωδεκάνησα αποδείχθηκε καταστροφική επανάληψη της Καλλίπολης κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, απόρροια των εμμονών και φαντασμάτων που ακόμα κατέτρεχαν τον Τσόρτσιλ, φανερώνοντας τελικά ότι η επίδραση της ατελούς φύσης των ανθρώπων στον ρου της ιστορίας είναι καταλυτική.

ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ ΑΝΤΙΑΕΡΟΠΟΡΙΚΟ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΝΟΥ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ

ΓΕΡΜΑΝΟΙ ΣΤΟ ΒΟΥΝΟ ΦΤΕΡΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ

ΠΗΓΕΣ:

  • ΑΝΔΡΕΑΣ ΓΑΛΑΝΟΣ, ΒΡΑΔΕΜΒΟΥΡΓΙΟΙ ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ, ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ, 2009
  • ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΓΙΟΠΟΥΛΟΣ, Η ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΚΑΤΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ, ΡΟΔΟΣ 2005
  • ΜΑΝΩΛΗΣ ΚΑΣΩΤΗΣ, Η ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ ΣΤΟΝ Β΄ Π.Π. – ΠΟΛΕΜΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ, ΡΟΔΟΣ 2005
  • ANTONY ROGERS, ΤΟ ΟΛΙΣΘΗΜΑ ΤΟΥ ΤΣΩΡΤΣΙΛ – ΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ ΚΩΣ & ΛΕΡΟΣ 1943, ΙΩΛΚΟΣ 2005
  • PETER CHENK, ΠΟΛΕΜΟΣ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ 1941-1945, EUROBOOKS 2008
  • ΓΡΑΦΕΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ ΙΤΑΛΙΚΟΥ ΠΟΛΕΜΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ, ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΝΑΚΩΧΗ, ΛΕΡΟΣ 1999
  • PASCUALE LUSO, LA RESISTENZA DEI MILITARI ITALIANI ALL’ESTERO ISOLE DEL EGEO, RIVISTA MILITARE 1994

ΘΕΡΜΕΣ ΕΥΧΑΡΗΣΤΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΩΝ ΝΑΥΑΓΙΩΝ ΣΤΟΥΣ:

  • ΔΗΜΗΤΡΗ ΓΚΑΛΟΝ, ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΝΑΥΑΓΙΩΝ – ΑΥΤΟΔΥΤΗ
  • ΒΥΡΩΝΑ ΤΕΖΑΨΙΔΗ, ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΣΥΝΓΡΑΦΕΑ
  • ΜΑΝΩΛΗ ΜΠΑΡΔΑΝΗ, ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΝΑΥΑΓΙΩΝ – ΑΥΤΟΔΥΤH

ΣΗΜΕΙΩΣΗ:

  • ΤΟ ΑΡΧΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΠΡΟΕΡΧΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ, ΤΕΎΧΟΣ 35, ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2009
  • Η ΕΡΕΥΝΑ ΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΝΑΥΑΓΙΩΝ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

Η ΔΙΑΣΩΣΗ ΤΟΥ ΠΙΛΟΤΟΥ JOHN FOSTER ΣΤΗ ΣΥΡΝΑ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ. 8 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1944


Ο Τζόν Φόστερ, όπως αναφέρεται σε δημοσίευμα της εφημερίδας SUNDAY TELEGRAPH, ήταν σε μονάδα της RAF στη Λιβύη, όταν πήρε εντολή, στις 8 Απριλίου 1944, να πετάξει μαζί με τον συνάδελφό του πιλότο Μπέρτ Λέισι, για να επιτεθούν σε Γερμανικά υποβρύχια, κοντά στο βαθύ της Σάμου. Κατά την επιστροφή τους στη Λιβύη, το αεροπλάνο χτυπήθηκε και ο Λέισι μπόρεσε να το προσθαλασσώσει. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα το αεροπλάνο βυθίστηκε. <<Εγώ βρέθηκα σε μια αυτόματη φουσκωτή βάρκα>>, αφηγείται στη SUNDAY TELEGRAPH ο Τζόν Φόστερ. <<Ο φίλος μου όμως δεν μπόρεσε να μπεί, είχε τραυματισθεί. Ακόμα θυμάμαι τη φωνή του που ζήταγε βοήθεια. Τον είδα να πνίγεται λίγα μέτρα μακριά μου>>. Τρείς ημέρες πέρασε στη φουσκωτή βάρκα Ο Φόστερ, ώσπου πλησίασε στη Σύρνα. Εκεί τον περίμενε η σωτηρία. Η οικογένεια Μεταξωτού.

<<Τι να πρωτοθυμηθώ από όλα εκείνα που ζήσαμε>> λέει η Μαρία Μεταξωτού, που τότε μαζί με τον άνδρα της, Θεόδωρο, και τον πεθερό της Γιάννη Μεταξωτό, είχαν προσφέρει τις πρώτες βοήθειες, αλλά και το εισιτήριο για να συνεχίσει τη ζωή του ο νεαρός πιλότος Τζόν Φόστερ.

<<Μια ανιψιά μου, η δεκάχρονη Κατερίνα , είδε ένα κόκκινο πανί να επιπλέει στη θάλασσα και ένα χέρι να κουνιέται. Πήρε ο άντρας μου μια βάρκα, πήγε, τον έβαλε μέσα και τον έφερε στο σπίτι μας στη Σύρνα. Το πόδι του κρεμόταν από ένα κομμάτι κρέας. Δεν είχαμε γάζες και φάρμακα, μόνο Σουφλαμίδα είχαμε. Σκίσαμε ένα σεντόνι και το δέσαμε. Όμως δεν γινόταν να τον κρατήσουμε στο σπίτι. Αν μας ανακάλυπταν οι γερμανοί θα μας έκαιγαν ζωντανούς. Όταν μας χτύπαγαν την πόρτα η καρδιά μας πήγαινε να σπάσει. Τον κρύβαμε πότε στις φραγκοσυκιές και πότε στις σπηλιές>>.

Δεν μπορεί να θυμηθεί η κυρία Μαρία πόσο χρόνο έμεινε μαζί τους ο Τζόν Φόστερ. Η κόρη της όμως, Ελένη, λέει ότι σύμφωνα με τις διηγήσεις του πατέρα της, έμεινε περίπου 20 ημέρες. <<Ήρθε μια Εγγλέζικη τορπιλάκατος και τον πήρε έπειτα από σινιάλο που έκανε με μια κονσέρβα ο πατέρας μου, που ήξερε από αυτά, αφού ήτανε στην αντίσταση>>.

Φεύγοντας τότε ο Άγγλος πιλότος, είχε δώσει το δαχτυλίδι των αρραβώνων του, ως δώρο ευγνωμοσύνης, στους σωτήρες του. Στον Θεόδωρο Μεταξωτό, τη Μαρία Μεταξωτού, το αδελφό της Μιχάλη Βεργούλη <<που μια νάρκη τον τίναξε στον αέρα λίγο πριν τελειώσει ο πόλεμος>>. Όταν συναντηθήκαμε κοίταξε τα χέρια μου για να δει το δαχτυλίδι>> λέει η κυρία Μαρία, <<όμως το είχαμε προσφέρει τάμα στην Παναγία την Πορταϊτισσα, για τη ζωή του. Πήγαμε αλλά δεν το βρήκαμε, ήθελε να το δώσει στην κόρη μου>>.

  • Εφημερίδα SUNDAY TELEGRAPH, 4 Νοεμβρίου 1995.
  • Εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ, 7 Νοεμβρίου 1995.

Ο Τζόν Φόστερ, από το 1995 που ξαναήρθε για πρώτη φορά στην Αστυπάλαια, επικοινωνούσε κάθε χρόνο με την οικογένεια Μεταξωτού. Εδώ και 3 χρόνια δεν έχει επικοινωνήσει.


Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΑΣ VITORIO EMANUELE III ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ


Η ΥΠΟΔΟΧΗ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΑΣ EMANUELE III ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ

Η ΑΦΙΞΗ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΑΣ EMANUELE III ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΥΠΟΔΟΧΗ ΤΟΥ ΒΑΣΙΑΛΙΑ ΤΗΣ ΙΤΛΙΑΣ EMANUELE III ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ


Ο ΙΣΠΑΝΟΣ ΚΟΥΡΣΑΡΟΣ ALONZO CONTRERAS ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ (1595 μ.χ.)


O KOYΡΣΑΡΟΣ ALONZO CONTRERAS

O Alonzo Contreras, από τους μεγαλύτερους κουρσάρους της Ισπανίας, ήταν ο πρωτότοκος γιός της 16μελούς οικογένειάς του. Ο δάσκαλός του θα προβεί σε μια μοιραία αδικία, προωθώντας άδικα στη θέση του μικρού Alonzo, ένα συμμαθητή του, γιο δικαστικού λειτουργού, σε ένα διαγωνισμό που θα διεξάγονταν στη Μαδρίτη. Θα εκδικηθεί για την αδικία, σκοτώνοντας με ένα σουγιά στους δρόμους της Conception, τον συμμαθητή του. Καταδικάστηκε σε ένα χρόνο εξορία στην Avila, στο σπίτι του θείου του, Πάστορα στην εκκλησία του San Giacomo. Αφού εκτέλεσε την ποινή του επέστρεψε στην Μαδρίτη. Τοποθετήθηκε από την μητέρα του ως βοηθός ενός Αργυροχόου. Αρνείται να εκτελέσει υπηρεσίες που του αναθέτει ο αργυροχόος στο σπίτι του και πείθει την μητέρα του να τον αφήσει να πάει ως στρατιώτης στη συνοδεία του Πρίγκιπα Καρδινάλιου Αλβέρτου της Αυστρίας.

Ξεκίνησε τη ζωή του στη θάλασσα κοντά στον πλοίαρχο Mejia στο Μιλάνο. Εγκαταλείπετε από τον επιστάτη του στο δρόμο για την Φλάνδρα. Φθάνει στη Σικελία και ενσωματώνετε με την δύναμη του Πλοιάρχου Φίλιππου Menagues. Υπό την ηγεσία του Don Petro de Toledo λαμβάνει μέρος στην κατάκτηση της Πάτρας, όπου, αν και πολύ νέος αναδεικνύεται ως ένας από τους βασικούς συντελεστές της κατάληψης. Στη συνέχεια ο Contreras λαμβάνει μέρος σε πολλές αποστολές κατά των Τούρκων, καθώς και στη λεηλασία των αποθηκών της Αλεξανδρέττας, κατά τις οποίες αποκτά μεγάλη πείρα και αναγνώριση ως μεγάλου εμπειρογνώμονα, πλοηγού και χαρτογράφου. Μάλιστα, οι χάρτες του για τις ακτές της Ανατολίας και του κόλπου του Αγίου Βικεντίου συμπεριλαμβάνονται στον Πορτολάνο (βιβλίο χαρτών) της εποχής (βρίσκετε σήμερα στην Βιβλιοθήκη της Μαδρίτης).

Με την αναγνώρισή του, αρχίζει μια πολυετή προσπάθεια, ως τυχοδιώκτης, να αποκτήσει δική του δύναμη μαχόμενος ως κουρσάρος υπό τις διαταγές διαφόρων Πλοιάρχων της εποχής. Λαμβάνει μέρος στις εκστρατείες του Μοριά και στις παρακολουθήσεις του Τουρκικού στόλου, ενώ ως κυβερνήτης φρεγάδας παίρνει μέρος στην κατάληψη της Ζακύνθου και σε εκ νέου παρακολουθήσεις του Τουρκικού στόλου.

Σε αυτό το χρονικό διάστημα λαμβάνει εντολή να εξερευνήσει την Ανατολική μεσόγειο και τα νησιά του Αιγαίου, που ελέγχονταν από τους Ενετούς. Κοντά στο νησί της Σερίφου βλέπει ένα Μπρίκι με 10 Έλληνες. Στο κατάστρωμα βλέπει τα μαγειρικά σκεύη να χρησιμοποιούνται μόνο από το πλήρωμα και καταλαβαίνει ότι κάτι δεν πάει καλά. Με βασανιστήρια προσπαθεί να κάνει τα μέλη του πληρώματος να μιλήσουν αλλά δεν καταφέρνει τίποτα. Τελευταίο άφησε ένα δεκαπεντάχρονο παιδί, που όταν το απείλησε να το σφάξει με ένα μαχαίρι, παρενέβη ο πατέρας του και υπέδειξε το μέρος όπου το πλήρωμα είχε κρύψει τον Τούρκο ιδιοκτήτη και δύο υπηρέτες του. Ο Contreras πείρε ως λάφυρο το φορτίο που αποτελούνταν από 5 μπαούλα γεμάτα μετάξι από τη Δαμασκό και απέτισε 3.000 Τούρκικες λύρες για να τον αφήσει ελεύθερο. Απέστειλε μάλιστα τους δύο υπηρέτες στα παιδιά του ιδιοκτήτη στην Αθήνα για να μεταφέρουν τα λύτρα. Όταν τα έφεραν τα λύτρα έκανε καταμέτρηση και ανακάλυψε ότι ήταν πλαστά και h επένδυση ήταν μόνο από ασήμι. Μετά από παζάρια και ανταλλαγές όπλων και τροφίμων με τα παιδιά του ιδιοκτήτη αφήνει ελεύθερους τους υπηρέτες. Την επόμενη μέρα μετά από αμοιβαίες ευχές, αφήνει ελεύθερο και τον ιδιοκτήτη. Φεύγει για το στενό της Ρόδου και φθάνει στο νησί της Αστυπάλαιας. Στην Αστυπάλαια τυνχάνει καλής υποδοχής από τους κατοίκους, οι οποίοι τον πληροφορούν ότι ένα άλλο πλοίο Χριστιανού πειρατή είχε απαγάγει τον Ιερέα τους και ζητούσαν 2000 τεμάχια Χρυσού για να τον αφήσουν ελεύθερο. Ο Contreras αρχίζει την καταδίωξη του πειρατή και τον προλαβαίνει. Ανακαλύπτει ότι ο πειρατής είναι ο James Penaro και ότι το πλοίο ήταν κλεμμένο και μαζί με τον Ιερέα ήταν φυλακισμένο σε αυτό και το 20μελές πλήρωμά του. Αφού το κατέλαβε αφαίρεσε τις χειροπέδες από το πλήρωμα και τον Ιερέα και άφησε τον πειρατή γυμνό και χωρίς τρόφιμα σε ένα ξερονήσι. Επέστρεψαν στην Αστυπάλαια όπου του έγινε υποδοχή ήρωα και μετά από ένα γενναίο συμπόσιο, ο Ιερέας του προτείνει να τον παντρέψει με την κόρη του ηγεμόνα για να μείνει και να προστατεύει το νησί από τους πειρατές. Ο Contreras απορρίπτει την προσφορά και προσπαθεί να φύγει αλλά εμποδίζεται από τους κατοίκους. Φεύγει τελικά κρυφά για την Αμοργό όπου λεηλατείται από Βαρβάρους πειρατές.


BRANDENBURGERS: ΟΙ ΚΑΤΑΔΡΟΜΕΙΣ ΤΟΥ ΧΙΤΛΕΡ ΠΟΥ ΚΑΤΕΛΑΒΑΝ ΤΗ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟ


BRANDENBURGERS

Το Σώμα των Βραδεμβούργιων δημιουργήθηκε το 1939, ως Σώμα Ειδικών Δυνάμεων, δηλαδή στην ουσία ήταν οι καταδρομείς του Γερμανικού Στρατού. Πείρε το όνομά του από την περιοχή στην οποία έδρευε, το Brandenburg, λίγο έξω από το Βερολίνο. Η πρώτη μονάδα που δημιουργήθηκε, του Σώματος των Brandenburgers, ήταν η Bau-Lehr-Bataillon ZBV 800, η οποία άρχισε αμέσως εκπαίδευση σε αμφίβιες και εναέριες αποστολές που σκοπό είχαν την πρόκληση δολιοφθορών στον εχθρό. Η αρχική σκέψη ήταν να δημιουργηθούν μικρές ομάδες που με επικεφαλής Λοχία, θα αναλάμβαναν αποστολές υπο τις οδηγίες της Luftwaffe, όσο αφορά τις εναέριες αποστολές.

BRANDENBURGER ΑΛΕΞΙΠΤΩΤΙΣΤΗΣ

Τον Μάϊο όμως του 1940, το Τάγμα μετασχηματίσθηκε σε Brandenburg-Lehr-Regiment ZBV 800, όπου η δύναμη των ομάδων αυξήθηκε και έγιναν διμοιρίες, με έδρα το Stendal με επικεφαλήσ τον Ταγματάρχη Lutke, οπότε και ο σχηματισμός αυξήθηκε σε Σύνταγμα. Αρχικές αποστολές των Brandenburgers ήταν στις επιχειρήσεις των ονομαζόμενων Κάτω Χωρών, Γαλλίας και Νορβηγίας. Η πρώτη εναέρια επιχείρηση πραγματοποιήθηκε στις 25 Ιουνίου του 1941,με την έναρξη των επιχειρήσεων του Άξονα κατά της τότε Σοβιετικής ‘Ενωσης, όταν μια διμοιρία Brandenburgers, μετά από άλμα με αλεξίπτωτο, κατέλαβε 2 σιδηροδρομικές γέφυρες στη γραμμή Lido-Molodecho. Μετά την επιχείρηση αυτή, που στην ουσία απέδειξε την επιχειρησιακή αξία του Σώματος, η δύναμή του αυξήθηκε ξανά και από διμοιρία αποστολών μετασχηματίσθηκε σε συγκροτημένα Τάγματα αποστολών, υπο την ηγεσία του Ταγματάρχη Kurschehr και αργότερα υπο την διοίκηση του Ταγματάρχη Gerland. Κατά την περίοδο αυτή οι Brandenburgers αναλαμβάνουν επιχειρήσεις στα μετόπισθεν των γαλλικών δυνάμεων που είχαν διαφύγει στην βόρεια Αφρική και συνέχιζαν εκεί τον αγώνα κατά του Άξονα. Μερικές από τις αποστολές αυτές έγιναν με χρήση αλεξιπτώτου.

Όσο το Τάγμα λάμβανε μέρος σε επιχειρήσεις, τόσο αναδεικνυόταν η αξία του. Ολόκληρο το 1942 οι Βρανδεμβούργιοι καταδρομείς χρησιμοποιήθηκαν με μεγάλη επιτυχία κυρίως στο μέτωπο της Σοβιετικής ένωσης. Το 1943, ως προοίμιο της εκ νέου αναδιοργάνωσης του Συντάγματος, μετονομάσθηκε προσωρινά σε Τάγμα. Οριστική μορφή έλαβε ως Σύνταγμα HQ-BRANDENBURG-SONDERVERBAND 800, ενώ το 1ο, 2ο και 3ο Τάγμα μετονομάσθηκαν σε SONDERVERBAND 801, 802, 803 αντίστοιχα. Με την ολοκλήρωση πλέον της BRANDENBURG DIVISION η οποία ακόμη εξακολουθεί να έχει την ειδική ονομασία ZBV 800 EURO και ZURBESONDEREN VERWENDUNG στον τίτλο της μονάδας. Τον Απρίλιο του 1943, η μονάδα των εναέριων αποστολών αναμορφώθηκε ως 15 COY (Αλεξιπτωτιστών). Στη φάση αυτή, στα άλματα που πραγματοποιούσαν λάμβαναν ακόμη οδηγίες και έφεραν κονκάρδες της Luftwaffe.

Η νέα μονάδα 4η Regt δημιουργήθηκε στη Γιουγκοσλαβία στις 17 Απριλίου 1943, ως τμήμα της 1ης Ορεινής Μεραρχίας, με έδρα την Sjenica. Όπως και στη Ρωσία, έτσι και στην Γιουγκοσλαβία βρέθηκαν να συμμετέχουν σε βίαιες συγκρούσεις με τους κομμουνιστές αντάρτες του Τίτο και του Κομμουνιστικού Κόμματος της Γιουγκοσλαβίας. Στις αρχές Οκτωβρίου του 1943 μετακινήθηκαν στο Σεράγιεβο, όπου έλαβαν μέρος με απόλυτη επιτυχία στις επιχειρήσεις αφοπλισμού των εκεί Ιταλικών δυνάμεων. Το 4ο Σύνταγμα των Βραδενβούργιων  λαμβάνει εντολή μετακίνησης της 15 Coy αλεξιπτωτιστών στο αεροδρόμιο Μataruska Bania έξω από το Κράλιεβο, 200 περίπου χιλιόμετρα προς τα ανατολικά όπου η Luftwaffe είχε μετακινήσει την 3η σχολή αλεξιπτωτιστών, προκειμένου να δημιουργηθεί η ειδική δύναμη αλεξιπτωτιστών SS-FALLSCHIRMJAGER-BATALLION 500. Eκεί θα λάβουν και την εντολή συμμετοχής τους στις επιχειρήσεις κατάληψης της Δωδεκανήσου.

Στις 5 Οκτωβρίου 1943, η 15 Coy αλεξιπτωτιστών και τμήματα της 22ης Airlanding λαμβάνουν μέρος στην επιχείρηση Eisbar (Πολική Αρκούδα), όπου με την χρήση ανεμοπλάνων καταλαμβάνουν το αεροδρόμιο της Νήσου Κώ, επιφέροντας καίριο πλήγμα στη δραστηριότητα της F.A.F. για την υπεράσπιση της Κώ και της Δωδεκανήσου. Η επιχείρηση στέφθηκε από απόλυτη επιτυχία και καταξίωσε το Σώμα των Βραδεμβούργιων Καταδρομών, δίνοντας στην ουσία το πράσινο φώς για την χρησιμοποίησή τους κατά ειδικών στόχων όπως της Αστυπάλαιας, της Λέβυθας, της Καλύμνου και της Λέρου.

Η επιχειρήσεις κατάληψης της Αστυπάλαιας και της Λέρου έχουν  ιδιαίτερη σημασία για την Ιστορία του Σώματος, αφού πραγματοποιήθηκαν εξ ολοκλήρου από δυνάμεις Βρανδεμβούργιων καταδρομών. Στην μεν Αστυπάλαια καταξιώθηκε ξανά το σώμα των αλεξιπτωτιστών, που είχε απαξιωθεί με τις τρομερές απώλειές του στη μάχη της Κρήτης, επιτινχάνοντας τον απόλυτο αιφνιδιασμό καταδικνείοντας το σωστό τρόπο χρησιμοποίησής του στις επιχειρήσεις, που δεν έχει αλλάξει μέχρι σήμερα σε όλους τους στρατούς του κόσμου. Στη δε Λέρο αντιμέτωποι με δύναμη 8.500 ΑγγλοΙταλών υποστηριζόμενων από βαρύ πυροβολικό, κατέλαβαν το νησί σε σύντομο χρονικό διάστημα, συλλαμβάνοντας τον επικεφαλής της άμυνάς του, Στρατηγό Tillney, μέσα στο στρατηγείο του.

ΤΟ ΑΛΜΑ ΤΩΝ ΒΡΑΔΕΜΒΟΥΡΓΙΩΝ ΑΛΕΞΙΠΤΩΤΙΣΤΩΝ ΣΤΗ ΜΑΛΤΕΖΑΝΑ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ

Τον φεβρουάριο του 1944, η BRANDENBURG-FALLCHIRMJAGER-BATTALION επιστρέφει στο Standal και αναλαμβάνει την ηγεσία της ο Hauptman Weitnoer, ενώ η 15 Coy παρέμεινε με την ίδια διάταξη, όπως στα Δωδεκάνησα, ως ανεξάρτητη υπομονάδα υπο τον Ταγματάρχη Oschatz.

Τον μάρτιο του 1944, οι Βρανδεμβούργιοι καταδρομείς έλαβαν μέρος στην επιχείρηση Margerithe για την κατάληψη της Βουδαπέστης, τη σύλληψη του ηγέτη της Ουγγαρίας Ναυάρχου Herthy και τον αφοπλισμό των δυνάμεων της Honved, πιστών στην κυβέρνηση της Ουγγαρίας, αλλά μετά την δήλωση συνθηκολόγησης απλώς διέσχισαν τα εδάφη της. Ο σχεδιασμός της επιχείρησης περιελάμβανε την κατάληψη του αεροδρομίου Budaors, λίγο έξω από τη Βουδαπέστη και για τον συντονισμό της επιχείρησης είχε είδη εγκατασταθεί ομάδα Αξιωματικών σε δωμάτιο ξενοδοχείου της πόλης.

Η ΟΥΓΓΑΡΙΑ ΣΥΝΘΗΚΟΛΟΓΕΙ

Η ΔΙΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΒΡΑΔΕΜΒΟΥΡΓΙΩΝ ΑΠΟ ΤΗ ΒΟΥΔΑΠΕΣΤΗ

Τον Μάιο του 1944, οι Βρανδεμβούργιοι καταδρομείς έλαβαν μέρος στην από αέρος επίθεση κατά του στρατηγείου του Τίτο στο Drvar της Γιουγκοσλαβίας, με την μονάδα SS-FJ-BTL 500.

ΤΟ ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΟ ΤΟΥ ΤΙΤΟ

Τον Ιούνιο του 1944, το τάγμα προετοιμάσθηκε να σταλθεί στην Εσθονία με στόχο να καταλάβει το νησί Aaland, προκειμένου να ασκηθεί πίεση στην Εσθονική κυβέρνηση να συνθηκολογήσει πριν υποστηριχθεί από την Σοβιετική Ένωση. Η επιχείρηση ακυρώθηκε.

Τον Αύγουστο του 1944, 2 μονάδες Brandenburg-Fj-Btl 500 συμμετέχοντας με 2 μονάδες του 3ου Συντάγματος λαμβάνουν μέρος στην επιχείρηση <<Αποκατάσταση του Βουκουρεστίου>>. Η επιχείρηση προέβλεπε, την διάσωση 2 Στρατηγών και των δυνάμεών τους που ήταν περικυκλωμένοι από τους Σοβιετικούς.  Προέβλεπε την κατάληψη του αεροδρομίου του Βουκουρεστίου από μια μικρή ομάδα αλεξιπτωτιστών ενώ ο υπόλοιπος όγκος θα απωθούσε τους Σοβιετικούς από το Βουκουρέστι. Το αεροδρόμιο καταλύφθηκε και παρέμεινε στα χέρια των Βραδεμβούργιων για περίπου 1900 ώρες. Μετά από αγώνα 2100 ωρών υπεράσπισης του βουκουρεστίου, ο Χίτλερ αποφάσισε την οπισθοχώριση των Γερμανικών δυνάμεων. Με το τέλος της επιχείρησης, συνέπεια των σκληρών μαχών, οι δυνάμεις των Βραδεμβούργιων είχαν μειωθεί στο μισό.

Στις 13 Σεπτεμβρίου του 1944, τα τμήματα των Βραδεμβούργιων μετατράπηκαν σε Γρεναδιέρους Panzer και προσκολήθηκαν στα τμήματα των Panzerkorps Grosssdeutschland. Οι Βετεράνοι του Σώματος ήταν πολύ δυσαρεστημένοι από την απόφαση αυτή, που στην ουσία κατέλειε την αυτονομία του Σώματος. Αλλά για να ήμαστε δίκαιοι με την Ανώτατη Γερμανική Διοίκηση, Αξιωματικοί των Βραδεμβούργιων είχαν εμπλακεί σε βομβιστικές επιθέσεις κατά του καθεστώτος και του Χίτλερ, στις 20 Ιουλίου του 1944, και ήταν φυσικό το Σώμα να μην χέρει πλέον της εμπιστοσύνης του Ναζιστικού καθεστώτος.

Το καλοκαίρι του 1944, το σύνολο της δύναμης του σώματος των Βραδεμβούργιων αριθμούσε 14.000 άνδρες, εκ των οποίων μόνο οι 2.500 μπορούσαν να χαρακτηρισθούν ως ειδικές δυνάμεις, η  Fj-Btl, η Kustenjager-Btl και η 15 Coy, εκ των οποίων μόνο οι 900 μιλούσαν μία ή παραπάνω ξένες γλώσσες και μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν με απόλυτη ευχέρεια στις επιχειρήσεις στα μετόπισθεν του εχθρού. Η συντριπτική πλειοψηφία των ανδρών που απάρτιζαν το Σώμα σε αυτή τη χρονική στιγμή, ήταν εκπαιδευμένοι σε τακτικές πεζικού. Οι παράκτιοι καταδρομείς δεν περιελήφθησαν στο νέο σχηματισμό και μεταφέρθηκαν σε άλλους σχηματισμούς, κυρίως των SS. Σε κάποιο βαθμό η Γερμνική Διοίκηση ενίσχυσε το καινό που δημιουργήθηκε με την μετάταξη των Βετεράνων Βραδεμβούργιων, συνχονεύοντας τις εναπομείναντες μονάδες, με έδρα το Frienthal και υπο την διοίκηση του Otto Skorzeny. Οι εναπομείναντες Βραδεμβούργιοι μεταφέρθηκαν και αυτοί στα SS-JAGDVERBANDE.

Ο OTTO SKORZENY

Μετά από πολλούς μήνες αναδιοργάνωσης, κατά την οποία η πλειοψηφία των ανδρών της BRANDENBURG-PANZERGRENADIER-DIVISION, που είχαν πολεμήσει στα Βαλκάνια και στη Δωδεκάνησο, ανέλαβε δράση στο Ανατολικό Μέτωπο, ως μέρος του Τάγματος GROBDEUTSCHLAND. Οι απώλειες ήταν τόσο μεγάλες, που στο τέλος το αποκαρδιομένο από τις συνεχείς αλλαγές και την απαξίωση τμήμα, μεταφέρθηκε στις 29 Απριλίου 1945 στη Σουηδία αγωνιζόμενο σε ρόλο αμυντικό και οπισθοφυλακής.

Κατά την μάχη του Βερολίνου, οι Βραδεμβούργιοι Βετεράνοι, προτίμησαν να μην υπερασπισθούν το καθεστώς και να επιστρέψουν στα σπίτια τους και στην Ζωή τους.


O ΛΟΡΔΟΣ ΒΥΡΩΝ ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ


ΤΗΕ CORSAIR – Ο ΚΟΥΡΣΑΡΟΣ

ΤΟ ΚΟΡΥΦΑΙΟ ΠΟΙΗΜΑ ΤΟΥ ΦΙΛΕΛΛΗΝΑ ΑΓΓΛΟΥ ΠΟΙΗΤΗ

Ο ΛΟΡΔΟΣ ΒΥΡΩΝ

Δημοσιεύθηκε το 1814. Στο ποίημα περιγράφετε η ζωή των πειρατών και των κατοίκων των νησιών, με φανταστικούς ήρωες και ονομασίες σε πραγματικούς πρωταγωνιστές και τόπους. Αναμφίβολα και παγκόσμια αναγνωρισμένο, ένα από τα καλύτερα ποιήματα του Λόρδου Βύρωνα και της Αγγλικής ποίησης, γραμμένο με τον ιδιόμορφο τρόπο και την βαθιά ποιητική αντίλυψη του μεγάλου Άγγλου ποιητή και φιλέλληνα επαναστάτη.

Όταν κυκλοφόρησε κυριάρχησε η αντίλυψη ότι ο Λόρδος Βύρων αντέγραφε τον επίσης Άγγλο ποιητή Sir WALTER, στο ποίημα Scott του Rokeby. Η ανάλυση της σκέψης όμως και του χαρακτήρα των δύο ποιημάτων φανερώνουν ότι η ομοιότητα οφείλεται στο όμοιο της πειρατικής ζωής ανα τον κόσμο και των συνεπειών της στους πληθυσμούς και όχι στην αντιγραφή.

Σοβαρά ερωτηματικά ανακύπτουν για τον τόπο που περιγράφει ο ποιητής. Την εποχή που ο Λόρδος Βύρων βρίσκονταν στην Ελλάδα ως διπλωματικός απεσταλμένος της Αγγλικής κυβέρνησης, υπήρχαν δύο μεγάλα πειρατικά κέντρα στο Αιγαίο, η Αστυπάλαια και η Κορώνη. Ο ποιητής αναφέρεται σε ένα νησί από άμορφη βραχώδη μάζα που δεν πλήρωνε τον ετήσιο φόρο στον Σουλτάνο, ο οποίος δεν επέβαλε απόλυτη κυριαρχία σε αυτό. Από την ιστορία γνωρίζουμε ότι όσα νησιά δεν αντιστάθηκαν στην Τουρκική κατάκτηση και συνθηκολόγησαν έχαιραν μεγάλων προνομίων και δεν πλήρωναν τον ετήσιο φόρο στην Υψηλή Πύλη. Στα ελάχιστα αυτά νησιά άνοικε  η Αστυπάλαια.

Στο ποίημα περιγράφονται οι κάτοικοι ως πειρατές, πράγμα καθόλου ψευδές αφού η πειρατεία ήταν ο μόνος τρόπος επιβίωσης την εποχή εκείνη. Ο αρχηγός τους, πειρατής Conrad, περιγράφεται ως ένας άνθρωπος σκληρός και αγέλαστος, οι άνθρωποι του νησιού καταπιεσμένοι και απελπισμένοι. Είναι φανερό ότι ο ποιητής υποφέρει από την ανυπολόγιστη αδικία της εποχής, περιγράφοντας τις σκληρές σκηνές που διαδραματίζονταν την εποχή αυτή στο Αιγαίο.

Υπάρχει ένας πόλεμος, ένα χάος του μυαλού…

Σκοτάδι πυκνό και αταίριαστο, με ανησυχεί η δύναμή του…

Μάϊος σπαρταρώ, των ανταρτών ο ασθενής μόνος αυτός θα μετανοήσει…

Στο ποίημα περιγράφονται πραγματικά ιστορικά γεγονότα, σκληρά και άγρια, καθώς επίσης Αγγλικοί νομικοί όροι, απόλυτα σύμφωνοι με την ιστορική πραγματικότητα. Άλλωστε ο Λόρδος Βύρων από τη διοικητική θέση που κατείχε είχε ακριβή γνώση των γεγονότων.

Πρόκειται για ένα έργο που όταν δημοσιεύθηκε χαρακτηρίσθηκε ως υπερβολικό και δεν έτυχε άμεσης αναγνώρισης καθώς περιέγραφε πιστά με γλαφυρό τρόπο την αγριότητα των πειρατών, το θάρρος και την εφευρετικότητά τους. Αργότερα, όταν η Ιστορία καταγράφηκε και ο κόσμος απέκτησε σαφή αντίλυψη της αγριότητας που έζησαν οι κάτοικοι του Αιγαίου, αναγνωρίσθηκε ως ένα από τα κορυφαία ποιήματα του ποιητή.


Η ΦΡΕΓΑΔΑ FREDERICKTEIN ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ (ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 1810)


ΦΡΕΓΑΔΑ ΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΤΗΣ FREDERICKTEIN

Το καλοκαίρι του 1810, μετά την προαγωγή του, ο υποπλοίαρχος Φράνσις Μπόφορ διορίστηκε Πλοίαρχος και ανέλαβε τη διακυβέρνηση της φρεγάδας FREDERICKTEIN. Ανέλαβε υπηρεσία νηοψιών στο αρχιπέλαγος του Αιγαίου όπου η πειρατεία ήταν σε έξαρση ειδιαίτερα νότια του Μοριά.

Σε περιπολία στο νότιο Αιγαίο ειδοποιούνται απο επιβάτη Τουρκικού πλοίου (τότε όλα τα πλοία θεωρούνταν τουρκικά και οι κάτοικοι των νησιών Τούρκοι υπήκοοι) που είχε δραπετεύσει απο τα χέρια των πειρατών, ότι δύο πειρατικά πλοία είχαν κυριεύσει το πλοίο που επέβαινε, είχαν σφαγειάσει το πλήρωμα και είχαν εγκαταλύψει τα πτώματα στα βράχια της νήσου Αστυπάλαιας για να τα φάνε τα πουλιά, αφού μοιράστηκαν το φορτίο του. Ο επιβάτης του οποίου το αυτί είχε αποκοπεί κατά την συμπλοκή με τα πειρατικά δέχθηκε την περιποίηση του γιατρού του FREDERICKTEIN. Αφού επισκεύθηκαν το σημείο που υπέδειξε ο επιβάτης και βρήκαν τα πτώματα βεβαιωμένοι ότι έλεγε αλήθεια, άρχισαν την καταδίωξη των πειρατικών.

ΦΡΕΓΑΔΑ ΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΤΗΣ FRDERICKTEINΔυτικά της Αστυπάλας, σε κολπίσκο της νησίδας Ερημονήσι εντοπίζουν το ένα απο τα πειρατικά.Ένα γρήγορο πλοίο με κουπιά επανδρομένο με σαράντα άνδρες οπλισμένους με είκοσι μουσκέτα. Όταν ο Πλοίαρχος Μπόφορ αποβίβασε δύο βάρκες για να κάνουν νηοψία στο πειρατικό δέχθηκαν επίθεση με πυροβολισμούς και ρήψεις απο πέτρες απο τα βράχια της νησίδας με αποτέλεσμα να τραυματιστούν δύο μέλη της αποστολής. Στην συμπλοκή που ακολούθησε συνελύφθησαν μέλη του πληρώματος του πειρατικού ενώ οι υπόλοιποι κατέφηγαν στην κορυφή του υψώματος όπου άναψαν φωτιές για να τις δούν άλλοι πειρατές και να τρέξουν σε βοήθεια, μάταια όμως. Ο πλοίαρχος Μπόφορ αποφάσισε να μήν τους χτηπήσει. Τους άφησε αποκλεισμένους για τρείς ημέρες και τελικά παραδόθηκαν απο την πείνα. Το πλήρωμα του πειρατικού που συνελύφθει στάλθηκε στη Σμύρνη όπου έδρευε ο Στόλος.

ΓΑΛΙΩΤΑ - ΓΡΗΓΟΡΟ ΠΕΙΡΑΤΙΚΟ ΜΕ ΚΟΥΠΙΑ. ΤΟ ΑΓΑΠΗΜΕΝΟ ΠΛΟΙΟ ΤΩΝ ΠΕΙΡΑΤΩΝ


ΤΟ ΠΕΡΙΠΟΛΙΚΟ HDML (MEDOUSA) 1381 ΣΤΗ ΣΥΡΝΑ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ



Στις 26/08/1944 ανέλαβε την επιχείρηση μεταφοράς 5 Ελλήνων καταδρομέων του Ιερού Λόχου στο νησί της Καρπάθου για επιχείρηση σαμποτάζ κατά των Γερμανικών θέσεων στο νησί, με σκοπό να επιστρέψει να τους παραλάβει σε τρίς ημέρες. Αφού τους αποβίβασε στι 2 μετά τα μεσάνυχτα και άρχισε να απομακρύνεται, το πλήρωμα άκουσε μια έκρηξη και είδε μια λάμψη. Επέστρεψαν να δούν τι είχει συμβεί. Οι Έλληνες καταδρομείς είχαν πέσει σε ναρκοπέδιο και είχαν νεκρούς και τραυματίες.

Η καθυστέριση σήμαινε ότι θα έπρεπε να περάσουν την Ρόδο κατά τη διάρκεια της ημέρας για να επιστρέψουν στη βάση τους στα Τουρκικά παράλια.

Έτσι αποφάσησαν να περάσουν την ημέρα στη νησίδα Σύρνα της Αστυπάλαιας μέχρι να νυχτώσει. Κάλυψαν την HDML1381 με δύχτι παραλλαγής. Μόλις ολοκλήρωσαν την κάλυψη του σκάφους, εμφανίστηκαν δύο Γερμανικά περιπολικά σκάφη να διέρχονται από το σημείο. Δυστιχώς το δύχτι είχε τοποθετηθεί λάθος στην πρύμη και γύρω από την προπέλα με αποτέλεσμα να γίνει ορατό από τα Γερμανικά σκάφη τα οποία και άνοιξαν πυρ εναντίον τους. Δεν υπήρχε άλλη επιλογή από το να παραδωθούν ως αιχμάλωτοι πολέμου όπως και έγινε.

Μεταφέρθηκαν αρχικά στη Λέρο, μετά στην Αθήνα και κατέληξαν στο στρατόπεδο Kaiser Steinbbrough της Βιένης.

Στο σκάφος οι Γερμανοί βρήκαν φίλμ με την φωτογραφία που παραθέτουμε.



H L.R.D.G. ΚΑΙ Ο ΤΑΓΜΑΤΑΡΧΗΣ JELICO ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ (ΟΚΤΩΜΒΡΙΟΣ 1943)


Ενώ η κατάσταση στη Ρόδο ήταν συγκεχυμένη και οι ειδήσεις σχετικά με τις επιχειρήσεις έφταναν αποσπασματικά και με δυσκολία στην Αστυπάλαια, ένας άτυπος αγώνας δρόμου για την εξασφάλιση της κυριαρχίας επί της νήσου είχε αρχίσει να διεξάγεται. Η Βρετανική Διοίκηση διαβλέποντας τη σημασία της Αστυπάλαιας στην επικείμενη επιχείρηση κατά της Λέρου, αποστέλλει στις 15 Σεπτεμβρίου με Ιταλικό Υδροπλάνο και πλήρωμα αποστολή αποτελούμενη από τον Αντιναύαρχο Γούλφσον και τον Ταγματάρχη Τζέλικο, που είχε δράση με τον Ελληνικό Ιερό Λόχο και ήταν εξοικειωμένος με την Ελληνική πραγματικότητα.

O ΤΑΓΜΑΤΑΡΧΗΣ JELICO

Σκοπός της αποστολής, η επιθεώρηση των υπαρχόντων μέσων αμύνης και η προσπάθεια άμεσης βελτίωσής τους. Συμφωνήθηκε από κοινού με τον Ιταλό διοικητή του νησιού Μαργκαρούτσι, η αποστολή υλικού για την τοποθέτηση συρματοπλεγμάτων και ναρκοθέτησης πεδίων, στα σημεία που ήταν πρόσφορα για μια πιθανή Γερμανική αεροναυτική επιχείρηση, καθώς και αποστολή λόχου της Ομάδας Μακράς Ακτίνας Ερήμου (Long Range Desert Group/LRDG). H LRDG είχε μεγάλη καταδρομική εμπειρία στον πόλεμο της ερήμου και θα χρησιμοποιείτο ως δύναμη ελιγμών, ενισχύοντας τις υπάρχουσες Ιταλικές δυνάμεις πεζικού, που θα είχαν καθήκοντα φρουράς και στατικής άμυνας. Δυστυχώς οι ανάγκες επάνδρωσης και άλλων σημείων του μετώπου του Αιγαίου αποδυνάμωσαν σταδιακά κατά πολύ τον λόχο LRDG, σε σημείο που κατά τη μέρα της εισβολής να αποτελεί αμελητέα δύναμη.

Η ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΝΔΡΩΝ ΤΗΣ L.R.D.G.

Η ΑΠΟΒΙΒΑΣΗ ΤΩΝ ΑΝΔΡΩΝ ΤΗΣ L.R.D.G.

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΥΠΟ ΤΟΝ JELICO


H ΠΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΠΕΙΡΑΤΕΙΑΣ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ ΑΠΟ ΤΟΝ Ι.ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ


Οι συχνές επιδρομές των πειρατών αποσκοπούσαν στη λεηλασία των παραλίων οικισμών, την απαγωγή ποιμνίων, όπλων, πλοίων και τη σύλληψη σημαντικού αριθμού αιχμαλώτων οι οποίοι θα μπορούσαν να ανταλλαχθούν με λύτρα. Η συνήθης τιμή ανταλλαγής ενός αιχμαλώτου έφθανε τα 3.000 – 5000 γρόσια, ενώ υπάρχουν και περιπτώσεις που συλληφθέντες αντηλλάγησαν ακόμα και για 8.000 γρόσια.

O ΕΘΝΑΡΧΗΣ - ΚΥΒΕΡΝΗΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ

Μέχρι την έναρξη της επανάστασης, όπως ήταν φυσικό, δεν υπήρξαν νόμοι για την πάταξη της πειρατείας. Ωστόσο με την κήρυξη του επαναστατικού αγώνα, εκδόθηκε από τα νησιά Ύδρα, Σπέτσες και Ψαρά, μια διάταξη που αφορούσε την διανομή των λειών (30 Μαρτίου 1821) με την οποία θεσπίστηκαν και οι πρώτες κυρώσεις κατά των πειρατών. Την παραπάνω διάταξη υιοθέτησε και το Υπουργείο Ναυτικών, όταν συστήθηκε για πρώτη φορά στην Κόρινθο την 6η Μαρτίου 1822, αποτελούμενο από έναν αντιπρόσωπο από κάθε νησί.

Με την πειρατεία ασχολήθηκαν οι Μανιάτες, οι Σφακιανοί και πολλοί άλλοι, διότι την εποχή εκείνη ήταν ο μόνος τρόπος επιβίωσης. Η κεντρική διοίκηση δεν είχε την δύναμη να επιβάλλει την τάξη και περιοριζόταν στην έκδοση εγκυκλίων.

Μέχρι το 1826, οι πειρατές είχαν εγκαταστήσει βάσεις στο στενό μεταξύ Άνδρου και Τήνου, στις Βόρειες Σποράδες, στην Αντίπαρο, στη Μύκονο και στη Γραμβούσα, ενώ είχαν κατορθώσει να επεκτείνουν τη δράση τους σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Ο εντοπισμός τους από τα μεγάλα και δυσκίνητα σκάφη των ξένων δυνάμεων αποδεικνυόταν εξαιρετικά δύσκολος. Ο Δεριγνύ ανέφερε, τον Απρίλιο του 1826, ότι <<είναι αδύνατον στο Αιγαίο να πλεύσει σκάφος έστω και 10 λεύγες χωρίς να προσβληθεί από πειρατές. Σε καμιά άλλη θάλασσα δεν έχει εμφανισθεί τέτοια θρασεία πειρατεία της οποίας οι δράστες να μένουν ατιμώρητοι αλλά και προστατευόμενοι>>. Και πρόσθετε ότι <<ένας Υδραίος ληστεύει ποριώτη, ποτέ όμως συμπατριώτη του και δεν παραλείπει να ανάψει καντήλι στην εικόνα της Παναγίας για την επιτυχία της επόμενης ληστείας του>>. Κατά την εκτίμηση του Δεριγνύ, η έκταση των ζημιών από την πειρατεία στην ουδέτερη ναυτιλία κατά την περίοδο 1821 – 1826, έφθανε για την Αυστρία τα 4.000.000 φράγκα, για την Βρετανία τα 900.000 φράγκα και για τη Γαλλία τα 300.000 φράγκα. Οι σχετικά μικρές ζημιές της Γαλλικής ναυτιλίας οφειλόταν κυρίως στην παρουσία της Γαλλικής ναυτικής μοίρας της Σμύρνης.

Το Υπουργείο Ναυτικών της προσωρινής Διοίκησης ανησύχησε από τις πολλές καταγγελίες και αναγκάσθηκε να λάβει διάφορα μέτρα, τα οποία όμως δεν είχαν αποτέλεσμα. Απεναντίας, ιδιαίτερα μετά τη ναυμαχία του Ναυαρίνου, οπότε και διακόπηκαν οι ναυτικές επιχειρήσεις λόγω έλλειψης αντιπάλου, η πειρατεία επεκτάθηκε.

Οι κυριότερες βάσεις πειρατών ήταν η Γραμβούσα και οι Βόρειες Σποράδες. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι μόνο κατά τους μήνες Σεπτέμβριο και Οκτώβριο του 1827 είχαν λεηλατηθεί 81 πλοία. Ολόκληρη η Ευρώπη είχε δυσανασχετήσει έντονα, ενώ οι Ναύαρχοι της Συμμαχίας (Βρετανία, Γαλλία, Ρωσία) είχαν οργιστεί κατακρίνοντας δριμύτατα την Ελληνική Κυβέρνηση ως ανίσχυρη.

Ο Κόδριγκτον, στη συνάντηση που είχε με τον Καποδίστρια στη Μάλτα, πριν ο τελευταίος αποβιβαστεί στην Ελλάδα, συζήτησε εκτός των άλλων και τα μέτρα που έπρεπε να ληφθούν για το συγκεκριμένο θέμα, δεχόμενος μάλιστα να αναλάβει εκείνος τις επιχειρήσεις εναντίων των πειρατών στην Γραμβούσα.

Ο ΝΑΥΑΡΧΟΣ EDWARD CODRINGTON

Για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της πειρατείας στην περιοχή των Βορείων Σποράδων τρία ήταν τα πρόσωπα στα οποία βασίστηκε ο Καποδίστριας: ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, ο Ναύαρχος Ανδρέας Μιαούλης και ο πλοίαρχος Αντώνιος Κριεζής. Στις 23 Ιανουαρίου 1828 έδωσε διαταγή στο Ναύαρχο Ανδρέα Μιαούλη να σπεύσει στα νησιά Σκόπελο, Σκιάθο, Σκύρο και Ηλιοδρόμια, και να λάβει τα μέτρα που η φρόνησή και η εμπειρία του υπαγόρευαν. Για το σκοπό αυτό του παραχωρεί το δικαίωμα να εκδώσει προκηρύξεις προς τον λαό και διαταγές προς τη δημογεροντία και τους στρατιωτικούς, έτσι ώστε να παύσουν για πάντα τα δεινά των κατοίκων και να αποκατασταθεί η τάξη. Ο Μιαούλης, σε απάντησή του στον Κυβερνήτη, αφού παρουσίασε τις ελλείψεις του ναυτικού σε πλοία, του πρότεινε την κατάσχεση των αξιόπλοων πειρατικών που βρίσκονταν στις Σποράδες και την πυρπόληση των υπολοίπων προς παραδειγματισμό των πειρατών.

O ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΙΑΟΥΛΗΣ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ ΚΩΣ

Όσων αφορά τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο ο καποδίστριας εξέγωσε ειδικό διάταγμα, ζητώντας του να εξετάσει την επικρατούσα κατάσταση στο Αιγαίο και να λάβει τα ενδεδειγμένα μέτρα. Ο Μαυροκορδάτος ο οποίος μέχρι τότε συμμετείχε στον αγώνα και ήταν μέλος των Ελληνικών κυβερνήσεων ζήτησε, εκτός της φρεγάτας που του παραχώρησε η Κυβέρνηση, Γολέτα για την μεταφορά των Δημογερόντων από τα πιο απομακρυσμένα νησιά.

Στις 17 Φεβρουαρίου 1828 ο Καποδίστριας απηύθυνε διαταγή προς τους οπλαρχηγούς των Σποράδων με την οποία κατέστησε σαφή την πρόθεση της κυβέρνησης για την εκκαθάριση των νησιών και ταυτόχρονα τους καλούσε να ακολουθήσουν τον Μιαούλη στην Σαλαμίνα και να ενταχθούν στο νόμιμο στράτευμα.

Την επόμενη μέρα αναχώρησε ο Μιαούλης από τον Πόρο με ένα στολίσκο που τον αποτελούσε το δίκροτο <<Ελλάς>>, οι κανονιοφόροι <<Φιλελληνίς>> και <<Βαυαρία>> και μια ένοπλη τράτα. Στις 19 φεβρουαρίου έφθασε στη Σκόπελο όπου συγκέντρωσε όλα τα πλοία που βρήκε στο λιμάνι και στους όρμους του νησιού (41 πλοία), ζητώντας από όλους τους πειρατές να υπακούσουν στις διαταγές του Κυβερνήτη, ενώ μετά τους άφησε να συσκεφθούν και να του απαντήσουν. Στη συνέχεια μετέβη στη Σκιάθο, όπου κατάσχεσε όσα πλοία κατάφερε να βρει (38 περίπου).

Εκεί τον συνάντησαν οι πειρατές Σκοπέλου και Σκιάθου και αφού του εξέφρασαν την γενικότερη σύμφωνη γνώμη τους με το σχέδιο του Κυβερνήτη, του ζήτησαν να μην μετακινηθούν από τα νησιά, προβάλλοντας ως δικαιολογία ότι δεν είχαν τα απαραίτητα χρήματα για μια τέτοια ενέργεια και ότι εξαιτίας του φόβου των αντιποίνων των ντόπιων, δεν μπορούσαν να αφήσουν πίσω τις οικογένειές τους. Ταυτόχρονα του ανέφεραν ότι ο μισθός που τους υπόσχετο η κυβέρνηση για την είσοδό τους στο στρατό ήταν μικρός. Ο Μιαούλης τους απάντησε ότι δεν μπορούσε να γίνει διαπραγμάτευση επι των διαταγών και ακολούθως τους άφησε ελεύθερους να αποφασίσουν. Αμέσως μετά αναχώρησε για τη Χίο (28 Φεβρουαρίου) προκειμένου να την υπερασπιστεί από τους Τούρκους. Σε αναφορά προς την Κυβέρνηση, και αφού εξέθετε όσα διαδραματίστηκαν, διατύπωνε την άποψη ότι οι πειρατές είχαν την κρυφή συγκατάθεση αισχροκερδών ανδρών που κατείχαν σημαντικές δημόσιες θέσεις. Ακόμα ενημέρωνε τον Συνταγματάρχη Φαβιέρο ότι ορισμένοι από τους πειρατές (Διαμαντής, Ζορμπάς, Δουμπιώτης κ.α.) είχαν επιβιβασθεί σε δύο κατασχεθείσες Γολέτες και κατευθύνονταν προς την έδρα της Κυβερνήσεως για να συναντηθούν με τον Καποδίστρια.

Ο ΠΛΟΙΑΡΧΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΚΡΙΕΖΗΣ

Με το πέρας της επιχείρησης η κυβέρνηση διόρισε επιτροπή προκειμένου να εξετάσει ποια από τα πλοία που είχαν συλληφθεί ήταν ύποπτα και ποια ένοχα για πειρατεία για να προχωρήσει νόμιμα στις απαραίτητες κατασχέσεις. Στις 28 Φεβρουαρίου 1828 οι δημογέροντες της Σκοπέλου απέστειλαν επιστολή προς τους πληρεξουσίους του νησιού τους και αφού τους εξιστόρησαν τα συμβάντα της επιχείρησης του Μιαούλη, ζήτησαν τη συνδρομή τους προκειμένου να αντιμετωπισθούν οι εναπομείναντες πειρατές στο νησί τους, οι οποίοι είχαν στο μεταξύ αποθρασυνθεί και είχαν προχωρήσει σε ακόμα μεγαλύτερες καταστροφές και αυθαιρεσίες. Έτσι ο Καποδίστριας τον Μάρτιο του 1828 ανέθεσε στον Αναστάσιο Παπαλουκά και στον Αντώνιο Κριεζή (που είχε χαρακτηρισθεί και ως δεξί χέρι του Μιαούλη) την μεταφορά των πειρατών σε στρατόπεδο στην Ελευσίνα. Ας σημειωθεί ότι ήταν τόσο το θάρρος που επέδειξε ο Κριεζής, ώστε υμνήθηκε από τους ναύτες με τα λόγια: <<Όποιος δεν θέλει να ζει, ας πάει με τον Κριεζή>> . Εξάλου οπλοφόροι προερχόμενοι από τις Σποράδες που βρίσκονταν στον Πόρο, διατάσσονταν να επιστρέψουν στους τόπους άφιξής τους και από εκεί να ακολουθήσουν τους υπόλοιπους πειρατές κατά τη μετακίνησή τους στο στρατόπεδο της Ελευσίνας. Τέλος, ο Καποδίστριας προέβλεψε και την περισυλλογή των επί της Θάσου δρώντων <<Λιάπηδων>> και την μεταφορά τους στην Ελευσίνα.

Και μετά όμως τη μεταφορά των περισσότερων πειρατών, στις Βόρειες Σποράδες παρέμεινε μόνο ένας μικρός αριθμός από κάποιους από αυτούς που κατόρθωσαν να κρυφτούν και άρχισαν να επιδίδονται εκ νέου στην τακτική της πειρατείας στα παράλια της Εύβοιας, της Ζαγοράς, της Σκιάθου, του Άθωνα και του Αγίου Ευστρατίου.

Εξάλλου σε μια αναφορά των Ιερών Μοναστηριών του Αγίου Όρους προς τον καποδίστρια, με ημερομηνία 7 Μαρτίου 1828, σημειώνεται ότι πειρατές με επικεφαλής τον Κωνσταντή Δουμπιώτη αποβιβάζονταν στο Άγιο Όρος και έστηναν ενέδρες στους Μοναχούς, ακρωτηριάζοντας και σκοτώνοντάς τους. Σύμφωνα με την αναφορά οι μοναχοί δεν τολμούσαν πια να βγουν από τα Μοναστήρια τους ούτε για να μαζέψουν χόρτα, ενώ όσοι ζούσαν μέχρι τότε σε κελιά είχαν καταφύγει στα Μοναστήρια.

Το 1828, μετά συμφωνία του Καποδίστρια με τον Κόδριγκτον, στάλθηκε στη Γραμβούσα μοίρα υπο τον Βρετανό Υποναύαρχο Στέινς υπο την συνοδεία του Μαυροκορδάτου, ως επιτρόπου της Ελληνικής Κυβέρνησης και ενός λόχου του Ελληνικού Στρατού υπο τον Σκωτσέζο φιλέλληνα ταγματάρχη Έρκχαρτ.

Το ορμητήριο όμως των πειρατών ήταν και ορμητήριο των αγωνιστών που πολεμούσαν για την Ελευθερία. Για τον λόγο αυτό, όταν η Αγγλογαλλική δύναμη εμφανίστηκε έξω από την Γραμβούσα, ο βρετανός μοίραρχος έγραψε στην επιτροπή των Κτητικών που βρίσκονταν στο φρούριο ότι είχε πάει να καταπολεμήσει την πειρατεία και όχι για να εμποδίσει τους αγώνες του νησιού για την Ελευθερία. Έτσι απαίτησε την παράδοση των πειρατών, όλων των πειρατικών πλοίων και την παράδοση του φρουρίου στην Ελληνική Κυβέρνηση. Ο Καποδίστριας, παρά την αποκάλυψη ότι επικεφαλής της πειρατικής αυτής εστίας ήταν το ίδιο το <<Εθνικό Συμβούλιο>> που είχε τη διεύθυνση του αγώνα στην Κρήτη, ζήτησε και πέτυχε να παραδοθούν στην Ελληνική Κυβέρνηση για να δικασθούν από αυτή, όσοι είχαν συλληφθεί ως πειρατές και είχαν σταλεί από τους Βρετανούς στη Μάλτα, καθώς και όσα πλοία είχαν καταληφθεί στη Γραμβούσα ως πειρατικά και είχαν σταλεί και αυτά στη Μάλτα για να παραδοθούν στην Ελληνική Κυβέρνηση με την δέσμευση να μην αποδοθούν στους ιδιοκτήτες τους, αλλά να χρησιμοποιηθούν από το Ελληνικό κράτος. Με τις διεκδικήσεις τους αυτές ο Καποδίστριας θέλησε προπάντων να μην παραβιαστεί η αρχή της <<Επικρατειακής Ακεραιότητας>>, δηλαδή να υποδηλωθεί η ευθύνη και η εξουσία που η Ελληνική κυβέρνηση αξίωνε να έχει στο έδαφος της Κρήτης.

Ο Καποδίστριας για να πετύχει την καταστολή της πειρατείας στο υπόλοιπο Αιγαίο, επικαλέστηκε τη βοήθεια των ξένων δυνάμεων. Έτσι ο Γάλλος Συνταγματάρχης Φαβιέρος διέθεσε μια Γολέτα υπό το Ανάργυρο Λεμπέση για την καταδίωξη των πειρατών στην περιοχή των Οινουσών και της Μυτιλήνης. Συγχρόνως οι βρετανοί εκκαθάρισαν το Καστελόριζο, οι Αυστριακοί την Κασσάνδρα, τις Οινούσες και τα ψαρά, ενώ οι Γάλλοι ανέλαβαν τις υπόλοιπες περιοχές. Η δίωξη των πειρατών από τις περιοχές αυτές άρχισε στις 25 Οκτωβρίου και σε 18 ημέρες πέτυχε το στόχο της.

H ΘΥΣΙΑ ΤΟΥ ΠΛΟΙΑΡΧΟΥ HIPPOLYTE BISSON ΣΤΗ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ

Ο ΠΛΟΙΑΡΧΟΣ HIPPOLYTE BISSON - Ζωγραφισμένος απο τον LUISE RANG-BATU μαθητή του ΝΤΕΛΑΚΡΟΥΑ λίγο πριν την έκρηξη

Με το τέλος της ναυμαχίας του Ναβαρίνου και την καταστροφή του Τούρκο – Αιγυπτιακού στόλου από τον συμμαχικό Αγγλικό, Ρωσικό και Γαλλικό , οι πειρατές αξιοποιώντας τις αναταραχές και συγκρούσεις της επανάστασης στο Αιγαίο, άρχισαν αγώνα καταλήστευσης των νησιών.

Η Γαλλική κορβέτα La Lampoire (Η Μύραινα) υπό την πλοιαρχία του φιλέλληνα Πλοιάρχου Hippolyte Bisson, αρχίζει περιπολίες στα νησιά του Αιγαίου προκειμένου να διαφυλάξει τους πληθυσμούς τους που στέναζαν από τις επιδρομές των πειρατών, καθώς και να προστατεύσει την ναυσιπλοΐα στο επαναστατημένο Αιγαίο πέλαγος.

Κατά τη διάρκεια περιπολίας, στις 6 Νοεμβρίου 1827, κοντά στο επαναστατημένο, παρά τα προνόμια που του είχε παραχωρήσει ο Σουλτάνος, νησί της Αστυπάλαιας, συλλαμβάνει το πειρατικό μπρίκι ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Αμέσως μετά τη σύλληψη ξεσπά δυνατή καταιγίδα. Ο Bisson, αναγκάζεται να οδηγήσει τα δύο πλοία στον κόλπο Μαλτεζάνα του νησιού, προκειμένου να τα προστατεύσει από την θαλασσοταραχή.

Ενώ τα δύο πλοία είχαν ποντίσει τις άγκυρές τους, ξαφνικά εμφανίζονται δύο πειρατικά πλοία. Τα πειρατικά αρχίζουν να βάλουν κατά της Κορβέτας και του Μπρικιού. Αμέσως ξεσπά ένας άνισος αγώνας, καθώς τα δύο πλοία ήταν ακινητοποιημένα, που διαρκεί ώρες. Το ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, βαριά χτυπημένο από τα πυρρά των πειρατικών, αρχίζει να παίρνει κλίση, τότε ο Bisson διατάσει το δεκαπενταμελές πλήρωμά του να πέσει στην θάλασσα. Το Παναγιώτης δεν έχει πια καμία τύχη, μόνο τέσσερις από το πλήρωμά του θα φτάσουν στη στεριά.

Στη συνέχεια ο Bisson, βλέποντας ότι ο αγώνας ήταν μάταιος κλείνεται στην μπαρουταποθήκη και βάζει φωτιά.

Ο ΒΙΑΡΟΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ - ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ

Με αυτές τις ενέργειες του καποδίστρια καταπολεμήθηκε σε μεγάλο βαθμό η πειρατεία και ολόκληρη η Ευρώπη τον επαίνεσε για την δραστηριότητα και τις επιτυχίες του. Ωστόσο η εξάλειψη της πειρατείας δεν ήταν οριστική. Αυτό οφείλετε, σε ένα βαθμό, στις αξιοθαύμαστες ικανότητες των πειρατών. Οι τελευταίοι είχαν την δυνατότητα να απομακρύνονται σε σύντομο χρονικό διάστημα από τον τόπο της δράσης τους και να κρύβονται στις πολυπληθείς κολπώσεις των ακτών. Έτσι οι προσπάθειες της Κυβέρνησης του Καποδίστρια των μεμονομένων πλέον περιστατικών πειρατείας, συνεχίστηκαν και κατά το 1830, όπως αποδεικνύετε και από την επιστολή του Βιάρου Καποδίστρια (αδελφού του Κυβερνήτη), Υπουργού των Ναυτικών, προς τον κυβερνήτη. Με την συγκεκριμένη επιστολή του ο Βιάρος προτείνει την περιπολία πλοίων στο Αιγαίο, την επισκευή του πλοίου <<Αγαμέμνωνας>> και την παροχή άδειας στα παραπλέοντα πλοία να κατάσχουν ή να βυθίζουν όσα πλοία δεν έχουν τα απαραίτητα έγγραφα.

Ο Καποδίστριας ως διορατικός ηγέτης γνώριζε ότι για να εξαλειφθεί η πειρατεία έπρεπε να εκλείψουν τα γενεσιουργά της αίτια, δηλαδή τα οικονομικά και κοινωνικά αίτια που την προκαλούσαν και την συντηρούσαν. Για το λόγο αυτό προσπάθησε να εντάξει στις ένοπλες δυνάμεις ή να απασχολήσει στην καλλιέργεια της γης τους άνεργους ναυτικούς, τους άτακτους στρατιωτικούς και τους πρόσφυγες. Οι οικονομικές όμως δυχέριες του κράτους , απέτρεπαν την αξιοποίηση όλων αυτών των ανέργων, γεγονός που προκαλούσε την δυσχέρειά τους έναντι του Κυβερνήτη. Έτσι σιγά-σιγά η πειρατεία άρχισε να επανεμφανίζεται. Όσο λοιπόν καθυστερούσε η αποκατάσταση των ανέργων, τόσο δύσκολη ήταν η εξάλειψη της πειρατείας.

Μετά την δολοφονία του Καποδίστρια τα πειρατικά κρούσματα πολλαπλασιάστηκαν. Ήταν δε τέτοιο το θράσος τους, που δεν δίστασαν να αιχμαλωτίσουν ακόμα και πλοίο του Πολεμικού Ναυτικού. Στις πηγές επίσης αναφέρεται και η περίπτωση ενός πολεμικού πλοίου που μετετράπη σε πειρατικό. Χρειάστηκε να περάσουν αρκετά χρόνια και να γίνουν συντονισμένες ενέργειες των επόμενων Κυβερνήσεων ώστε να εξαλειφθεί το φαινόμενο. Σε περιόδους που εξασθενούσε η κεντρική διοίκηση εξαιτίας των κυβερνητικών, συνταγματικών και πολιτειακών μεταβολών που έγιναν μέχρι και τα μέσα του δεύτερου μισού του 19ου αιώνα, η δράση των πειρατών αυξανόταν.

ΜΠΡΙΚΙ - ΤΥΠΟΣ ΠΕΙΡΑΤΙΚΟΥ ΠΛΟΙΟΥ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ

ΓΑΛΙΩΤΑ - ΤΥΠΟΣ ΕΛΑΦΡΟΥ ΠΕΙΡΑΤΙΚΟΥ ΠΛΟΙΟΥ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ


Η ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΙΔΑΣΠΗ ΠΟΤΑΜΟ – Ο ΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΟΝΗΣΙΚΡΙΤΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ ΤΡΙΟΙΡΑΡΧΟΥ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ ΤΡΙΟΙΡΟΥΣ ΚΑΙ ΑΡΧΙΠΛΟΗΓΟΥ ΤΟΥ ΣΤΟΛΟΥ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ


ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΣΙΑ ΣΤΟ ΔΕΛΤΑ ΤΟΥ ΙΝΔΟΥ

 Η κάθοδος του Υδάσπη – Στις χώρες του Σωφύτη, των Σίβων και των Αγαλασσέων
(Αρριανός Ε.3.4, ΣΤ.2, Ινδική 5.10-12, 18-19, Διόδωρος ΙΖ.89.6, 91.4-κ.ε., 95.4-5, 96.2- κ.ε., Κούρτιος 9.1.24-34, 3.21-22, 4.4-8, Ιουστίνος 12.9.1-2, Στράβων 15.1.17)

O ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

Ο Αλέξανδρος θυσίασε στην κορυφή κάθε βωμού, διοργάνωσε γυμνικούς και ιππικούς αγώνες και περί το πρώτο δεκαπανθήμερο του Σεπτεμβρίου του 326 η στρατιά πήρε το δρόμο της επιστροφής από τον Ύφαση. Πέρασε τον Υδραώτη και έφτασε στον Ακεσίνη, όπου ο Ηφαιστίων είχε ήδη τειχίσει άλλη μία Αλεξάνδρεια, την εποίκιζε με ντόπιους και απόμαχους και προετοίμαζε την κάθοδο στη θάλασσα. Ο Σκύλαξ από τα Καρύανδα είχε ξεκινήσει από τον ποταμό Κωφήνα (Καμπούλ), κατέπλευσε τον Ινδό και κατέληξε στις εκβολές του Τίγρη και του Ευφράτη, συλλέγοντας τοπογραφικές κι εμπορικές πληροφορίες για λογαριασμό του Δαρείου Α΄. Για λόγους ανταγωνισμού και μόνο θα περιμέναμε τον Αλέξανδρο να ακολουθεί το ίδιο δρομολόγιο. Φυσικά, αν αδιαφορήσουμε για την ψυχοσύνθεσή του και πάλι θα περιμέναμε να υποτάξει ολόκληρη την Ινδία και να ενσωματώσει στην αυτοκρατορία του την τεράστιας εμπορικής σημασίας αρτηρία του Ινδού. Δηλαδή ο Αλέξανδρος επέλεξε το δρομολόγιο της επιστροφής για τους ίδιους λόγους, που οδήγησαν εκεί ένα μεγάλο πλήθος κατακτητών, με τελευταίους τους Βρετανούς. Επιπλέον καταλαμβάνοντας ολόκληρη την κοιλάδα του Ινδού, έθετε ως ανατολικότερο όριο των ινδικών εδαφών του την έρημο Ταρ, η οποία δεν ήταν μεν αδιάβατη, ωστόσο αποτελούσε ένα ικανοποιητικό κώλυμα σε ενδεχόμενη επίθεση των Γανδαριδών.

Στον Ακεσίνη βρήκε να τον περίμενε ο Αρσάκης, διοικητής μιάς περιοχής γειτονικής του Αβισάρη, ο αδελφός και άλλοι συγγενείς του Αβισάρη καθώς και οι πρέσβεις, που του είχε στείλει νωρίτερα ο Αλέξανδρος. Οι Αβισαρείς για άλλη μια φορά έφερναν τα καλύτερα δώρα της εθιμοτυπίας τους καθώς και 30 ακόμη πολεμικούς ελέφαντες, αλλά παρά την ξεκάθαρη απειλή του Αλεξάνδρου ο ίδιος ο Αβισάρης δεν παρουσιάστηκε ούτε αυτή τη φορά, επικαλούμενος ασθένεια. Ο Αλέξανδρος πάντως έκρινε τόσο ειλικρινή την υποταγή του Αβισάρη, ώστε υπήγαγε στη δικαιοδοσία του και την περιοχή του Αρσάκη. Όρισε τους φόρους, που θα του κατέβαλλαν, θυσίασε στις όχθες του Ακεσίνη και κατευθύνθηκε προς τον Υδάσπη, στις πόλεις Βουκεφάλα και Νίκαια που είχαν πάθει ζημιές από τους μουσώνες.

Η χρονολόγηση είναι για άλλη μία φορά δύσκολη, αφού καμία από τις σωζόμενες πηγές δεν δίνει αναλυτικά στοιχεία. Συνδυάζοντας τα επί μέρους και αποσπασματικά χρονολογικά στοιχεία των διαφόρων πηγών προκύπτουν τα εξής. Κατά τον Αρριανό η μάχη με τον Πώρο έγινε μεταξύ 16ης Απριλίου και 15ης Μαΐου του 326 π.Χ., κατά τον Διόδωρο η στρατιά αναπαύθηκε επί ένα μήνα μετά τη μάχη, άρα η προέλαση ανατολικά του Υδάσπη άρχισε το αργότερο την 15η Ιουνίου. Πάλι σύμφωνα με το Διόδωρο, η στρατιά βρισκόταν στον Ύφαση 70 ημέρες μετά την έναρξη των μουσώνων, δηλαδή το αργότερο την 10η Σεπτεμβρίου. Βλέπουμε λοιπόν ότι για τη μετάβαση από τον Υδάσπη στον Ύφασι χρειάσθηκαν τουλάχιστον τρεις μήνες, ωστόσο οι φρουρές, που είχαν εγκατασταθεί, εξασφάλιζαν τα δρομολόγια κι έτσι κατά την επιστροφή δεν χρειάσθηκε να γίνει καμία αναγνώριση εδάφους, οδοποίηση, μάχη, πολιορκία, ή οποιοδήποτε άλλο χρονοβόρο έργο. Συνεπώς η στρατιά μπορούσε να επιστρέψει από τον Ύφασι στον Υδάσπη σε λιγότερο από τρεις μήνες, δηλαδή πολύ νωρίτερα της 10ης Δεκεμβρίου του 326. Δεν είναι δε καθόλου παράλογο να δεχθούμε ότι το δρομολόγιο καλύφθηκε σε έναν περίπου μήνα και ότι η στρατιά επέστρεψε στον Υδάσπη το πρώτο δεκαήμερο του Οκτωβρίου. Αντίθετα αυτός ο υπολογισμός υποστηρίζεται από την πληροφορία του Αριστόβουλου, που διέσωσε ο Στράβων, ότι η στρατιά άρχισε την κάθοδο του Υδάσπη «πριν τη δύση των Πλειάδων».

Φτάνοντας στον Υδάσπη πέθανε από αρρώστεια ο Κοίνος του Πολεμοκράτη, ένας από τους ικανότερους και πιο έμπιστους εταίρους, και ο Αλέξανδρος «τον κήδεψε με όσες τιμές επέτρεπαν οι περιστάσεις». Ο Μπάντιαν θεωρεί το «θάνατο από ασθένεια» ως αιφνίδιο και συνεπώς ύποπτο, τον συσχετίζει δε με την παρρησία, με την οποία ο Κοίνος είχε μιλήσει στον Αλέξανδρο λίγες εβδομάδες νωρίτερα. Πρέπει ωστόσο να λάβουμε υπόψη μας αφενός ότι ο συγκεκριμένος μελετητής έχει εργασθεί επιμελώς για την απαξίωση του Αλεξάνδρου και της δράσης του συνολικά και αφετέρου ότι οι νεκροί από ασθένειες φαίνεται ότι ήταν περίπου όσοι και από τα εχθρικά όπλα. Στη δε Ινδία οι απώλειες έξω απ’ τα πεδία των μαχών πολλαπλασιάστηκαν τόσο λόγω του θερμού και υγρού κλίματος, που ευνοούσε τις ασθένειες και τις μολύνσεις των τραυμάτων, όσο και της πανίδας και ειδικά των πολλών ιοβόλων φιδιών. Άλλωστε ο Κοίνος δεν είχε μιλήσει ως εκπρόσωπος κάποιων στασιαστών, αλλά ως επιτελής υπεύθυνος για την ορθή λειτουργία του στρατεύματος. Με όσα είπε απλώς περιέγραψε το γνωστό σε όλους πρόβλημα και επεσήμανε ότι δεν υπήρχε άλλη λύση, ενώ με τις εναλλακτικές στρατηγικές προτάσεις του επέτρεπε στον Αλέξανδρο να διασώσει κάποια προσχήματα.

Μετά την κηδεία του Κοίνου, ο Αλέξανδρος συγκέντρωσε τους εταίρους και τους Ινδούς πρέσβεις και τους ανακοίνωσε ότι όριζε τον Πώρο βασιλιά του τμήματος της Ινδίας, που είχε καταλάβει μέχρι τον Υδάσπη και που περιλάμβανε επτά έθνη και πάνω από 2.000 πόλεις. Εκεί έφτασαν και ενισχύσεις από την Ελλάδα, πάνω από 30.000 πεζοί και σχεδόν 6.000 ιππείς, σύμμαχοι και μισθοφόροι από το Κοινό Συνέδριο των Ελλήνων, με τους στρατηγούς τους. Δηλαδή οι ενισχύσεις, που έφτασαν από την Ελλάδα στο Παντζάμπ, ήταν όση και η αρχική στρατιά του Αλεξάνδρου, με τη διαφορά ότι αυτή τη φορά ήταν μόνο Έλληνες, ούτε Ιλλυριοί ούτε Παίονες ούτε Θράκες. Ο Κούρτιος παραδίδει 7.000 πεζούς από τη φρουρά των Εκβατάνων και 5.000 Θράκες ιππείς. Μαζί τους έφεραν 25.000 εξαιρετικές πανοπλίες πεζών (τις οποίες ο Κούρτιος θέλει χρυσοποίκιλτες), για τις οποίες ασφαλώς θα χάρηκαν οι Μακεδόνες, αφού θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν τις φθαρμένες δικές τους. Ο Αλέξανδρος πάντως θα πρέπει να το θεώρησε ειρωνεία της τύχης, αφού η φθορά του οπλισμού ήταν ένας από τους λόγους που ώθησαν τη στρατιά του να αρνηθεί την προέλαση. Μετέφεραν ακόμη 100 τάλαντα (περίπου 2,7 τόνους) ιατροφαρμακευτικό υλικό.

Το σύνολο του στόλου στις όχθες του Υδάσπη, όπως ήταν αναμενόμενο, παραδίδεται διαφορετικό από κάθε πηγή. Κατά μία μη κατονομαζόμενη πηγή του Αρριανού αποτελούνταν από 800 πλοία, ενώ σύμφωνα με τα στοιχεία του Πτολεμαίου αποτελούνταν από 2.000 πλοία. Κατά τον Κούρτιο και τον Διόδωρο αποτελούνταν από 1.000 πλοία, εκ των οποίων τα 200 ήταν χωρίς κατάστρωμα και τα 800 βοηθητικά. Άλλα από τα σκάφη προϋπήρχαν κι άλλα κατασκευάστηκαν εκεί, διακρίνονταν δε σε ημιολίες, ιππαγωγά, κέρκουρους και διάφορα ποταμόπλοια κατάλληλα για μεταφορά προσωπικού και φορτίου, ενώ υπήρχαν και 80 τριακόντοροι.

Οι τριακόντοροι, που ήταν πολύ καλά πολεμικά πλοία για τη Μεσόγειο, αποδείχθηκαν εντελώς ακατάλληλα για τα ποτάμια. Αυτό πρέπει να το γνώριζαν εξ αρχής τόσο οι Έλληνες ναυπηγοί όσο και οι Ινδοί σύμμαχοι. Επίσης αποδείχθηκε καθαρά και πολύ νωρίς ότι τα πολεμικά πλοία της θάλασσας πάθαιναν τις μεγαλύτερες ζημιές στα ποτάμια, όπου ούτε ναυμάχησαν ούτε περίμενε κανείς ότι θα ναυμαχούσαν, αφού δεν υπήρχε ινδικό ποτάμιο ναυτικό. Παρά ταύτα ο Αλέξανδρος επέμενε σε όλο τον κατάπλου προς τη θάλασσα να αντικαθιστά τις κατεστραμμένες και να κατασκευάζει άλλες τριακοντόρους. Ως δευτερεύουσα εξήγηση αυτής της επιμονής μπορούμε να βρούμε την ψυχολογική επίδραση στους παραποτάμιους λαούς της θέας πλοίων τεραστίων διαστάσεων για τα δεδομένα των ποταμών. Κύρια εξήγηση για τη ναυπήγηση τέτοιων πλοίων είναι η βασική επιδίωξη του Αλεξάνδρου να εξερευνήσει και να υποτάξει τα παράλια της Ινδίας. Όσο περισσότερο πλησίαζε προς τις ακτές, τόσο περισσότερα ναυπηγούσε και τόσο περισσότερο ασκούντο τα πληρώματα στο χειρισμό τους.

Ο Αλέξανδρος τα επάνδρωσε με τους Έλληνες (νησιώτες, Ίωνες, Κυπρίους και Ελλησπόντιους), που υπηρετούσαν στη στρατιά ή την συνακολουθούσαν και ήταν έμπειροι ναυτικοί. Ναυτολόγησε επίσης Κάρες, Φοίνικες και Αιγυπτίους συνακολουθούντες, που είχαν ναυτική παιδεία. Όπως σε όλα τα αυτοκρατορικά στρατεύματα όλων των εποχών, η σύνθεση των πληρωμάτων ήταν πολυεθνική, αλλά η ηγεσία ανατέθηκε στην κυρίαρχη ομάδα εθνών, στα διάφορα ελληνικά έθνη, και μόνο ένας τριήραρχος ήταν Πέρσης, ο Βαγώας του Φαρνούχη. Αναλυτικότερα, οι τριήραρχοι από μακεδονικά έθνη ήταν οι εξής: Ηφαιστίων του Αμύντορα, Λεοννάτος του Εύνου, Λυσίμαχος του Αγαθοκλή, Ασκληπιόδωρος του Τιμάνδρου, Άρχων του Κλεινία, Δημόνικος του Αθηναίου, Αρχίας του Αναξιδότου, Οφέλλας του Σειληνού και Τιμάνθης του Παντιάδη (όλοι αυτοί από την Πέλλα). Από την Αμφίπολη ήταν οι Νέαρχος του Ανδροτίμου (που καταγόταν από την Κρήτη, αλλά κατοικούσε στην Αμφίπολη), Λαομέδων του Λάριχου και Ανδροσθένης του Καλλιστράτου. Από την Ορεστίδα ήταν οι Κρατερός του Αλεξάνδρου και Περδίκκας του Ορόντη. Από την Εορδαία οι Πτολεμαίος του Λάγου και Αριστόνους του Πεισαίου. Από την Πύδνα οι Μήτρωνας του Επιχάρμου και Νικαρχίδης του Σίμου. Επίσης τριήραρχοι ορίσθηκαν οι Άτταλος του Ανδρομένη από την Τύμφη, ο Πευκέστας του Αλεξάνδρου από τη Μίεζα, ο Πείθων του Κρατεύα από τις Αλκομενές, ο Λεοννάτος του Αντίπατρου από τις Αιγές, ο Πάνταυχος του Νικολάου από την Άλωρο και ο Μυλλέας του Ζωίλου από τη Βέροια. Οι Θεσσαλοί, που ορίσθηκαν τριήραρχοι ήταν οι Μήδιος του Οξύθεμι από τη Λάρισα, οι Θόας του Μηνόδωρου και Μαίανδρος του Μανδρογένη από τη Μαγνησία. Από τα νησιά του Αιγαίου (τα σημερινά Δωδεκάνησα) ήταν ο Κριτόβουλος του Πλάτωνα από την Κω και ο Ονησίκριτος από την Αστυπάλαια, ενώ από την ελληνίδα πόλη της Τέω ήταν ο Άνδρων του Καβήλη κι ο Ευμένης του Ιερώνυμου ήταν από την Καρδία (ελληνίδα πόλη της Θράκης). Από την Κύπρο ήταν ο Νικοκλής του Πασικράτη από τους Σόλους και ο Νιθάφων του Πνυταγόρα από τη Σαλαμίνα (προφανώς ήταν οι γιοι των Κυπρίων βασιλέων, Πασικράτη και Πνυταγόρα, σύμμαχοι και όμηροι ταυτόχρονα). Ναύαρχος ανέλαβε ο Νέαρχος, γραμματέας όλου του στόλου ο Ευαγόρας του Ευκλέωνα από την Κόρινθο και κυβερνήτης του σκάφους, που επέβαινε ο Αλέξανδρος, ήταν ο Ονησίκριτος.

Η ΤΡΙΟΙΡΗΣ

Όταν ο στόλος έφτασε τελικά στη θάλασσα, άλλοι απ’ τους παραπάνω τριηράρχους συνέχισαν το ταξίδι στη θάλασσα κι άλλοι ακολούθησαν τις χερσαίες δυνάμεις, στις οποίες ούτως ή άλλως ανήκαν όλοι. Ωστόσο δεν υπάρχει κανένας λόγος να δεχθούμε ότι όλοι αυτοί γνώριζαν να κυβερνούν πλοία, ενώ δεν υπάρχει ούτε καν σαφής ένδειξη ότι επέβαιναν σ’ αυτά. Επειδή δε τουλάχιστον οι περισσότεροι κατείχαν υψηλά αξιώματα, φαίνεται πιθανότερο ότι οι αναφερόμενοι ως τριήραρχοι δεν ήταν οι κυβερνήτες των τριήρων, αλλά οι χρηματοδότες της ναυπήγησής τους. Φαίνεται δηλαδή ότι ο Αλέξανδρος ανέθεσε στους πλέον ευνοημένους οικονομικά το κόστος της ναυπήγησης σύμφωνα με την τριηραρχία, την έκτακτη λειτουργία, που επέβαλλε στους πολίτες της και η Αθηναϊκή Δημοκρατία.

Στις όχθες του Υδάσπη ο Αλέξανδρος αποδέσμευσε τους Νυσαίους ιππείς, διοργάνωσε μουσικούς και γυμνικούς αγώνες και όταν ετοιμάσθηκαν όλα, προσέφερε θυσίες στον Ποσειδώνα, στην Αμφιτρίτη, στις Νηρηίδες, στον Ωκεανό, στον Υδάσπη, στον Ακεσίνη και στον Ινδό, δηλαδή στους τρεις ποταμούς, που θα κατέπλεε κατά σειρά, και μοίρασε τα σφάγια των θυσιών στη στρατιά. Κάποια μέρα στις αρχές Οκτωβρίου του 326 π.Χ. η στρατιά ξεκίνησε την κάθοδο του Υδάσπη. Στη δεξιά όχθη βάδιζε ο Κρατερός με ένα τμήμα πεζικού και ιππικού. Στην αριστερή όχθη βάδιζε ο Ηφαιστίων με το μεγαλύτερο και καλύτερο μέρος της στρατιάς και τους συνολικά 200 ελέφαντες. Ο Φίλιππος, ο σατράπης της περιοχής μεταξύ Ινδού και Βακτρίας, ακολουθούσε τις δυνάμεις του Κρατερού και του Ηφαιστίωνα σε απόσταση τριών ημερών. Ήταν επί κεφαλής 120.000 ανδρών και όσων άλλων είχε στρατολογήσει ο ίδιος και οι αξιωματικοί του από τη (Μεσόγειο) θάλασσα. Η δύναμη αυτή ήταν ένα συνοθύλευμα βαρβαρικών εθνών, οπλισμένα το καθένα με το δικό του τρόπο.

Για πρώτη φορά ο Αρριανός αναφέρει ρητώς σ’ αυτό το σημείο ότι οι προπομποί και οι οπισθοφυλακές είχαν την πρόσθετη αποστολή να συλλαμβάνουν, όσους από το κυρίως σώμα της στρατιάς επιχειρούσαν να λιποτακτήσουν. Πρέπει λοιπόν να συμπεράνουμε ότι στο κέντρο βρίσκονταν κυρίως ινδικά στρατεύματα, διότι σε περίπτωση λιποταξίας όλοι οι μη Ινδοί, θα διέτρεχαν κίνδυνο να εκτελεσθούν είτε από τις μακεδονικές είτε από τις ινδικές φρουρές της περιοχής. Αντίθετα ήταν πολύ ασφαλέστερο για τους μη Ινδούς να ακολουθήσουν υπάκουα τη στρατιά, ώσπου να φτάσουν σε φιλικότερες προς την εθνικότητά τους περιοχές.

Με το πρώτο φως της επόμενης ημέρας άρχισε να ανεβαίνει στα πλοία το τμήμα του Αλεξάνδρου, όλοι οι υπασπιστές, οι τοξότες, οι Αγριάνες και το άγημα των εταίρων, συνολικά 8.000 άντρες. Στο μεταξύ ο Αλέξανδρος προσέφερε θυσίες στους θεούς και ακολουθώντας τις συμβουλές των μάντεων προσέφερε θυσίες στον ποταμό Υδάσπη, ενώ επικαλέστηκε και το όνομα του Ακεσίνη, στον οποίο συμβάλλει ο Υδάσπης. Όταν ανέβηκε στο πλοίο του, έκανε από την πλώρη σπονδές από χρυσή φιάλη στον πρόγονό του τον Ηρακλή, στον Υδάσπη, στον Άμμωνα και «σε όσους θεούς συνήθιζε». Αφού τελείωσε, διέταξε να δοθεί το σήμα της αναχώρησης και μόλις ακούστηκαν οι σάλπιγγες, ο στόλος ξεκίνησε. Άρχισαν λοιπόν να κατεβαίνουν τον Υδάσπη με τάξη, γιατί είχαν καθορίσει από πριν τις αποστάσεις ασφαλείας, που έπρεπε να τηρούν μεταξύ τους τα σκευοφόρα, τα ιππαγωγά και τα πολεμικά πλοία. Από τα παραγγέλματα, τα κουπιά και τους αλαλαγμούς των πληρωμάτων δημιουργήθηκε πολύς θόρυβος, καθώς ο στόλος έπλεε ανάμεσα στις ψηλές όχθες του ποταμού. Οι Ινδοί σύμμαχοι της περιοχής δεν είχαν ξαναδεί ίππους πάνω σε πλοία και είχαν μαζευτεί στις όχθες, για να απολαύσουν το όλο θέαμα του στόλου τραγουδώντας.

Σύμφωνα με τον Αρριανό, ο Ηφαιστίων είχε διαταγές να προελάσει με ταχύ ρυθμό προς την πρωτεύουσα του Σωφύτη. Κατά τον Διόδωρο και τον Κούρτιο το βασίλειο του Σωφύτη, που ήταν το προτελευταίο πριν φτάσει η στρατιά στον Ύφασι. Εκεί η καλή εμφάνιση ήταν το σημαντικότερο αγαθό και όσα βρέφη δεν είχαν τις προοπτικές να εξελιχθούν σε ωραία και δυνατά άτομα, θανατώνονταν. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι κάτοικοι του βασιλείου να είναι οι καλύτεροι απ’ όλους τους Ινδούς. Ο Σωφύτης δέχθηκε φιλικά τον Αλέξανδρο και του προσέφερε πολλά και σπουδαία δώρα, ανάμεσα στα οποία ήταν και 150 ινδικοί σκύλοι. Σύμφωνα με τον Αρριανό ο Αλέξανδρος δεν συναντήθηκε ποτέ με τον Σωφύτη. Αντίθετα, τρεις μέρες μετά την αναχώρηση έφτασε επί κεφαλής του στόλου στο σημείο, όπου είχαν στρατοπεδεύσει από την προηγούμενη τα τμήματα του Κρατερού και του Ηφαιστίωνα, στον οποίο είχε παραδοθεί ο Σωφύτης. Εκεί περίμεναν δύο ακόμη μέρες μέχρι να φτάσει και ο Φίλιππος. Μετά άρχισαν πάλι τον κατάπλου του Υδάσπη με προπομπό αυτή τη φορά τον Φίλιππο, τους Κρατερό και Ηφαιστίωνα να ακολουθούν στις δύο όχθες και τον Αλέξανδρο επικεφαλής του στόλου. Καθ’ οδόν υπέτασσαν τους Ινδούς, που συναντούσαν, είτε με συνθηκολόγηση είτε με τη βία.

Πέντε μέρες μετά τη δεύτερη αναχώρηση (με προπομπό τον Φίλιππο) πλησίασαν τη συμβολή του Υδάσπη και του Ακεσίνη. Σε όλη τη διαδρομή το πλάτος του Υδάσπη ήταν μεγαλύτερο από 20 στάδια (περίπου 3,7 χμ) κι έτσι πλεύση ήταν ομαλή. Γνώριζαν βέβαια από πριν, ότι στη συμβολή δημιουργείται ένα νέο ποτάμι με στενότερη κοίτη και ότι γι’ αυτό το ρεύμα του είναι πιο ορμητικό, με κύματα, δίνες και πολύ θόρυβο, ωστόσο τους κατέλαβε δέος, όταν αντίκρισαν το θέαμα και άκουσαν το θόρυβο. Μόλις συνήλθαν, τα πληρώματα συνέχισαν να κωπηλατούν, ώστε με την ταχύτητα να διατηρήσουν τον έλεγχο των πλοίων, και πράγματι τα μεταγωγικά πέρασαν χωρίς σοβαρά προβλήματα. Τα πολεμικά όμως ταλαιπωρήθηκαν πολύ, και σε όσα ήταν δίκροτα (είχαν δύο σειρές κουπιών), η χαμηλότερη σειρά ήταν σχεδόν μέσα στο αφρισμένο νερό και δεν βοηθούσε πολύ. Πολλά κουπιά έσπασαν, άλλα παρασύρθηκαν από το ρεύμα και μερικά πολεμικά πλοία έπαθαν ζημιές. Μάλιστα, δύο συγκρούσθηκαν μεταξύ τους, καταστράφηκαν και σκοτώθηκαν πολλοί από τα πληρώματά τους. Φθάνοντας σε φαρδύτερο σημείο του Ακεσίνη, όπου το ρεύμα και οι δίνες δεν ήταν τόσο βίαιες, ο στόλος σταμάτησε στη δεξιά όχθη, για να επισκευάσει τις ζημιές. Μία γλώσσα στεριάς, που έμπαινε στο ποτάμι, συγκράτησε τα ναυάγια και τους ναυαγούς.

Όταν περνούσαν τη συμβολή των ποταμών, η ναυαρχίδα παρασύρθηκε σε ένα μεγάλο καταρράκτη, το πλήρωμα δεν μπορούσε να ελέγξει το πλοίο και κινδύνεψαν να πνιγούν όλοι. Ο Αλέξανδρος έβγαλε τα ρούχα του για την περίπτωση που θα έπρεπε να εγκαταλείψει το σκάφος, ενώ γύρω από τη ναυαρχίδα κολυμπούσαν αρκετοί εταίροι, για να βοηθήσουν τον Αλέξανδρο, αν το πλοίο βυθιζόταν. Όταν τελικά έρριξαν το πλοίο στην όχθη του Ακεσίνη, ο Αλέξανδρος θυσίασε στους θεούς, ευχαριστώντας τους που βγήκε ζωντανός από θανάσιμη μάχη με ποταμό, όπως και το πρότυπό του, ο Αχιλλέας. Ίσως αυτό το περιστατικό να κατασκευάστηκε εκ των υστέρων, ακριβώς επειδή κι ο Αχιλλέας, τον οποίο ο Αλέξανδρος είχε ως πρότυπο, είχε αγωνιστεί με τον ποταμό Σκάμανδρο. Πάντως, αν δεν πρόκειται για άλλο ένα φιλολογικό εφεύρημα του Διόδωρου και του Κούρτιου, ενισχύει την άποψη ότι ο Αλέξανδρος δεν ήξερε κολύμπι.

Αμέσως μετά τη συμβολή του Υδάσπη με τον Ακεσίνη κατοικούσε το ανεξάρτητο έθνος των Σίβων. Ο Αλέξανδρος στρατοπέδευσε κοντά σε μία σημαντική πόλη τους και οι προύχοντες έσπευσαν να τον προϋπαντήσουν. Του προσέφεραν μεγαλοπρεπή δώρα και δήλωσαν ότι θα τον υπάκουαν με ευχαρίστηση, αφού ήταν συγγενείς. Ο Αλέξανδρος ικανοποιημένος από την επαφή αυτή, ανακήρυξε ελεύθερες τις πόλεις των Σίβων. Αυτοί οι Ινδοί φορούσαν δέρματα ζώων, ήταν οπλισμένοι με ρόπαλα, σημάδευαν τις αγελάδες τους με ένα ροπαλοειδές σχήμα και ισχυρίζονταν ότι ήταν απόγονοι των συντρόφων του Ηρακλή στην εκστρατεία του κατά της Αόρνου Πέτρας και ότι ο Ηρακλής τους είχε εποικίσει σ’ εκείνη την περιοχή. Ο Κούρτιος βρήκε εδώ μία ακόμη ευκαιρία για δημιουργική ιστοριογραφία και βέβαιος για την ελληνική καταγωγή των Σίβων λέει ότι «ενώ είχαν ξεχάσει τα ελληνικά έθιμα, διατηρούσαν πολλά στοιχεία της καταγωγής τους». Ο Αρριανός αποδίδει αυτόν τον ισχυρισμό όχι στους ίδιους τους Σίβους, αλλά στους Μακεδόνες, που εντελώς αβασάνιστα «τεκμηρίωναν» το οτιδήποτε. Μάλιστα, μη εξαιρώντας από την κριτική προδιάθεσή του ούτε τα θρησκευτικά θέματα, λέει ότι κι αν ακόμη ήταν ισχυρισμός των Σίβων, δεν θα επρόκειτο για τον Ηρακλή των Ελλήνων, των Τυρίων ή των Αιγυπτίων, αλλά ίσως για κάποιο μεγάλο βασιλιά της γύρω περιοχής.

Από τους Σίβους ο Αλέξανδρος προέλασε προς το γειτονικό έθνος των Αγαλασσέων, που είχαν συγκεντρώσει 40.000 πεζούς και 3.000 ιππείς. Τους νίκησε σε μάχη και τους κατέκοψε, ενώ όσοι σώθηκαν κατέφυγαν στις γύρω πόλεις, τις οποίες πολιόρκησε, τις κατέλαβε και εξανδραπόδισε τους κατοίκους. Σε μία μεγάλη πόλη είχαν οχυρωθεί 20.000 Αγαλασσείς, που αμύνθηκαν σθεναρά κι αφού έπεσαν τα τείχη έδωσαν σκληρές οδομαχίες στα στενά δρομάκια και προξένησαν μεγάλες απώλειες στους Μακεδόνες. Κατά το Διόδωρο, ο Αλέξανδρος εξοργίσθηκε απ’ την αντίσταση και πυρπόλησε την πόλη καίγοντας ζωντανούς τους περισσότερους κατοίκους. Κατά τον Κούρτιο οι Αγαλασσείς βλέποντας την επερχόμενη πτώση της πόλης τους αποφάσισαν να την πυρπολήσουν και να καούν μαζί με τις οικογένειές τους. Οι Μακεδόνες έσπευσαν να σβήσουν τη φωτιά και η μάχη πήρε παράδοξη τροπή με τους υπερασπιστές να θέλουν κα καταστρέψουν την πόλη τους και τους πολιορκητές να τη σώσουν. Τελικά διασώθηκαν μόνο 3.000 Αγαλασσείς, που κατέφυγαν στην ακρόπολη. Ο Αλέξανδρος δέχτηκε τις ικεσίες τους και τους χάρισε τις ζωές. Ο Κούρτιος κάνει εδώ ακόμη ένα θεμελιώδες γεωγραφικό σφάλμα και θέλει τον Ινδό και τη συμβολή του Υδάσπη στον Ακεσίνη να περιβρέχουν τη συγκεκριμένη πόλη των Αγαλασσέων.

Ο ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ - ΑΡΧΑΙΑ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΑ


πηγή:http://www.alexanderofmacedon.info/greek/A3gr.htm


Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΠΕΙΡΑΤΕΙΑΣ ΣΤIΣ ΚΥΚΛΑΔΕΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ


Το φαινόμενο της πειρατείας συνδέεται άμεσα με την εμφάνιση και την ανάπτυξη της ναυτιλίας. Από τότε που οι άνθρωποι έστρεψαν το ενδιαφέρον τους στα θαλάσσια ταξίδια —όχι μόνον «κατ εμπορίαν» αλλά και «θεωρίαν»— έχουμε μαρτυρίες για αρπαγές και ληστείες στο θαλάσσιο χώρο.

Στην Οδύσσεια (γ 74-77) ο Νέστορας ρωτώντας τον Τηλέμαχο και την Αθηνά-Μέντη για ποιο λόγο βρέθηκαν στην Πύλο, λέει τα εξής:

«... μήπως για δουλειά ή πάτε έτσι στην τύχη
καθώς οι κλέφτες που γυρνούν στα πέλαγα και φέρνουν
στους ξένους τόπους συμφορές και τη ζωή τους παίζουν;…»
(μετάφρ. Ζ. Σιδέρη)

Ο Θουκυδίδης στην ιστορία του αναφέρει ως πρώτους πειρατές τους Φοίνικες και τους Κάρες, αλλά επιπλέον παρουσιάζει το φαινόμενο της πειρατείας να ενδημεί στη νησιωτική Ελλάδα: «Γιατί τον παλιό καιρό τόσο οι Έλληνες όσο και οι βάρβαροι που κατοικούσαν την ήπειρο κοντά στη θάλασσα, αφότου άρχισαν συχνότερα να περνούν με καράβια ο ένας ενάντια στον τόπο του άλλου, το γύρισαν στη ληστεία, έχοντας αρχηγούς άντρες που δεν ήτανε βέβαια από τους πιο ασήμαντους, για το ίδιο τους το κέρδος και για να βρούνε συντήρηση για τους πιο αδύνατους και πέφτοντας απάνω σε πολιτείες ανοχύρωτες, που ήταν μάλλον συμπλέγματα από χωριά, λεηλατούσαν και κέρδιζαν έτσι το περισσότερο βίος τους, εφόσον τέτοια δουλειά δε λογιζόταν ακόμα ντροπή, αλλά απεναντίας τους έδινε και κάποια δόξα». (Θουκ. Ιστ. Α, 5 -μετ. Ε. Λαμπρίδη).
Τον 5ο αι. που η Αθήνα φτάνει στο αποκορύφωμα της ακμής της και η Α’ Αθηναϊκή συμμαχία μετατρέπεται σε ηγεμονία των Αθηνών, το φαινόμενο της πειρατείας παρουσιάζει ύφεση, καθώς οι Αθηναίοι επιβάλλουν την κυριαρχία τους στο χώρο του Αιγαίου. Την περίοδο όμως του Πελοποννησιακού πολέμου, εξαιτίας των πολεμικών επιχειρήσεων και της πολιτικοοικονομικής αστάθειας αυτών που συμμετείχαν στον πόλεμο, η πειρατεία ανθεί. Αθηναίοι και Σπαρτιάτες επιδίδονται και οι ίδιοι σε ληστρικές επιδρομές ο ένας εναντίον του άλλου.

Στο μεγαλύτερο μέρος του 4ου αι. φαίνεται πως οι πειρατές κυριαρχούν στο Αιγαίο. Ο Ισοκράτης στον Πανηγυρικό τονίζει τα προβλήματα που δημιουργούνται για το διαμετακομιστικό εμπόριο των Αθηναίων και ειδικότερα τις επιπτώσεις στις τιμές των προϊόντων. Οι ακτές της Ιωνίας, της Αφρικής, της Σικελίας, αλλά και αρκετά νησιά του Αιγαίου, μετατρέπονται σε πειρατικά ορμητήρια.

Στα χρόνια της ακμής της Μακεδονίας και στη συνέχεια των ελληνιστικών μοναρχιών η πειρατεία εξασθενεί. Λέγεται μάλιστα ότι ο Πτολεμαίος Φιλάδελφος είχε οργανώσει και μία ειδική ναυτική μοίρα, για να αντιμετωπίζει τις επιδρομές των πειρατών. Όταν όμως τα ελληνιστικά κράτη αρχίζουν να παρακμάζουν, το φαινόμενο παίρνει μεγάλες διαστάσεις.

Κατά τη ρωμαϊκή εποχή οι Ρωμαίοι οργανώνουν αλλεπάλληλες επιχειρήσεις, για να απαλλάξουν τους θαλάσσιους δρόμους από τη μάστιγα της πειρατείας. Ο Πομπήϊος ήταν αυτός που κατέστρεψε τα «ληστήρια» της Σικελίας, της Σαρδηνίας, της Ιταλίας και του Ελλαδικού χώρου το 67 π.Χ. Κατά τον 2ο και 3ο αι. μ.Χ., όταν πλέον η Μεσόγειος έχει μεταβληθεί σε ρωμαϊκή λίμνη, η ναυσιπλοΐα πραγματοποιείται κατά κανόνα με ασφάλεια.

Στα βυζαντινά χρόνια οι πειρατικές επιδρομές απασχολούν συχνά τον αυτοκρατορικό στόλο. Ιδιαίτερα τον 9ο αι. το φαινόμενο έχει αναπτυχθεί σε βαθμό ανησυχητικό. Ήδη από τις πρώτες δεκαετίες του αιώνα η Κρήτη αποτελεί ορμητήριο πειρατών ακολουθούν η Σικελία και η Συρία. Η Πελοπόννησος και τα νησιά δεινοπαθούν. Αρκετά νησιά υποχρεώνονται να πληρώνουν φόρο υποτέλειας στους πειρατές. Η κατάσταση οξύνεται στα τέλη του 9ου αι. και στις αρχές του 10ου. Το 904 μ.Χ. ο Λέων ο Τριπολίτης, χριστιανός εξωμότης, με ισχυρό πειρατικό στόλο επιχειρεί να διεισδύσει στον Ελλήσποντο. Τελικά στρέφεται προς τη Θεσσαλονίκη και τον Ιούλιο της ίδιας χρονιάς την καταλαμβάνει. Ο Ιωάννης Καμενιάτης, αυτόπτης μάρτυρας, αφηγείται με πολύ ενάργεια τις σφαγές, τις λεηλασίες και τις αιχμαλωσίες που ακολούθησαν. Οι αιχμάλωτοι ανέρχονταν σε 22.000 και ήταν στην πλειοψηφία τους νέοι. Η αυτοκρατορία προσπαθούσε να αντιμετωπίσει την όλη κατάσταση όχι μόνο με στρατιωτικές επιχειρήσεις αλλά και με διαπραγματεύσεις. Ο Λέων ο Χοιροσφάκτης, εκπρόσωπος του αυτοκράτορα, καυχιέται ότι κατόρθωσε να εξαγοράσει από τους Άραβες 120.000 αιχμαλώτους. Η πληροφορία αυτή δείχνει το μέγεθος των καταστροφών που υφίστατο το Βυζάντιο την εποχή αυτή από τους πειρατές.

Ο 11ος αι. είναι για την αυτοκρατορία περίοδος κρίσης. Η αγροτική κοινότητα καταστρέφεται, οι δυνατοί ενισχύονται υπέρμετρα, οι διαμάχες ανάμεσα στις μερίδες της αριστοκρατίας εντείνονται, ενώ οι Δυτικοί, οργανώνοντας τις Σταυροφορίες, λυμαίνονται τα εδάφη του Βυζαντίου. Η Βενετία —θα ακολουθήσουν αργότερα και άλλες ιταλικές πόλεις— αποκτά οικονομικά προνόμια στη βυζαντινή επικράτεια. Οι εξωτερικοί εχθροί πολλαπλασιάζονται και οι Σελτζούκοι Τούρκοι εγκαθίστανται οριστικά στη Μ. Ασία.

Τον 12ο αι. το Αιγαίο δεν παρέχει καμία ασφάλεια στους ταξιδιώτες. Η οικονομική διείσδυση των ιταλικών πόλεων στην Ανατολή και τελικά ο έλεγχος του εμπορίου από τη Δύση καθόρισε και την πορεία της αυτοκρατορίας ως ναυτικής δύναμης. Οι μεταρρυθμίσεις εξάλλου των Κομνηνών που αφορούσαν την χρηματοδότηση του στρατού και του στόλου επιτάχυναν την εξασθένιση των θεμάτων και συνεπώς τη θαλάσσια άμυνα του κράτους. Ουσιαστικά η αυτοκρατορία αδυνατεί να διασφαλίσει τους θαλάσσιους δρόμους, εφόσον δε διαθέτει ισχυρό ναυτικό, πράγμα που επιτρέπει στους πειρατές να δρουν σχεδόν ανενόχλητοι.

Η κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους (1204), ο διαμελισμός των εδαφών της αυτοκρατορίας και η δημιουργία λατινικών κρατών στην Ανατολή είναι γεγονότα που ευνοούν ακόμη περισσότερο την πειρατική δράση, που συνεχίζεται στην ίδια περίπου έκταση και ένταση ως την Άλωση.

Από τον 15ο αι. και μετά οι ελληνικές θάλασσες συχνά μεταβάλλονται σε πεδίο πολεμικών αναμετρήσεων χριστιανών και Οθωμανών. Η επεκτατική πολιτική των Τούρκων προκάλεσε μόνο με τους Βενετούς επτά πολέμους σε διάστημα τριών αιώνων, που όλοι τους βέβαια είχαν ως στόχο τον έλεγχο της Ανατολικής Μεσογείου. Η κατά τόπους έκρυθμη κατάσταση που δημιουργούνταν διαιώνιζε και την πειρατική δραστηριότητα.

Εξάλλου από τον 17ο αι. ο οικονομικός ανταγωνισμός μεταξύ Άγγλων και Γάλλων στην Ανατολική Μεσόγειο αποτελεί έναν επιπρόσθετο αρνητικό παράγοντα, με αποτέλεσμα να έχει διαμορφωθεί στις θάλασσες μία κατάσταση σχεδόν ανεξέλεγκτη. Τούρκοι, Φράγκοι και πειρατές επιβάλλουν στους πληθυσμούς του Αιγαίου τον 16ο και 17ο αι. ένα καθεστώς στυγνής τυραννίας και εκμετάλλευσης. Η τούρκικη αρμάδα με τον Kαπουδάν-πασά εμφανίζεται στα νησιά μία φορά το χρόνο για να εισπράξει το χαράτσι. Το υπόλοιπο χρονικό διάστημα οι κάτοικοι είναι εκτεθειμένοι στην αρπακτικότητα των πειρατών. Οι αρχικουρσάροι σε πολλά νησιά ασκούν εξουσία και εισπράττουν φόρους. Οποιοσδήποτε τολμήσει να αντισταθεί εξοντώνεται.

ΧΑΪΡΕΝΤΙΝ ΜΠΑΡΜΠΑΡΟΣΑ - Ο ΠΙΟ ΑΙΜΟΣΤΑΓΗΣ ΚΑΙ ΑΔΥΣΤΑΚΤΟΣ ΠΕΙΡΑΤΗΣ - ΕΞΩΜΟΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΜΥΤΙΛΙΝΗ - ΑΦΑΝΗΣΕ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟΝ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ

ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΠΛΕΥΡΑ ΚΑΣΤΡΟΥ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ - ΣΠΥΛΙΑ ΤΟΥ ΜΠΑΡΜΠΑΡΟΣΑ - Η ΠΑΡΑΔΩΣΗ ΛΕΕΙ ΟΤΙ ΑΥΤΗ ΤΗ ΣΠΥΛΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΕ Ο ΜΠΑΡΜΠΑΡΟΣΑ ΓΙΑ ΝΑ ΚΥΡΙΕΥΣΕΙ ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ

Η ανάγκη για επιβίωση εξωθεί ολόκληρα νησιά σε συνθηκολόγηση με τους πειρατές. Κι αυτή τους η στάση όμως δεν τους λυτρώνει από τα δεινά, γιατί οι Τούρκοι με τη σειρά τους τους κατηγορούν ότι υποθάλπουν την πειρατεία. Οι Κυκλαδίτες αρκετές φορές, διακινδυνεύοντας τη ζωή τους προσπάθησαν να προστατέψουν τις τουρκικές αρχές αναλογιζόμενοι το μένος του Kαπουδάν-πασσά, όταν θα ερχόταν στα νησιά και θα μάθαινε πως αδιαφόρησαν για την τύχη κάποιου εκπροσώπου της εξουσίας στη διάρκεια της πειρατικής επιδρομής. Έτσι συνέβαινε συχνά —αν και οξύμωρο— να προστατεύουν τους ίδιους τους δυνάστες τους.
Ο μοναχός Urbano de Parigi αναφερόμενος στη Σύρο (17ος αι.) δίνει την πληροφορία πως οι κάτοικοι, μόλις αντικρίσουν κάποιο πλοίο, τρέχουν να κρυφτούν στο εσωτερικό του νησιού. Οι Τούρκοι χλευαστικά τους αποκαλούν λαγούς. Επίσης ο περιηγητής Paul Lucas, εκπρόσωπος του βασιλιά της Γαλλίας, κατά την επίσκεψη του στην Ίμβρο διαπιστώνει ότι οι κάτοικοι έχουν εγκαταλείψει τα παράλια και ζουν σε πύργους στα μεσόγεια. Ο φόβος τους μάλιστα είναι τόσο μεγάλος, ώστε και οι πόρτες των σπιτιών απέχουν πολύ από το έδαφος και ανεβαίνουν με ξύλινες σκάλες που τις νύχτες τις σηκώνουν, για να προστατευθούν από κάποια αιφνιδιαστική επίθεση.

Η εγκατάλειψη των παραλιακών περιοχών και η εγκατάσταση σε ασφαλέστερα μέρη είναι φαινόμενο που παρατηρείται συχνά στα χρόνια της σκλαβιάς και ιδιαίτερα σε περιόδους που η πειρατεία ανθεί. Κατά τον ίδιο τρόπο εγκαταλείφθηκαν σταδιακά οι παραλιακοί συνοικισμοί της Θάσου —συμφώνα με την άποψη του Απ. Βακαλόπουλου— και οι κάτοικοι μετακινήθηκαν προς το εσωτερικό του νησιού, ενώ άλλοι οικισμοί καταστράφηκαν από τους πειρατές. Ο Θεολόγος και η Παναγία —μεγάλα χωριά— χτίστηκαν σε τοποθεσίες που παρέχουν στους κατοίκους μια σχετική ασφάλεια. Συχνά όμως οι πειρατές—και δεν αναφερόμαστε αποκλειστικά στη Θάσο— δε δίσταζαν να προχωρούν στα μεσόγεια και να ληστεύουν απομακρυσμένους από τη θάλασσα οικισμούς.

Τον 16ο αι. αλλά ιδιαίτερα τον 17ο αι. η πειρατεία φαίνεται πως αποτελεί κανόνα της καθημερινής ζωής. Από τον Θερμαϊκό ως τη Μάνη και το Λιβυκό πέλαγος τα πειρατικά καράβια παραμονεύουν, για να δράσουν την κατάλληλη στιγμή. Οι ελληνικές ακτές με τους βράχους, τις σπηλιές, τα δάση και τους αθέατους όρμους αναδεικνύονται σε ιδανικά κρησφύγετα. Ο περιηγητής Deshayes συμβουλεύει τους ταξιδιώτες για Κωνσταντινούπολη να αποφεύγουν το ταξίδι με πλοίο, μολονότι στοιχίζει φθηνότερα, γιατί οι πειρατές καραδοκούν ανάμεσα στην Κρήτη και την Πελοπόννησο.

ΚΑΒΟ ΜΑΤΑΠΑΣ Ή ΑΚΡΩΤΗΡΙΟ ΤΑΙΝΑΡΟΝ - ΜΕΓΑΛΟ ΠΕΙΡΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΤΟΥ ΓΥΘΕΙΟΥ - ΠΕΙΡΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ

ΛΙΜΑΝΙ ΜΟΝΕΜΒΑΣΙΑΣ - ΠΕΙΡΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ

ΓΡΑΜΒΟΥΣΑ ΧΑΝΙΩΝ ΚΡΗΤΗΣ - ΜΕΓΑΛΟ ΠΕΙΡΑΤΙΚΟ ΛΙΜΑΝΙ - Η ΚΟΙΝΗ ΕΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΑΥΤΟ ΠΕΙΡΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΕ ΤΟ ΜΕΛΗΤΕΡΟ ΜΠΕΛΑ ΤΟΥ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ

Τα πληρώματα των καραβιών, όταν έπλεαν σε ελληνικές θάλασσες, ήταν σε συνεχή ετοιμότητα· οποιοδήποτε πλοίο εντόπιζαν στον ορίζοντα επιχειρούσαν να το αποφύγουν, ακόμη κι αν είχε φιλική σημαία. Άλλωστε ήταν γνωστό το τέχνασμα των πειρατών να υψώνουν παραπλανητικά τη σημαία κάποιας γνωστής ναυτικής χώρας.
Πάντως τα πειρατικά πλοία συχνά υπερείχαν από τα άλλα σε δύναμη και σε πλήρωμα. Οι πειρατές χρησιμοποιούσαν μικρά σχετικά σκάφη, με μέσο όρο σαράντα κανόνια αλλά με πλήρωμα πολυάριθμο. Οι «φούστες», μικρά και ευκίνητα πλοία, που εξορμούσαν από τη Β. Αφρική, χαρακτηρίζονται από τον Κ. Σάθα στον πρόλογο του στο Χρονικό του Γαλαζειδίον ως «πλοία του Σατανά».

Σ’ όλα τα νησιά και στις παράκτιες περιοχές υπήρχαν παρατηρητήρια, «βιγλαριά», απ’ όπου οι «βιγλάτορες» παρακολουθούσαν τα καράβια που πλησίαζαν στη στεριά, Μόλις διέκριναν κάποιο πλοίο, την ημέρα ειδοποιούσαν τον πληθυσμό υψώνοντας, συνήθως, κάποια σημαία και τη νύχτα έριχναν αναμμένους δαυλούς. Βέβαια κάτι ανάλογο έκαναν και οι πειρατές στα δικά τους μέρη, αλλά, κατά κανόνα, όχι για να προφυλαχτούν από κάποιον εχθρό παρά για να ληστέψουν κάποιο ανυποψίαστο καράβι.

ΜΑΝΙΑΤΕΣ ΠΕΙΡΑΤΕΣ ΣΕ ΣΤΕΡΙΑΝΟ ΚΑΡΑΟΥΛΙ ΑΡΠΑΓΗΣ ΠΛΟΙΑΡΙΟΥ

Ο Κυρ. Σιμόπουλος καταχωρεί στο έργο του “Ξένοι ταξιδιώτες στην Ελλάδα” ένα δημοτικό τραγούδι από τη συλλογή του Γ. Ιωάννου, που δείχνει την οργή και την αγανάκτηση των Ελλήνων για όσα υφίστανται από τη θηριωδία και την αρπακτικότητα των πειρατών.

” Ήλιε που βγαίνεις το ταχύ, σ’ ούλον τον κόσμον δούδεις,
σ’ ούλον τον κόσμο ανάτειλε, σ’ ούλη την οικουμένη
στω Μπαρμπαρέσω τις αυλές, ήλιε μην ανατείλεις.
Κι αν ανατείλεις, ήλιε μου, να γοργοβασιλέψεις,
γιατί έχουν σκλάβους έμορφους, πολλά παραπονιάρους
και θα γραθούν οι γιαχτίδες σου πο τω σκλαβώ τα δάκρυα. “

Είναι γεγονός ότι κατά την περίοδο της τουρκικής κατάκτησης επιδίδονται στην πειρατεία, στο χώρο της Ανατολικής Μεσογείου, άνθρωποι κάθε εθνικότητας και θρησκεύματος’ ανάμεσα τους και οι Έλληνες, Οι πιο φημισμένοι ήταν οι Μανιάτες. Τη Μάνη την ονόμαζαν Μεγάλο Αλγέρι. Τον 18ο αι. η Μάνη αποκλειστικά ζει από τις πειρατικές επιδρομές. Αν και τα πλοία τους κάποιοι σύγχρονοι τους τα χαρακτηρίζουν «σαπιοκάραβα», η δράση τους είναι γνωστή ήδη από τον προηγούμενο αιώνα. Όταν δεν ταξιδεύουν με τα καράβια τους, ενεδρεύουν κρυμμένοι στους βράχους των ακτών της Μάνης περιμένοντας να παρασυρθεί κάποιο καράβι στην ακτή από την κακοκαιρία. Λέγεται ότι ακόμη και οι Μανιάτες κληρικοί έπαιρναν μέρος σ’ αυτές τις επιχειρήσεις. Στα τέλη μάλιστα του 18ου αι. οργάνωσαν επιδρομή ενάντια στην Αμοργό και την κατέλαβαν.

ΜΑΝΙΑΤΕΣ ΠΕΙΡΑΤΕΣ

Ο νεαρός κουρσάρος απ’ το Οίτυλο της Μάνης
(δημώδες)
<<Για κούρσο ετοιμάζομαι, ρε μάνα για να πάω,
τον κίνδυνο μοιράζομαι, δεν έχω τι να φάω.
Η φτώχεια με κατάντησε, τα πλοία να κουρσεύω,
να περπατώ στα κύματα, εχθρούς μου να μαγεύω.
Αφήνω την σπηλιάκα μου, και την αητοφωλιά μου,
μαζί με τα συντρόφια μου, και την αρματωσιά μου.
Ξανοίγομαι στα πέλαγα, στης βάρκας μου το χάδι,
και σαν γυρνώ στο Βοίτυλο, την κουβαλά καράβι.
Ανθρώπους δεν σκοτώνουμε, πεθαίνουν απ’ τον τρόμο,
άλλοι βουτούν στην θάλασσα ανοίγοντας τον δρόμο.
Και το καράβι παρατούν, στα χέρια τα δικά μας,
και ‘μεις ανοίγουμε πανιά, να πάμε στην σπηλιά μας.
Την κουρελού να στρώσουμε, και φως με την λυχνάρα,
τον κούρσο να μοιράσουμε, χωρίς φωνή κι αντάρα.
Η φτώχεια τους κατάντησε, τα πλοία να κουρσεύουν,
ολημερίς στα πέλαγα, τον κούρσο τους γυρεύουν.
Αν τύχη και με πάρουνε τα όπλα των εχτρών μου,
στο Βοίτυλο μη κλάψουνε, στους πύργους των δικών μου.
Από μικροί ‘μεις μάθαμε, θάνατο ν’ αψηφάμε,
και μες την μάνα θάλασσα, να ζήσουμε ζητάμε.
Εκεί θ’ αφήσω την πνοή, που μου ‘δωσε η φύση.
και το ταλαίπωρο κορμί, τα ψάρια θα ταΐσει.Η θάλασσα αντρειεύεται
κι όλο παλεύει με τους βράχους
έτσ’ αντρειεύομαι κι εγώ
κι όλο παλεύω με τους Βλάχους
και τα βουνά αντρειεύονται
κι όλο παλεύουν με τα χιόνια
ετσά κι εγώ με τους οχτρούς
θα αντρειεύομαι αιώνια
και η Τουρκιά δεν πάτησε,
σ’ ούλη της Μάνης τα χωριά
τί άλλο καλό δεν μάθαμε,
πιο κάλιο από την λευτεριά.>>
Πρόκειται για παραδοσιακό μανιάτικο τραγούδι που τραγουδιόταν
πριν από τετρακόσια χρόνια από Μανιάτες πειρατές.

Μέσα στο 18ο αι. οι ρωσοτουρκικοί πόλεμοι και οι εξεγέρσεις των Ελλήνων, απόρροια των πολέμων, ώθησαν κι άλλους Έλληνες στην πειρατεία. Μετά τα Ορλωφικά και λίγο αργότερα, όταν ο Λάμπρος Κατσώνης μ’ ένα στολίσκο πειρατικό γίνεται ο εφιάλτης των Τούρκων, πολλά πειρατικά πλοία στο Αιγαίο είναι Ελληνικά.

Όπως φαίνεται, την περίοδο της τουρκικής κατάκτησης, η πειρατεία στις ελληνικές θάλασσες είναι μία κατάσταση μόνιμη. Για όσα όμως υπέφεραν οι ελληνικοί πληθυσμοί ευθύνη έχουν και οι χριστιανικές δυνάμεις της Ευρώπης. Η στάση που κράτησαν, ως ένα βαθμό, νομιμοποιούσε τη δραστηριότητα των πειρατών, αφού κατά καιρούς είχαν συναλλαγές με τους πειρατές. Η Βενετία φερ’ειπείν κατά τη διάρκεια της πολιορκίας του Ηρακλείου από τους Τούρκους είχε στρατολογήσει πειρατές για να αμυνθεί. Οι Ρώσοι, όταν κατέβηκαν στο Αιγαίο (18ος αι.), είχαν επανδρώσει τα πλοία τους και με πειρατές από τη Μάνη, την Πρέβεζα και άλλες περιοχές. Ευρωπαίοι διπλωμάτες φανερά συναλλάσσονταν με ομοεθνείς τους, συνήθως, πειρατές. Ο Π. Ζερλέντης υποστηρίζει ότι Ιησουΐτες και Καπουτσίνοι εμπλέκονταν στην πειρατεία. Καθολικοί ιερείς δέχονται ως προσφορές για τις εκκλησίες πειρατικές λείες και ομόθρησκους τους πειρατές τους ενταφιάζουν στους περιβόλους των ναών.

ΜΠΡΙΚΙ - ΜΙΚΡΟ ΚΑΙ ΕΥΚΙΝΗΤΟ - ΤΟ ΠΙΟ ΣΥΝΗΘΙΣΜΕΝΟ ΠΕΙΡΑΤΙΚΟ

Σημαντική πτυχή του φαινομένου, που αιτιολογεί εν μέρει και την έκταση που πήρε η πειρατεία στα χρόνια της τουρκικής κατάκτησης, είναι οι συναλλαγές πειρατών και εμπόρων, ντόπιων και μη. Η εκποίηση της λείας απέφερε τεράστια κέρδη στους εμπόρους, αλλά διατηρούσε σε υψηλά επίπεδα και τις πειρατικές επιδρομές, εφ” όσον υπήρχαν αγοραστές. Η Κίμωλος και η Μήλος ήταν νησιά όπου πραγματοποιούνταν τέτοιου είδους συναλλαγές. Το ίδιο όμως γινόταν και αλλού. Το Αλγέρι τον 16ο αι. είχε πληθυσμό 100.000 που ζούσε αποκλειστικά από την πειρατεία. Ακόμη ήταν μονίμως εγκαταστημένοι εκεί έμποροι από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες.

ΤΟ ΑΛΓΕΡΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΗΚΕ ΚΑΙ ΑΚΜΑΣΕ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΠΕΙΡΑΤΕΣ

ΓΝΩΣΤΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

  • Το 18ο και στις αρχές του 19ου αιώνα η πειρατεία οργίαζε κυριολεκτικά. Εδώ θα παρακολουθήσουμε τη σχετική καταστρεπτική δράση της στο Αιγαίο.
  • Η Νάξος, ως το μεγαλύτερο Κυκλαδονήσι και σχετικά πλουσιότερο, κυρίως στην κτηνοτροφία, δοκίμασε τις συχνότερες επιθέσεις τους.
  • Στην Αστυπάλαια παίχθηκε μια από τις πιο δραματικές σκηνές της ιστορίας της πειρατείας στο Αιγαίο. Σε επιδρομή του Εξωμότη πρώην χριστιανού πειρατή Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα, από την Μυτιλίνη, Ολόκληρος ο πληθυσμός του νησιού, για δεύτερη φορά στην ιστορία του, ολοκληρωτικά αφανίζεται.
  • 1724, 24 Οκτωβρίου: «Ερχόμενος ο καραβοκύρης ο Παναγιώτης της Περέτας με την σακολέβαν εις την Αξίαν, έτυχε από ριζικόν ανάμεσα την Μύκονον και την Αξίαν και τους έπιασε και τους σκλάβωσε ο Καπετάν Τζουανίνος με το καράβιν του και καπετάν Αντώνης με μιαν ταρτάνα και τους επήρεν ό,τι κι αν είχαν άσπρα, πράμα και τα ρούχα τους και τους άφησαν το καΐκι με τους ανθρώπους γυμνούς και ήλθαν εδώ εις την Αξίαν καθώς όλοι τους είδασιν».
  • 1808, 15 Δεκεμβρίου: «Νύχτα επιτεθήκανε οι σπαντίδοι σ’ ένα άλλο καΐκι του Μιχελή Ρεΐζη, λίγο έξω από την Τήνο, ενώ αρμένιζε για την Αξία. Οι κουρσάροι σέρνοντας κατόπιν το πλεούμενο, φτάσανε στην Αντίπαρο. Εκεί ληστέψανε όλους τους επιβάτες του και δεν τους άφησαν παρά μόνον την ψυχήν και τα παλαιόρουχα που φορούσαν».
  • Ναξία, 1816, 2 Απριλίου: «Ένα άλλο κουρσάρικο με Μανιάτες πειρατές σε επιδρομή του στη Σκινούσα αιχμαλωτίζει μια βάρκα με το πλήρωμά της και την οικογένεια του Γιωργάκη Μπαρδάκα, σούδιτου Ρώσου, σαν ετοιμαζόταν να αναχωρήσει για τη Νάξο. Ξεγυμνώνουν τον Μπαρδάκα με τη συντροφιά που έρχεται στη Χώρα της Νάξου» (Bislut, «Archipelagus turbatus», Istanbul 1982).
  • Από ανέκδοτο ημερολόγιο του αγγλικού προξενείου στη Νάξο στα 1811 μαθαίνουμε για το Γάλλο κουρσάρο Τζουστινιάνι και τη δράση του στη Νάξο. Ο κουρσάρος Tζουστινιάνι, σύμφωνα με επιστολή τής 30ής Ιουλίου του 1812 κάποιου Αξιώτη, «τρεις μήνες εδώ κατακαθητός με τα αρμαμέντα του και πιάνει και ψηλαφά τα γράμματα -σαν να ήταν κύριος πλέον του τόπου, καθώς θέλετε πληροφορηθεί εις πλάτος από τα γράμματα όπου σας στέλνω με τον κουρσαμένον πραγματευτήν ονόματι Εμμανουήλ Σεργόπουλον και εκ στόματος του Mr Cardrigt, πραγματευτού Εγγλέζου, όπου εκουρσάθη ωσαύτως απ’ έξω από την Μήλον από ένα άλλον κουρσάρικον με παντιέρα ιτάλικα…».
  • 1734, Πάρος. Υπήρξαν περιπτώσεις κουρσάρων και πειρατών που βαριεστημένοι από την πειρατική ζωή, αποφάσιζαν, αφού παντρεύονταν στα νησιά, να ζήσουν την υπόλοιπη ζωή τους ήσυχα και ειρηνικά. Για να νομιμοποιήσουν όμως αυτόν τον αποχρωματισμό τους, ιδιαίτερα οι πειρατές, έπρεπε να εφοδιαστούν με κατάλληλο έγγραφο από τη νοταρία του τόπου τους. Τέτοια έγγραφα έχουμε αρκετά των ετών 1734, 1741, 1744 κ.ά.
  • Σύρος, 1720. Στα 1720 «οι επιδραμόντες κουρσάροι επέτυχον να συλλάβουν τον παρεπιδημούντα τότε επί της νήσου καδήν και η Κοινότης ηναγκάσθη τους μεν κουρσάρους να ταΐσει και να περιποιηθεί, να εξαγοράσει δε τα ενδύματα του καδή χωρίς όμως να εξαγοράσει και τον ίδιον».
  • Στα 1723 οι Συριανοί πιάνουν αιχμαλώτους δύο κακότροπους σπαντίδες (πειρατές) και τους στέλνουν στους Τούρκους, σύμφωνα με τις διαταγές που είχαν. Δεν έστειλαν όμως μαζί και τα όπλα τους και οι Τούρκοι τους απείλησαν να τα στείλουν αμέσως. Πολλές φορές οι Συριανοί βοηθούσαν τους Φράγκους κουρσάρους σε βάρος των Τούρκων κι αυτό φυσικά οι Τούρκοι δεν τ’ άφηναν ατιμώρητο.
  • Από έγγραφο της 23ης Ιανουαρίου 1723, μαθαίνουμε ότι ο καραβοκύρης Κωνσταντίνος Βουτζίνος «όπου επήγαινε στο ταξίδι στην Αξιά επιάστηκε από τους αναθεματισμένους τους κουρσάρους και τους έγδυσαν και τους τραβούσαν έως τις Δήλες».
  • Σε άλλο έγγραφο αναφέρονται τα ακόλουθα: «Όμως με το να ευρεθούνε οι καταραμένοι οι κουρσάροι στο δρόμο τσ’ επιάσανε και τις εγδύσανε και χαθήκανε και τ’ άσπρα. Παρεκτός είχεν του γράψει η λεγομένη Νικολέττα να μην κακοκαρδίζεται πως εχαθήκανε τ’ άσπρα εωσότις η ζημία είναι δική της. Πολλάκις δε οι συλλαμβανόμενοι εδουλώνοντο και διά την εξαγοράν των εχρεούντο οι οικείοι των μεγάλα ποσά ή παρέμενον σκλάβοι επί έτη. Οι κάτοικοι της πτωχής νήσου μας καθ’ όλην την διάρκειαν της τουρκοκρατίας εβίωσαν υπό την διαρκήν απειλήν πειρατών, κουρσάρων και πάσης φύσεως κλεπτών, κακοποιών και επιδρομέων καθιστώντας την διαβίωσίν των πολύ περισσότερον δραματικήν παρ’ όσον αυτή αύτη η τουρκική δεσποτεία».
  • Στους πρώτους μήνες του Ρωσοτουρκικού πολέμου παρατηρήθηκε έντονη πειρατική δράση στο Αιγαίο. Οι κυριότεροι πειρατές ήταν την εποχή αυτή οι Σφακιώτες και οι Αλβανοί, που μαζί επιτέθηκαν στα 1770 στη Σύρο. Την επιδρομή αυτή περιγράφει ο ιστορικός της Σύρου, πατέρας Δελλαρόκας.
  • Στα 1771 ο τρομερός πειρατής, η φοβερή μάστιγα της εποχής, ο λήσταρχος Μητρομάρας, ο ατρόμητος, με 32 Αλβανούς προέβη σε επιδρομή κατά της Σύρου για να τη λεηλατήσει. Πληγώθηκε όμως από το νέο Αντ. Ρώσση και υποχρεώθηκε να φύγει.
  • Το 1772 ο ρωσικός στόλος καταδίωξε συστηματικά τους πειρατές, που για ένα διάστημα φάνηκε να έχουν εξαφανιστεί…
  • Πολλά έγγραφα αναφέρονται σε διάφορες πειρατικές επιδρομές σε απόμερους κάβους. αλλά και μες στο ίδιο το λιμάνι της Σύρου. Διάφοροι πειρατές και κουρσάροι άρπαζαν πλοία με το φορτίο τους και τα μεταπουλούσαν κατόπιν στους κατοίκους του νησιού ή σε διάφορους καραβοκύρηδες, συνελλάμβαναν αιχμαλώτους Τούρκους για να πάρουν κατόπιν λύτρα για την εξαγορά τους και γενικότερα λεηλατούσαν το νησί ανάλογα με τα γούστα τους.
  • Με έγγραφο της 28ης Ιουλίου 1781 οι επίτροποι της Σύρου παρακαλούν τον Δημητράκη Μαυρογένη, βοεβόδα της Μυκόνου, να πληροφορήσει τον καπουδάν πασά, πως στις 28 Ιουλίου του 1781 Μαλτέζοι πειρατές απήγαγαν από το λιμάνι της Σύρας ένα σαμπίκο κρητικό, φορτωμένο σαπούνι και λάδι, σε συνεννόηση και με τις πλάτες των Τούρκων.
  • Στις 19 Νοεμβρίου 1787, η Σύρος διατρέχει νέο κίνδυνο λεηλασίας και καταστροφής της από Καρυστινούς και άλλους πειρατές. Γι’ αυτό οι κάτοικοί της στέλνουν εσπευσμένα επιστολή προς τους Τούρκους ζητώντας την προστασία του νησιού τους από τους πειρατές.
  • Στις 23 Φεβρουαρίου του 1795, ωστόσο, ο Τούρκος καπετάνιος Αλής συγκρούστηκε με Μαλτέζους πειρατές, πάλι μες στο λιμάνι της Σύρου, με αρκετές απώλειες κι από τα δύο μέρη.
  • Οι επιδρομές των κουρσάρων στη Σύρο, καθώς και στα γύρω ξερονήσια, ήταν συχνές και καταστροφικές. Άρπαζαν και λεηλατούσαν ό,τι έβρισκαν μπροστά τους, κυρίως ζώα, πλεούμενα, έγδυναν σπίτια, σκότωναν ανθρώπους. Από έγγραφο της 31ης Μαρτίου 1811 μαθαίνουμε πώς «ο Συριανός έμπορος Λινάρδος Βαμβακάρης αγόρασε σε πλειστηριασμό από έναν κουρσάρο στο λιμάνι της Σύρου μια μπομπάρδα φορτωμένη κρασί και πώς στη συνέχεια ένα εγγλέζικο μπρίκι μπαίνοντας στο λιμάνι της Σύρου και βρίσκοντας την κουρσεμένη μπομπάρδα, την κατέλαβε και τη ρυμούλκησε στη Σμύρνη, όπου παρέπεμψε και το διαμαρτυρόμενο αγοραστή να πάει για να διεκδικήσει τα δικαιώματά του».
  • Ο καπουδάν πασάς συχνά έκανε την εμφάνισή του στο Αιγαίο για καταδίωξη των πειρατών. Όμως αυτό σήμαινε φορολογία των νησιωτών γι’ αυτό το σκοπό ή και καταστροφές από τους Τούρκους του πασά.
  • Πολλές παραδόσεις μιλούν γι’ αυτές τις επιθέσεις και άλλες στη Σύρο. Λένε ακόμη ότι ο Αϊ-Γιώργης ήταν προστάτης της Σύρου, όπως αναφέρεται και σε σχετικό δημοτικό τους τραγούδι.
    «Αϊ μου Γιώργη φύλακα, απάντα το νησί μας
    έβγα με την κοντάρα σου γιούργιαρε τσι εχθροί μας.
    Γύρω τριγύρω στο νησί πλανάρου οι γαλιώτες κι αφνήδια μας προβαίνουσι και μας πατούν οι κλέφτες.
    Και μπένου μέσ’ τις μάντρες μας, αρνιά δεν μας αφήνουν,
    τα πιο καλά μας πράματα τα τρώσι και τα πίνουν.
    Οι Τουρκοκλέφτες είν’ αυτοί που μας εβασανίζουν
    και τη ζωή μας πολλωνώ μας τήνε υστερίζουν.
    Λυπήσου Αϊ-Γιώργη μας εμάς και τα παιδιά μας
    Και γλύτωσέ μας γρήγορα από τα βάσανά μας.
    Αϊ-Γιώργη Καππαδόκε αδικοσκοτωμένε
    και διά την πίστι του Χριστού σκληρά βασανισμένε.
    Λυπήσου ναι και μας που βλέπεις τι τραβάμε
    διαφέντεψέ μας Άγιε μας να σε δοξολογάμε».

  • Η δραματική αυτή επίκληση της βοήθειας του προστάτη της Σύρου Αγίου Γεωργίου για τη σωτηρία των δεινοπαθούντων από τις πειρατικές επιδρομές άτυχων Συριανών δίνει μια καθαρή εικόνα του δράματος, των βασάνων, των μαρτυρίων που υφίσταντο τότε οι γεωργοί της Σύρου.
    Η πειρατεία στη Σύρο, όπως και στις άλλες Κυκλάδες, σταμάτησε, όπως προαναφέραμε, στα χρόνια του Καποδίστρια με τη δραστηριότητα εναντίον τους του ναυάρχου Μιαούλη. Το στήσιμο του αγάλματός του στην ομώνυμη πλατεία της Ερμούπολης, μπροστά από το δημαρχείο, ασφαλώς δεν είναι άσχετο και με την προσφορά αυτή του Μιαούλη στη Σύρο.
  • Πειρατείες υφίστατο και η Αμοργός, καθώς και τα γύρω νησάκια. Είδαμε έγγραφο της 2ας Απριλίου του 1816, σύμφωνα με το οποίο ένα κουρσάρικο με Μανιάτες πειρατές, σε επιδρομή τους στη Σχοινούσσα, αιχμαλωτίζει μια ναξιώτικη βάρκα του Γιωργάκη Μπαρδάκα.
    Διάφορα έγγραφα και παραδόσεις δείχνουν πόσο υπέφερε παλιότερα το νησί της Αμοργού και τα γύρω νησάκια από τους ποικιλώνυμους πειρατές και τις ληστρικές επιδρομές τους. Η ζωή των Αμοργιανών, η τιμή και η περιουσία τους βρίσκονταν, την οποιαδήποτε ώρα, εκτεθειμένες στις άγριες διαθέσεις των ληστρικών κουρσάρων. Μια ζωή μαρτυρική, που σήμερα έμεινε πια στη μνήμη μας σαν θρύλος μακρινός και παραμύθι.
  • Η Φολέγανδρος στα 1715, η Κίμωλος, η Μήλος και οι άλλες Κυκλάδες υπέστησαν τα πάνδεινα από μέρους των άπληστων πειρατών και κουρσάρων, των γνωστών την εποχή αυτή ως «κλεφτοσφουγγαράδων».
  • «Η ετήσια επίσκεψις του ναυάρχου καπουδάν πασά εις τας Κυκλάδας -λέει ο Χ. Μουστάκας- και αι αιφνίδιαι πειρατών τινών αποβάσεις, διετήρουν τα πνεύματα εις ταραχήν τούτου δ’ ένεκεν νύκτα και ημέραν φρουροί εφ’ υψηλών σημείων της νήσου ιστάμενοι εφύλαττον τους κατοίκους, ειδοποιούντες τούτους περί της παρουσίας πειρατικού πλοίου, οπότε οι κάτοικοι έσπευδον να κλεισθώσιν εντός του Κάστρου μετά των ζώων αυτών, κλείοντες και τας πύλας».
  • Η Μήλος, εξαιτίας της επίκαιρης θέσης της -πέρασμα για Σμύρνη και Πόλη- αλλά και σαν καλό αραξοβόλι κι ορμητήριο για λεηλασίες, έγινε φωλιά πειρατών τόσο ντόπιων όσο και ξένων, σ’ όλο το διάστημα του 18ου ως το 19ο αιώνα. Στο τέλος του 18ου τόσο η Μήλος όσο και η Κίμωλος είχαν μεταβληθεί σε άντρο των πειρατών οι οποίοι διέτριβον στην Κίμωλο «ως και εν Μήλω καθ’ όλον τον χειμώνα διάγοντες εν ποτοίς και ευωχίαις και πάση άλλη ασωτία και κραιπάλη».
    Ο πρόξενος της Ολλανδίας στη Μήλο Ταταράκης σε επιστολές του προς τον πρεσβευτή του στην Πόλη στα 1748, 1751, 1754, 1761, 1787, 1815 διεκτραγωδεί τα βάσανα που υφίστανται οι κάτοικοι της Μήλου και ο ίδιος από τους αδίστακτους πειρατές και κουρσάρους.
    Τελικά και στη Μήλο το τελικό κτύπημα εναντίον των πειρατών δόθηκε επί Καποδίστρια από το ναύαρχο Μιαούλη.

ΓΑΛΙΟΤΑ - ΜΙΚΡΟ ΚΑΙ ΕΥΚΙΝΗΤΟ - ΑΠΟ ΤΑ ΑΓΑΠΗΜΕΝΑ ΤΩΝ ΠΕΙΡΑΤΩΝ

Αν στην Τουρκοκρατία η πειρατεία βρισκόταν στο απόγειο της, με την έναρξη της Επανάστασης εξαφανίζεται —τουλάχιστον τα πρώτα χρόνια— όπως μας πληροφορεί ο Σπ. Τρικούπης. Η πειρατεία στα χρόνια του Αγώνα παρουσιάζει έξαρση την περίοδο κατά την οποία ο αιγυπτιακός στρατός και στόλος συμπράττει με τους Τούρκους, για να καταπνίξουν την Επανάσταση.

Ο αριθμός των ελληνικών πλοίων που επιδίδονται σε πειρατικές επιδρομές αυξάνεται σταθερά εξαιτίας της δυσμενούς τροπής που παίρνει ο Αγώνας. Στις αρχές του 1828 περισσότερα από 1.000 πλοία ασχολούνται συστηματικά με την πειρατεία και λυμαίνονται το Αιγαίο. Από τον Ελλήσποντο ως τη Ρόδο και τα ανατολικά παράλια της Πελοποννήσου οι πειρατές προκαλούν με τη δράση τους πάμπολλα προβλήματα. Αυτός τελικά που κατόρθωσε να ελέγξει την κατάσταση ήταν ο Καποδίστριας, όταν ήρθε τον Ιανουάριο του 1828 στην Ελλάδα, για να αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας. Η καταστολή της πειρατείας υπήρξε άμεση και εντυπωσιακή. Οι Δυνάμεις βέβαια πίεζαν τον Καποδίστρια σ* αυτό το θέμα, γιατί βλαπτόταν σοβαρά το εμπόριο τους. Ο κυβερνήτης οργάνωσε δύο ναυτικές μοίρες με τον Κ. Κανάρη και τον Ανδρέα Μιαούλη και με την παράλληλη δράση των ξένων στόλων κατέστρεψε τα ορμητήρια του Αιγαίου.

ΛΑΜΠΡΟΣ ΚΑΤΣΩΝΗΣ - Ο ΚΥΝΗΓΟΣ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΩΝ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ - Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟΥΣ ΠΕΙΡΑΤΕΣ ΑΓΑΝΑΚΤΗΣΕ ΠΟΛΛΟΥΣ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΕΜΕΙΝΕ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Η ΑΝΔΡΙΩΤΙΚΗ ΡΗΣΗ <<ΚΙ΄ΑΝ Σ΄ΑΡΕΣΕΙ ΜΠΑΡΜΠΑ ΛΑΜΠΡΟ ΞΑΝΑΠΑΙΡΝΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΔΡΟ>>

Η δολοφονία του Καποδίστρια (1831) και η αναρχία που ακολούθησε αναζωπύρωσε τη δραστηριότητα των πειρατών, μολονότι η Ελλάδα από το 1930 ήδη άρχισε τον ελεύθερο πολιτικό της βίο, που δεν της εξασφαλίζει όμως και την ανάλογη ευνομία.

Ολοκληρώνοντας θα λέγαμε ότι, καθώς προχωρούμε μέσα στον 19ο αι., τα κρούσματα πειρατικών επιδρομών γίνονται σπανιότερα και είναι βέβαια ηπιότερης μορφής απ’ ό,τι σε προγενέστερες εποχές, γεγονός που σχετίζεται με την αρτιότερη κρατική οργάνωση αλλά και με τον εκσυγχρονισμό της ναυτιλίας.



H ΣΥΜΕΤΟΧΗ ΤΟΥ Φ/Γ ASTYPALEA ΣΤΑ ΑΙΤΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΤΩΝ 7 ΗΜΕΡΩΝ (ΔΙΩΡΥΓΑ ΣΟΥΕΖ)


Στις 22 Δεκεμβρίου του 1959, το ελληνικό φορτηγό πλοίο, ASTYPALEA (Αστυπάλαια), στην πορεία του προς την Ερυθραία προερχόμενο από την Χάιφα του Ισραήλ, με φορτίο τσιμέντου, κατά τη διέλευσή του από τη διώρυγα του Σουέζ, δεσμεύτηκε από τις Αιγυπτιακές αρχές. Το φορτίο κατασχέθηκε.

Το παραπάνω συμβάν ήταν ένα από τα γεγονότα παρεμπόδισης πλοίων με φορτία που προέρχονταν ή προορίζονταν για το Ισραήλ μέσω της διώρυγας του Σουέζ, από τις Αιγυπτιακές αρχές, και που οδήγησαν στον πόλεμο των 7 ημερών μεταξύ Ισραήλ και Αιγύπτου.

ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΤΟΥ ΙΣΡΣΑΗΛ ΠΡΟΣ ΤΟΝ Ο.Η.Ε. ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΜΒΑΝ

<<Με το τέλος του πολέμου Σινά και μέχρι το Μάρτιο του τρέχοντος έτους, η Αίγυπτος απέφευγε την παρεμπόδιση φορτίων του Ισραήλ μέσω της διώρυγας του Σουέζ. Οι πράξεις παρεμβολών επανελήφθησαν από τον Μάρτιο του τρέχοντος έτους και γίνονται όλο και πιο συχνές, παρεμβολές για τις οποίες η Κοινωνία των Εθνών έδειξε αδιαφορία και αδυναμία να διασφαλίσει την αρχή της ελεύθερης διέλευσης στην πράξη χωρίς καμία εξαίρεση.

Η αυξανόμενη ένταση των προκλήσεων γίνετε σαφής από τον ακόλουθο κατάλογο πλοίων που παρενοχλήθηκαν από τους Αιγυπτίους:

  1. Στις 09/03, το υπό σημαία Λιβερίας πλοίο ΚΑΠΕΤΑΝ ΜΑΝΩΛΗΣ ακινητοποιήθηκε. Αφού κατασχέθηκε το φορτίο του το πλοίο απέπλευσε.
  2. Στις 17/03, το υπό σημαία Δ. Γερμανίας πλοίο LEALOTT ακινητοποιήθηκε. Αφού κατασχέθηκε το φορτίο του το πλοίο απέπλευσε.
  3. Στις 21/05, το υπό σημαίας Δανίας πλοίο INGE TOFT ακινητοποιήθηκε. Ο Δανός Πλοίαρχός του αρνήθηκε να αποδεχθεί το αίτημα των Αιγυπτιακών αρχών για κατάσχεση του φορτίου του και το πλοίο τέθηκε υπό κράτηση. Από τότε παραμένει δεσμευμένο.
  4. Στις 16/06, το υπό σημαία Παναμά πλοίο NORD ακινητοποιήθηκε. Έμεινε ακινητοποιημένο για 2 ημέρες.
  5. Στις 28/10, το υπό σημαία Δ. Γερμανίας πλοίο NODISTOR ακινητοποιήθηκε. Το φορτίο του κατασχέθηκε και το πλοίο συνέχισε την πορεία του για το Τζιμπουτί μετά από 3 ημέρες χωρίς φορτίο.

Όλα αυτά τα πλοία προέρχονταν από την Χάιφα.

Όλους αυτούς τους μήνες που πέρασαν από τότε που το INGETOFT ήταν υπό κράτηση και έγινε η πρώτη διαμαρτυρία, ο Κος Dag Hammarskjold, γενικός Γραμματέας του Ο.Η.Ε., έκανε ορισμένες προσπάθειες για να εξασφαλίσει την ελεύθερη διέλευση φορτίων που προέρχονταν από το Ισραήλ, από την διώρυγα του Σουέζ. Μετά τις προσπάθειες αυτές ο Γενικός Γραμματέας συνεργαζόμενος με τις Αιγυπτιακές αρχές, είπε ότι είχε λόγους να πιστεύει ότι το Ισραήλ θα δεχόταν να στέλνει φορτία που εξήγαγε μέσω της διώρυγας, στην κυριότητα του αγοραστή (FOB), καθώς και για προϊόντα που εισάγει μέσω της διώρυγας, στην κυριότητα του πωλητή (CIF). Οι αρχές της Αιγύπτου, είπε ότι θα δεσμευθούν ότι δεν θα παρεμποδίζουν τα φορτία αυτά. Προσεταιρίζοντας και διάφορα άλλα μέρη για την πρόταση αυτή, άρχισε την προσπάθεια να μας πείσει να την αποδεχθούμε.

Η Κυβέρνηση του Ισραήλ δεν πρόκειται να αποδεχθεί να της υπαγορεύουν τον τρόπο με τον οποίο θα κάνει τις συναλλαγές του εμπορίου της ο καθένας, εισάγοντας αθέμιτες διακρίσεις εις βάρος του κράτους του Ισραήλ. Καλό θα ήταν αυτοί που κάνουν τις προτάσεις αυτές, να κάνουν άλλο ένα βήμα εμπρός και να συμφωνήσουν την επιστροφή στο Status Quo που υπήρχε πριν δημιουργηθούν τα γεγονότα αυτά, στην αρχή του τρέχοντος έτους. Ο καθένας που συνιστά στην κυβέρνηση του Ισραήλ να αποδεχθεί τέτοιες λύσεις, γνωρίζοντας ότι είναι αντίθετες προς το παγκόσμιο νομικό καθεστώς, ισχυρίζεται ότι θα ήταν καλύτερα να δούμε τα αποτελέσματα της εφαρμογής στην πράξη. Δεν πειθόμαστε από τέτοιες ενέργειες γνωρίζοντας ότι δεν πρόκειται για τίποτε άλλο εκτός από έναν σχεδιασμένο ελιγμό της κυβέρνησης του Καϊρου, για να παραπλανήσει τους φίλους του Ισραήλ, να δημιουργήσει την εντύπωση της μετριοπάθειας με συμβιβαστικές λύσεις για την συμφωνία άνομων ρυθμίσεων για την διέλευση από την διώρυγα. Τελικά μη θέλοντας να απογοητεύσουμε τις φιλικά προς εμάς προσκείμενες κυβερνήσεις αποφασίσαμε να στείλουμε το Ελληνικό πλοίο ASTYPALEA, με τις προϋποθέσεις που συνιστώνται, από αυτά τα φιλικά μέρη. Και να που σήμερα τα πράγματα έγιναν όπως εμείς είχαμε προειδοποιήσει ότι θα συμβούν. Το Ελληνικό πλοίο ASTYPALEA, ήταν φορτωμένο με 400 τόνους τσιμέντου με κυριότητα στο όνομα του αγοραστή (FOB). Ακούσαμε αυτούς πους μας πρότειναν αυτή τη οδό να λένε ότι είχαμε φτάσει στο σημείο της μετριοπάθειας και ότι ήταν πεποίθηση τους ότι το φορτίο θα περάσει . Στείλαμε τα στοιχεία του πλοίου και τα στοιχεία του φορτίου στο Γενικό Γραμματέα, καθώς και την ημερομηνία αναχώρησης και ήμασταν σε συνεχή επαφή μαζί του.

Η πρώτη είδηση της σύλληψης του πλοίου δόθηκε από ανταποκριτές πρακτορείων ειδήσεων όλου του κόσμου στην Αίγυπτο και συγκεκριμένα στο Κάιρο. Ακόμη και όταν η σύλληψη και η αναχώρηση του πλοίου έγινε γνωστή, απείχαμε, μέχρι εκείνη τη στιγμή, από κάθε επίσημη αντίδραση. Σκοπός της αυτοσυγκράτησης μας αυτής ήταν, να μπορέσει ο Γενικός Γραμματέας να διαπιστώσει το εντελώς δικαιολογημένο αίτημα του Ισραήλ για ελεύθερη διέλευση από την διώρυγα. Αυτή τη φορά δεν υπάρχει λόγος να διατηρούμε τη σιωπή μας. Τα γεγονότα είναι σαφή. Όλοι εκείνοι που εμφανίζονται με τέτοια ατελείωτη υπομονή με τον Αιγύπτιο Δικτάτορα Νάσσερ και τοποθετούνται με απεριόριστη εμπιστοσύνη στο πρόσωπό του, πρέπει επιτέλους να συνειδητοποιήσουν ότι έχουν προδοθεί. Πρέπει επιτέλους να συνειδητοποιήσουν ότι ο Αιγύπτιος Δικτάτορας δεν είναι αξιόπιστο πρόσωπο. Αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που ο Αιγύπτιος Δικτάτορας Νάσσερ έχει παραβιάσει τις υποσχέσεις του, ακόμη και όταν τις έδωσε σε αυτούς που ήταν πρόθυμοι να τον βοηθήσουν. Υπάρχουν περιπτώσεις που παίζει ψευδή ρόλο ξανά και ξανά…

Θα επιμείνουμε στον αγώνα μας για ελεύθερη διέλευση από τη διώρυγα του Σουέζ καθώς και για την εξασφάλιση του δικαιώματος αυτού.

Η παραβίαση του δικαιώματος του ενός Έθνους είναι βέβαιο ότι θα οδηγήσει στην παραβίαση των δικαιωμάτων και των άλλων Εθνών.

Σε κάθε περίπτωση, το Ισραήλ δεν είναι διατεθειμένο να είναι το θύμα μιας πολιτικής κατευνασμού σε κάθε τομέα άρνησης, συμπεριλαμβανομένης της ελευθερίας της διέλευσης της διώρυγας του Σουέζ.>>

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΤΟΥ ΙΣΡΑΗΛ

GOLDA MEIR


Ο ΒΟΜΒΑΡΔΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΑΛΤΕΖΑΝΑΣ – ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ. 29 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940


Λίγο πριν την  έναρξη του Ελληνοιταλικού πολέμου, οι συμαχικές δυνάμεις και κυρίως η Αγγλία, θέλοντας να διασφαλίσουν την κυριαρχία στην Ανατολική Μεσόγειο αλλά και να αποκόψουν τις δυνάμεις του Άξονα απο κάθε δραστηριότητα στην περιοχή του Αιγαίου που θα μπορούσε να οδηγήσει στην είσοδο της Τουρκίας στον πόλεμο στο πλευρό της Γερμανίας – Ιταλίας, μετέφεραν ισχυρές ναυτικές δυνάμεις στην περιοχή. Οι Βάσεις των δυνάμεων αυτών ήταν η Κύπρος και η Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου.

Οι δραστηριότητα του Γερμαο-Ιταλικού Άξονα στο Αιγαίο περιορίζονταν στα υπο Ιταλική κατοχή νησιά των Βόρειων Σποράδων (Δωδεκανήσου), τα οποία αποτελούσαν σημαντικές ναυτικές, αεροπορικές Βάσεις όπου με την βοήθεια και των παράκτιων πυροβολαρχιών έφραζαν την περιοχή, αλλά ταυτόχρονα μπορούσαν να αποτελέσουν αεροπορικό και ναυτικό εφαλτήριο κατά συμαχικών στόχων στην γύρω περιοχή. Η δραστηριότητα των συμμαχικών ναυτικών δυνάμεων, μέχρι την κύρηξη του Ελληνο-Ιταλικού πολέμου αφορούσε την προσπάθεια αποκοπής του ανεφοδιασμού των νησιών της Δωδεκανήσου απο την Ιταλία. Να σημειωθεί ότι τα κατεχόμενα νησιά της Δωδεκανήσου εξαρτώντουσαν αποκλειστικά απο τον εφοδιασμό απο την Ιταλία. Τα πάντα μεταφέρονταν με καράβια, ακόμα και το νερό των άνυδρων νησιών, όπου ο πληθυσμός τους σε κάποιες περιπτώσεις (Αστυπάλαια) είχε τριπλασιαστεί απο την Ιταλική στρατιωτική παρουσία, μεταφέρονταν σε αυτά απο την Ιταλία με υδροφόρες.

Με την κύριξη του Ελληνο-Ιταλικού πολέμου, το ενδεχόμενο να χτυπηθούν στόχοι στην Ελληνική ενδοχώρα απο τα νησιά της Δωδεκανήσου, έγινε όσο ποτέ ορατό απο τους συμμάχους γιαυτό και έδρασαν αστραπιαία. Την ίδια ημέρα (28 Οκτωβρίου 1940) με την εισβολή του Ιταλικού στρατού απο την Ελληνο-Αλβανική μεθώριο, οργανώνεται αεροναυτική επιχείρηση καταστροφής Ιταλικών αεροναυτικών βάσεων στην Δωδεκάνησο που θα μπορούσαν να πλήξουν την Ελληνική ενδοχώρα καθώς και τον εφοδιασμό του Ελληνικού στρατού. Στην επιχείρηση έλαβαν μέρος τα εξείς πλοία: Aεροπλανοφόρο H.M.S. ILLUSTRIUS, Αντιτορπιλικό H.M.A.S. ORION, Αντιτορπιλικό H.M.A.S. SYDNEY και Αντιτορπιλικό H.M.S. ILEX, Αεροσκάφοι SPITFIRE MK1 τα οποία εφορμούσαν απο το Αεροπλανοφόρο H.M.S. ILLUSTRIUS.

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ

Την επομένη της εισβολής στην Ελλάδα, τα πλοία λαμβάνουν εντολή να κινειθούν ταχύτατα στην περιοχή του κεντρικού Αιγαίου. Στόχος τους η καταστροφή Ιταλικών βάσεων στην Κάρπαθο απο όπου μπορούσε να χτυπηθεί η Ελληνική ενδοχώρα και η Κρήτη αλλά κυρίως η αεροναυτική βάση της Μαλτεζάνας Αστυπάλαιας απο όπου οι Ιταλοί μπορούσαν να βομβαρδίσουν την Αθήνα. Η επιχείρηση διατάχθηκε να διεξαχθεί νύχτα προκειμένου να αποφευχθεί η αντίδραση των Ιταλικών αντιαεροπορικών πυροβολαρχιών και στυρίχθηκε εξ΄ολοκλήρου στις μέχρι τότε παρατηρήσεις για τις εγκαταστάσεις των Ιταλικών βάσεων απο τα Ελληνικά Υποβρύχια που κατασκόπευαν την περιοχή.

Το βράδυ της 29ης Οκτωβρίου 1940, τα Spitfire MK1 απογειώνονται απο το ILLUSTRIUS, πρώτος στόχος η κάρπαθος, βομβαρδίζονται σκληρά και καταστρέφονται ολοκληροτικά στρατόπεδα εφοδιασμού, η ναυτική βάση και το αεροδρόμιο, το ίδιο το Ιταλικό ναυαρχίο της Ρόδου ανέφερε στη Ρώμη πάνω απο 500 Ιταλούς στρατιώτες νεκρούς και πολλαπλάσιους τραυματίες καθώς και την ολοκληρωτική καταστροφή των βάσεων. Τα αεροσκάφη επέστρεψαν στο ILLUSTRIUS για ανεφοδιασμό. Επόμενος στόχος η Μαλτεζάνα της Αστυπάλαιας. Εφοδιάστηκαν γρήγορα και αμέσως απογειώθηκαν καθώς στις 12 τα μεσάνυχτα έπρεπε να πλήξουν τις εγκαταστάσεις στη Μαλτεζάνα. Πράγματι, στις 12 τα μεσάνυχτα της 29 Οκτωβρίου 1940 άρχισε ο σκληρός βομβαρδισμός με εμπρηστικές βόμβες των εκεί εγκαταστάσεων. Σύμφωνα με την αναφορά του Ιταλικού ναυαρχίου της Ρόδου προς την Διοίκηση της Ρώμης, έπεσαν μεγάλος αριθμός εμπρηστικών βομβών απο τις οποίες καταστράφηκε ολοκληροτικά ένα υπόστεγο, το αεροδρόμειο, η βάση υδροπλάνων, 1 υδροπλάνο που βρίσκονταν στην βάση με απευθείας χτύπημα καθώς και οι υπέθρειες αποθήκες βομβών οι εκρήξεις των οποίων συνεχίζονταν για καιρό μετά την επίθεση, χωρίς να γίνετε καμία αναφορά για νεκρούς. Το ILLUSTRIUS, ανέφερε στο ναυαρχίο της Αλεξάνδριας ότι όλα τα αεροσκάφη επέστρεψαν στο αεροπλανοφόρο.

TO H.M.S. ILLUSTRIUS

TO H.M.S. ILLUSTRIUS

ΤΟ ΑΕΡΟΠΛΑΝΟΦΟΡΟ H.M.S. ILLUSTRIUS

TO ΑΕΡΟΠΛΑΝΟΦΟΡΟ H.M.S. ILLUSTRUS

TO H.M.A.S. SYDNEY

TO H.M.A.S. ORION

TO H.M.S. ILEX

Η ΜΑΛΤΕΖΑΝΑ ΤΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΒΟΜΒΑΡΔΙΣΜΟΥ

ΚΑΤΕΣΤΡΑΜΕΝΗ ΥΠΟΓΕΙΑ ΟΧΥΡΩΣΗ ΣΤΗ ΜΑΛΤΕΖΑΝΑ

Η ΕΙΔΗΣΗ ΤΟΥ ΒΟΜΒΑΡΔΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ


ΤΟ ΙΤΑΛΙΚΟ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΟ ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ 1912-1943


Το Ιταλικό ταχυδρομείο στην Αστυπάλαια, στεγαζόταν σε κτηριακή εγκατάσταση στο Πέρα Γιαλό, στο κτήριο της παλιάς Δ.Ε.Η.. Παρείχε όλες τις υπηρεσίες διακίνησης αλληλογραφίας και δεμάτων, τα οποία μετακινούνταν με τα πλοία της Ιταλικής ακτοπλοϊας καθώς και με τα διαδεδομένα απο τους Ιταλούς Υδροπλάνα.


ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΤΟΡΠΙΛΕΣ – ΙΤΑΛΙΚΗ ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΗ ΤΑΙΝΕΙΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ


Πρωταγωνιστές

Raf Vallone , Franco Fabrizi , Ettore Manni , Andrea Checchi , Elena Varzi , Enrico maria Salerno , Christian Marquand , Bud Spencer , Nerio Bernardi , Emilio Cigoli

Σκηνοθεσία

Antonio Leonviola

Σενάριο

Giangiacomo Cossa,Marcantonio Bragadin

Ημερομηνία 1954

Στο σχολείο για επιθέσεις με σκάφη του ιταλικού Ναυτικού εκπαιδεύονται άνδρες που θα οδηγήσουν την τολμηρή Punts κατά φραγμάτων στην θάλασσα και εχθρικών πλοίων.  Όταν ήρθε η ώρα, οι άντρες εγκαταλείπουν την βάση για έναν άγνωστο προορισμό. Ένα υδροπλάνο τους παίρνει για το νησί της Stampalia. Θα μάθουν μόνο πως θα επιχειρήσουν στο λιμάνι της Σούδας, μια σημαντική βάση, στην οποία λιμενίζουν οι Βρετανοί πολεμικά πλοία που προορίζονται να παρενοχλούν και να εμποδίζουν την πλοήγηση των ιταλικών πλοίων. Επικεφαλής για την αποστολή, κυβερνήτης του σκάφους της επίθεση μαθαίνει ότι μονάδες του βρετανικού στόλου που λιμενίζονταν στη Σούδα ετοιμάζονταν να αναχωρήσουν για να επιτεθούν σε Ιταλική νηοπομπή στο Τομπρούκ. Ο επικεφαλής και οι άνδρες του επιβαίνοντες του υποβρυχίου “χαμέμη» στην Stampalia, δέχονται την επίθεση εχθρικής τορπίλης.  Μεταξύ του υποβρυχίου και της τορπίλης γίνεται μια απεγνωσμένη πάλη:το υποβρύχιο δέχετε χτύπημα από δύο τορπίλες και βυθίζεται στα ρηχά της stampalia. Παρόλες τις υπεράνθρωπες προσπάθειες που κατέβαλαν, αποτυνχάνουν να σώσουν το πλήρωμα του υποβρυχίου. Το σχέδιο της επίθεσης στο λιμάνι της Σούδας είναι έτοιμο λεπτομερώς. Το βράδυ της 25ης Μαρτίου, με αίθριο καιρό η ομάδα βρίσκετε σε απόσταση δέκα μιλίων στα ανοικτά των ακτών της Σούδας. Το πρώτο και το δεύτερο εμπόδιο είναι η διέλευση? Προβολείς σαρώνουν συνεχώς τα νερά του λιμανιού. Στις 4:30 φτάνουνε στο τρίτο εμπόδιο είναι αδύνατο να το ξεπεράσουν. Ένας από τους κομάντος που ξεκίνησε κατά του εμποδίου για να ανατινάξουν, θα φτάσει σε βέβαιο θάνατο.  Ακούνε το σφύριγμα της αγγλικής φρουράς που σημαίνουν τον κώδωνα του κινδύνου. Ο ήχος μηχανοκίνητων σκαφών ακούγετε στη σιωπή του λιμανιού, είναι τώρα κοντά στο μεγάλο στόχο.



ΝΑΡΚΙΣΣΟΣ ΜΟΡΦΙΝΟΣ: ΕΥΕΡΓΕΤΗΣ ΤΟΥ Ε.Φ.Τ. ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ


Ο Νάρκισσος Μορφινός ήταν ιερέας της Ελληνικής κοινότητας του Λονδίνου. Στη διαθήκη του, που συνέταξε στις 7 Μαϊου 1874, εκτός απο τα συγγενικά και φιλικά πρόσωπα περιλαμβάνει ως κληρονόμους και πολλά διαφορετικά πρόσωπα τα οποία θα δούμε πιο αναλυτικά. Αρχικά αφήνει ένα χρηματικό ποσό <<προς διανομήν παρά προυχόντων της ειρημένης νήσου Αστυπαλαίας μεταξύ των πτωχών της αυτής  νήσου, κατά τον τρόπον και τας ανάγκας ήθελον οι προύχοντες κρίνει πρέπον…>>. Στη συνέχεια αφήνει άλλο χρηματικό ποσό για να διανεμηθεί <<μεταξύ τριών πτωχών κορασίων της νήσου Αστυπαλαίας, όπως δοθώσιν αυτοίς ως προιξ εν καιρώ του γάμου των.>>. Πιο κάτω διευκρινίζει ότι τα τρία φτωχά κορίτσια θα πρέπει να είναι γεννημένα αποκλειστικά στην Αστυπάλαια και να είναι μέλη της Ορθόδοξης Ανατολικής Εκκλησίας. Στους δύο φτωχότερους ιερείς της Αστυπάλαιας αφήνει όλες του τις ενδυμασίες, αλλά και στους πέντε φτωχότερους ιερείς του νησιού αφήνει απο συγκεκριμένο χρηματικό ποσό. Επίσεις αφήνει χρηματικό κεφάλαιο <<εις τους διοικητάς της Σχολής της νήσου Αστυπαλαίας, όπως μεταχειρισθώσιν αυτό προς διατήρισην της αυτής Σχολής.>>. Τέλος αφήνει στους προύχοντες του νησιού χρηματικό ποσό για να διανέμεται και στους ενδεείς ασθενείς, κατά προτίμηση  του διαθέτει στους γέροντες ασθενείς, ιθαγενείς του νησιού και μέλη της Ορθοδόξου Ανατολικής Εκκλησίας. Οι προύχοντες με τη σειρά τους θα δίνουν αποδείξεις για τα διδόμενα ποσά στους εκτελεστές της διαθήκης του Νάρκισσου Μορφινού.


NAYAΓΙΟ: ΚΟΡΒΕΤΑΣ LA LAMPOIE KAI MΠΡΙΚΙΟΥ ‘ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ’ ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ


Πίνακας του Louise Rang-Batu (1806-1864) μαθητή τουΝτελακρουά. Ζωγράφισε τον Βisson πριν την έκρηξη. Ο πίνακας βρήσκετε στις Βερσαλίες.

Με το τέλος της ναυμαχίας του Ναβαρίνου και την καταστροφή του Τούρκο – Αιγυπτιακού στόλου από τον συμμαχικό Αγγλικό, Ρωσικό και Γαλλικό , οι πειρατές αξιοποιώντας τις αναταραχές και συγκρούσεις της επανάστασης στο Αιγαίο, άρχισαν αγώνα καταλήστευσης των νησιών.

Η Γαλλική κορβέτα La Lampoire (Η Μύραινα) υπό την πλοιαρχία του φιλέλληνα Πλοιάρχου Hippolyte Bisson, αρχίζει περιπολίες στα νησιά του Αιγαίου προκειμένου να διαφυλάξει τους πληθυσμούς τους που στέναζαν από τις επιδρομές των πειρατών, καθώς και να προστατεύσει την ναυσιπλοΐα στο επαναστατημένο Αιγαίο πέλαγος.

Κατά τη διάρκεια περιπολίας, στις 6 Νοεμβρίου 1827, κοντά στο επαναστατημένο, παρά τα προνόμια που του είχε παραχωρήσει ο Σουλτάνος, νησί της Αστυπάλαιας, συλλαμβάνει το πειρατικό μπρίκι ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Αμέσως μετά τη σύλληψη ξεσπά δυνατή καταιγίδα. Ο Bisson, αναγκάζεται να οδηγήσει τα δύο πλοία στον κόλπο Μαλτεζάνα του νησιού, προκειμένου να τα προστατεύσει από την θαλασσοταραχή.

Ενώ τα δύο πλοία είχαν ποντίσει τις άγκυρές τους, ξαφνικά εμφανίζονται δύο πειρατικά πλοία. Τα πειρατικά αρχίζουν να βάλουν κατά της Κορβέτας και του Μπρικιού. Αμέσως ξεσπά ένας άνισος αγώνας, καθώς τα δύο πλοία ήταν ακινητοποιημένα, που διαρκεί ώρες. Το ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, βαριά χτυπημένο από τα πυρρά των πειρατικών, αρχίζει να παίρνει κλίση, τότε ο Bisson διατάσει το δεκαπενταμελές πλήρωμά του να πέσει στην θάλασσα. Το Παναγιώτης δεν έχει πια καμία τύχη, μόνο τέσσερις από το πλήρωμά του θα φτάσουν στη στεριά.

Στη συνέχεια ο Bisson, βλέποντας ότι ο αγώνας ήταν μάταιος κλείνεται στην μπαρουταποθήκη και βάζει φωτιά.

H NAYMAXIA TOY ΝΑΥΑΡΙΝΟΥ

ΚΟΡΒΕΤΑ ΤΟΥ ΓΑΛΛΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ - ΤΗΣ ΙΔΙΑΣ ΕΠΟΧΗΣ

ΜΠΡΙΚΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ


Η ΚΑΤΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΙΤΑΛΟΥΣ. 28 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1912


H ΧΩΡΑ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΥΨΗΣ

ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΥΨΗΣ

Μετά την κατάλυψη της Λιβύης από τις Ιταλικές δυνάμεις, η Υψηλή Πύλη της Κωνσταντινούπολης εξαπέλυσε γενική αντεπίθεση για την ανακατάλυψη της. Ήταν η απαρχή του Ιταλοτουρκικού Πολέμου (1911-1912). Η Ιταλική κυβέρνηση προκειμένου να επεκτείνει το μέτωπο με σκοπό να αποδυναμώσει την Τουρκική αντεπίθεση, αλλά και να εξαναγκάσει την Τουρκία σε συνθηκολόγηση, αντεπιτίθεται αυτή τη φορά όχι στην Βόρεια Αφρική όπου κρατά πλέον αμυντική στάση, αλλά στα νησιά της Δωδεκανήσου (Νότιες Σποράδες, όπως τα αποκαλούσαν), παρά τις αντιδράσεις πολλών ανώτερων αξιωματικών του Ιταλικού Γενικού Επιτελείου.

Τον Νοέμβριο του 1911, ο αρχηγός του Ιταλικού Γενικού Επιτελείου, Ναύαρχος Rocca Alberto Rey Pollio, έκρινε ότι η επιχείρηση κατάληψης της Δωδεκανήσου ήταν εφικτή, ταυτόχρονα όμως δεν μπορούσε να είναι καθοριστική για την ταχεία επίλυση της σύγκρουσης στη Βόρεια Αφρική. Επίσης προέβαλε και το επιχείρημα, ότι η επιχείρηση είχε στρατιωτικά πολλές τεχνικές δυσκολίες, αλλά και η κτίση χαμηλά οικονομικά οφέλη καθώς τα νησιά του Αιγαίου ήταν πάμφτωχα.

Ωστόσο, στις αρχές του Απριλίου του 1912, η Ιταλική κυβέρνηση ανησυχώντας για τις σφοδρές επιθέσεις του Τουρκικού στρατού, που έχοντας με το μέρος τους τις ντόπιες φυλές κερδίζει συνεχώς έδαφος φέρνοντας σε δύσκολη θέση της Ιταλικές δυνάμεις οι οποίες έχουν καθηλωθεί και μετρούν μεγάλες απώλειες, παρά τις επιφυλάξεις του Ναυάρχου Rey για το εγχείρημα, αποφασίζει να ξεκινήσει τις προετοιμασίες για την κατάληψη της Δωδεκανήσου.

Στο τέλος του Μαρτίου του 1912, μετά την προσπάθεια του Κάιζερ Γουλιέλμου Β΄ να μαλακώσει την αρνητική στάση της Αυστρίας σε μια ενδεχόμενη Ιταλική επίθεση στις Τουρκοκρατούμενες Νότιες Σποράδες (Δωδεκάνησα), ο Βασιλιάς της Ιταλίας Vitorio Emmanuelle III, ξεκίνησε τις επιχειρήσεις κατάληψης των Νότιων Σποράδων (Δωδεκάνησα), σε μια απέλπιδα προσπάθεια να εξαναγκάσει την Τουρκία σε συνθηκολόγηση στη Λιβύη όπου η Ιταλικές δυνάμεις πλήρωναν βαρύ τίμημα σε έμψυχο και άψυχο δυναμικό. Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι το εγχείρημα προσέκρουε επίσης στις αντιδράσεις των τότε μεγάλων δυνάμεων, Αγγλίας, Γαλλίας, Αυστρίας και της Γερμανίας. Αλλά η ανάγκη αντιπερισπασμού από το μέτωπο της Λιβύης ήταν επιτακτική για την Ιταλία.

Η ΚΑΤΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ

Στις 19 Απριλίου συγκροτήθηκε στόλος αποτελούμενος από τα πολεμικά πλοία: Bendetto Brin, Saint Bon, Emmanouelle Filiberto, Βασίλισσα Μαργαρίτα, Ferrrucio, Amalfi και Pizza. Τις τορπιλακάτους: Climene, Pegaso, Procione, Pisani, και Coatit. To Καταδρομικό Nembo. Τα μεταφορικά: Sanio, Bulgaria, Valparaiso, Reunberto, και Verona.

Στις 24 Απριλίου ο Ναύαρχος Paolo Thaon di Revel, επέμεινε για τον επείγοντα χαρακτήρα της επιχείρησης κατάλυψης όχι μόνο της Ρόδου αλλά και των νησιών Αστυπάλαιας και Λήμνου, προκειμένου να αναγκασθεί η Τουρκία να συνθηκολογήσει στην Λιβύη.

ΑΝΔΡΕΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΚΗΣ ΦΡΟΥΡΑΣ ΤΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΥΨΗΣ

Στις 28 Απριλίου η ιταλική αρμάδα, με επικεφαλής το Ναύαρχο Paolo Thaon di Revel, επιχειρεί αστραπιαία απόβαση στην Σκάλα της χώρας της Αστυπάλαιας (Γιαλός). Δεν συναντούν καμία αντίσταση από την μικρή και αιφνιδιασμένη Τουρκική φρουρά, και την καταλαμβάνουν αμέσως. Ο κόσμος με χαρά, προσβλέποντας ότι η αρχή για τον διακαή πόθο της Ενσωμάτωσης με την Μητέρα Ελλάδα είχε γίνει, υποδέχεται ένθερμα τους Ιταλούς.

ΠΛΟΙΑ ΠΟΥ ΜΕΤΕΦΕΡΑΝ ΤΟ ΣΤΡΑΤΕΥΜΑ ΤΗΣ ΑΠΟΒΑΣΗΣ ΣΤΗ ΚΑΛΙΘΕΑ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ. Η ΙΔΙΑ ΣKΗΝΗ ΕΞΕΛΙΧΘΗΚΕ ΚΑΙ ΣΤΗ ΣΚΑΛΑ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ

ΤΑ ΙΤΑΛΙΚΑ ΣΤΡΑΤΕΥΜΑΤΑ ΑΠΟΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΚΑΛΙΘΕΑ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ. Η ΙΔΙΑ ΣΚΗΝΗ ΕΞΕΛΙΧΘΗΚΕ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΣΚΑΛΑ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΠΟ ΙΤΑΛΙΚΗ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ. ΟΙ ΚΑΤΟΙΚΟΙ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ ΥΠΟΔΕΧΟΝΤΑΙ ΕΝΘΕΡΜΑ ΤΙΣ ΙΤΑΛΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ.

Το πρώτο βήμα για την κατάληψη της Δωδεκανήσου είχε γίνει.

Ο ΝΑΥΑΡΧΟΣ Paulo Thaon di Revel ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ

ΠΛΟΙΑ ΠΟΥ ΕΛΑΒΑΝ ΜΕΡΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΥΨΗΣ

TO BEBEDETTO BRIN

TO BENEDETTO BRIN

ΤΟ AMALFI

ΠΑΝΩΡΑΜΙΚΗ ΑΠΟΨΗ ΤΟΥ ΑMALFI

TO SAINT BON

TO EMANUELLE FILIBERTO

TO FERUCIO

ΚΑΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΟΥ NEMBO

TO REGINA MARGERITA

Ο ΤΥΠΟΣ ΤΩΝ ΙΤΑΛΙΚΩΝ ΤΟΡΠΙΛΑΚΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΥΨΗΣ ΤΩΝ ΝΗΣΙΩΝ


ΟΙ 12 ΑΣΤΥΠΑΛΙΤΕΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟΥ ΣΤΟ ΑΛΒΑΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ 1940


ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΙΩΝ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ
ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΙΩΝ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ

Σας παραθέτω τα ονοματεπώνυμα, πατρώνυμα, έτη γέννησης και επαγγέλματα των 12 Αστυπαλιτών εθελοντών στο Σύνταγμα Δωδεκανησίων, όπως τα παραθέτει ο Μάρκος Κλαδάκης στη σελίδα 327 του βιβλίου του “Ιστορία του Συντάγματος Δωδεκανησίων Εθελοντών”, έκδοση Πολιτιστικού Ιδρύματος Δωδεκανήσου «Κλεόβουλος ο Λίνδιος», Αθήνα 1996:

1.Αυθεντόπουλος Γεώργιος του Μιχαήλ, 1912, ναυτικός
2.Βενετόπουλος Γεώργιος του Δημητρίου, 1920 μαθητευόμενος μηχ/κός
3.Βεργούλης Ρουσέτης του Αντωνίου, 1907, καφεπώλης
4.Γεωργιάδης Δημήτριος του Πέτρου, 1902, εργάτης
5.Γρηγορίου Γεώργιος του Μιχαήλ, 1920, μηχανικός
6.Ιωαννίδης Ιωάννης του Εμμανουήλ, 1918, μηχανικός
7.Λογοθέτης Αντώνιος του Ιωάννη, 1916, τελειόφοιτος ιατρικής
8.Μυλωνάς Παναγιώτης του Γεωργίου, 1912, γλύπτης
9. Φιλίτσης Γεράσιμος του Νικολάου, 1915 γυρολόγος
10.Φιλίτσης Γεώργιος του Νικολάου, 1906, έμπορος
11.Φραγκισκάκης Νικήτας του Ιωάννη, 1917, φοιτητής
12.Χαραλαμπάκης Χαράλαμπος του Γεωργίου, 1919, ποιμήν

Γ.Δ. ΚΑΡΑΒΙΤΗΣ

http://www.kosisland.org/history/dodec_regim.htm


NAYAΓΙΟ: ΙΤΑΛΙΚΟΥ ΥΔΡΟΠΛΑΝΟΥ ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ


ΙΤΑΛΙΚΟ ΥΔΡΟΠΛΑΝΟ ΣΤΗΝ ΡΟΔΟ

Οι Άγγλοι αξιωματικοί επανήλθαν στη Λέρο την επόμενη ημέρα με τορπιλάκατο, αντί του υδροπλάνου, γιατί ενώ αυτό πλησίαζε την Αστυπάλαια για να τους παραλάβει, πολυβολήθηκε από Γερμανικά αεροπλάνα με αποτέλεσμα να προσθαλασσωθεί με βαριές βλάβες στην παραλία Αγρελίδι του νησιού. Εκεί αν και φυλασσόταν, καταστράφηκε από πυρκαγιά που ξέσπασε από άγνωστη αιτία (!). Ήταν η αρχή μιας σειράς περίεργων γεγονότων που μακροχρόνια θα έπαιζαν τον ρόλο τους στη δημιουργία ενός κλίματος δυσπιστίας, αλλά και αμφισβήτησης στο κατά πόσο οι Ιταλικές δυνάμεις ήταν τελικά διατεθειμένες να προβάλουν πραγματική αντίσταση.

ΤΟ ΝΑΥΑΓΙΟ ΔΙΑΛΥΘΗΚΕ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΑΓΓΛΟΚΡΑΤΕΙΑΣ


ΝΑΥΑΓΙΟ: ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΤΟΡΠΙΛΑΚΑΤΟΥ MS23 ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ


ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΤΟΡΠΙΛΑΚΑΤΟΥ ΜS12- ΣΤΟΝ ΙΔΙΟ ΤΥΠΟ ΑΝΟΙΚΕΙ ΚΑΙΗ MS23

Η Βρετανική διοίκηση, που είχε εγκατασταθεί στη Λέρο από κοινού με την Ιταλική, αποφασίζει να στείλει στην Αστυπάλαια δύο Ms (Ιταλικές τορπιλάκατοι) για επιτόπιο έλεγχο της κατάστασης, αλλά και για να καταστρέψουν το ανθυποβρυχιακό DARVIK/UJ2104 και ναμεταφέρουν το πλήρωμά του στη Λέρο. Το DARVIK/UJ2104 τραυματισμένο απο την επίθεση των συμμαχικών Αντιτορπιλικών παρέμενε εγκλοβισμένο στα χέρια των Ιταλών στη Μαλτεζάνα της Αστυπάλαιας.

Οι Ιταλικές τορπιλάκατοι MS12 και MS23 ξεκίνησαν στις 9.30 το πρωί της 18/09/1943 απο τη λέρο με προορισμό την Αστυπάλαια. Ενώ αυτές έπλεαν προς το νησί δέχθηκαν επίθεση από σχηματισμό Junkers-88. Η Ms-23 χτυπήθηκε με αποτέλεσμα να υποστεί απώλειες (1 νεκρός) και μηχανικές ζημιές, αλλά κατάφερε να καταρρίψει ένα από τα Stukas. Ωστόσο, αναγκάστηκε να προσαράξει στον ορμίσκο Ζαφείρι στην Βορειοανατολική πλευρά του νησιού, αφού εξάντλησε όλα τα πυρομαχικά της. Τα πληρώματα κατέφυγαν στη στεριά. Tο απόγευμα της 18ης η απογευματινή περιπολία αποτελειώνει το Ms-23. Tο πλήρωμα της τορπιλακάτου επιστρέφει στη Λέρο στις 21 Σεπτεμβρίου.

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΛΟΙΟΥ

Tύπος πλοίου: CRDA

Βάρος: 60 τόνοι.

Εκτόπισμα:  63,4 τόνοι.

Ταχύτητα:  32,5 κόμβοι

Πλήρωμα:  19 άτομα (κατά τη βύθιση 23).

Προέλευση κατασκευής:  Απο τον Γερμανικό τύπο 1.

Σε λειτουργία:  Απο το 1942.

ΟΠΛΙΣΜΟΣ ΠΛΟΙΟΥ

  • 2 Πυροβόλα των 20”/65.
  • 2 εκτοξευτές τορπιλών τύπου 533.
  • 2 βάσεις βομβών βυθού.

ΤΟ ΝΑΥΑΓΙΟ ΕΧΕΙ ΔΙΑΛΥΘΕΙ ΜΕ ΔΥΝΑΜΗΤΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΑΓΓΛΟΚΡΑΤΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΩΛΗΘΗΚΕ ΩΣ ΣΚΡΑΠ (ΠΑΛΙΟΣΙΔΕΡΑ). ΣΤΟ ΒΥΘΟ ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΝ ΣΙΔΕΡΑ ΚΑΙ Η ΤΡΟΠΙΔΑ ΤΟΥ ΠΛΟΙΟΥ.


ΝΑΥΑΓΙΟ: ΑΕΡΟΣΚΑΦΟΥΣ BEAUFIGHTER ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ


ΤΟ ΑΕΡΟΣΚΑΦΟΣ BEAUFIGHTER

Γύρω και πάνω από την Αστυπάλαια είχαν αρχίσει να διεξάγονται πολεμικές επιχειρήσεις, προεόρτια της αναμενόμενης μεγάλης μάχης στη Λέρο. Το μεσημέρι της 17ης Σεπτεμβρίου, δικινητήριο αεροπλάνο που αργότερα αποδείχθηκε ότι ήταν Νοτιοαφρικανικό (!), επιχείρησε εναντίον του λιμανιού της Μαλτεζάνας, το οποίο είναι και το μεγαλύτερο φυσικό αγκυροβόλιο του νησιού και στο οποίο οι Ιταλοί είχαν εγκαταστήσει ανθυποβρυχιακά φράγματα. Το αεροπλάνο στην πρώτη του διέλευση πολυβόλησε και βομβάρδισε τη λεμβοθύρα του φράγματος, προσκρούοντας μάλιστα και στον ιστό της. Κατά την δεύτερη εφόρμησή του βλήθηκε από τις γειτνιάζουσες αντιαεροπορικές πυροβολαρχίες με αποτέλεσμα να καταρριφθεί και να σκοτωθεί το πλήρωμά του.

Από τα έγγραφα, τους κώδικες και τον τύπο του αεροσκάφους (Beaufighter) διαπιστώθηκε ότι ήταν συμμαχικό. Οι Ιταλοί έσπευσαν να αποδώσουν την κατάρριψή του περισσότερο στην πρόσκρουσή του στον ιστό παρά στα αντιαεροπορικά πυρά. Το γεγονός όμως αυτό έπαιξε το ρόλο του στις Ιταλο-συμμαχικές σχέσεις, καθώς, όταν οι Άγγλοι ζήτησαν την επιστροφή του κώδικα που είχε βρεθεί στο αεροσκάφος, ο Ιταλός διοικητής Μαργκούτσι αρνήθηκε, ζητώντας πρώτα εξουσιοδότηση από την Ναυτική Διοίκηση Λέρου. Ενέργεια μεν σωστή από στρατιωτικής απόψεως, αλλά οι βρετανοί την ερμήνευσαν ως απροθυμία συνεργασίας.

Τόπος Ναυαγίου: Κόλπος Μαλτεζάνας Αστυπάλαιας.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΝΤΟΓΙΑΝΝΗ ΣΕ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΟ BEAUFIGHTER ΣΤΗ ΣΗΤΕΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

ΤΟ ΝΑΥΑΓΙΟ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΑΝΕΛΚΥΣΤΕΙ, ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΕΞΕΡΕΥΝΗΘΕΙ


ΝΑΥΑΓΙΟ: Ε/Γ ΑΘΗΝΑ ΣΤΗ ΣΥΡΝΑ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ ΜΕ 785 ΕΒΡΑΙΟΥΣ ΝΑΥΑΓΟΥΣ


ΤΟ ΑΘΗΝΑ

 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΛΟΙΟΥ

NAME: ATHENA

YEAR OF BUILD: 1893 IN PIRAEUS

TYPE: PASSENGER SHIP

FLAG: GREEK

TONS: 455TNS GROS, 172 TNS NET.

LPP: 49.4 M

BEAM: 7.2 M

BUILDER: MCDOWELL & BARBOUR Co INC

SPEED: 13 KNOTS

RIGGING: STEEL SINGLE SCREW STEAMER, 2 DECKS & SPAR DECK

DIMENSIONS: 162 FEET LONG, 23.6 FOOT BEAM & HOLDS 14 FEET DEEP, FORCASTLE 30 FEET LONG

PROPULSION: TRIPLE EXPANSIONS ENGINE WITH 3 CYLINDERS OF 14.22 & 371/2 INCHES DIAMETER, STROKE 30 INCHES, 77 NOMIMAL HORSE POWER, ENGINE BY MCDOWELL & BARBOUR IN PIRAEUS.

OWNERS: HELLENIC STEAM NAVIGATION (J.McDOWELL & BARBOUR MANAGERS)

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΟΙΟΥ

Απο το 1893 που κατασκευάσθηκε και μέχρι το 1919 που παρέμεινε στην ιδιοκτησία της J. McDOWELL & BARBOUR, MANAGERS δρομολογούνταν συνεχώς σε δρομολόγια Σαρωνικού: ΠΕΙΡΑΙΑΣ, ΑΙΓΙΝΑ, ΜΕΘΑΝΑ, ΠΟΡΟ, ΥΔΡΑ, ΣΠΕΤΣΕΣ, ΠΟΡΤΟ ΧΕΛΙ, ΛΕΩΝΙΔΙΟ, ΠΑΡΑΛΙΑ ΑΣΤΡΟΥΣ, ΝΑΥΠΛΙΟ, ΠΕΙΡΑΙΑΣ. Με εξαίρεση το 1914 όπου για πρώτη φορά δρομολογήται σε δρομολόγιο εξωτερικού: ΧΙΟ, ΣΜΥΡΝΗ, ΜΙΤΥΛΗΝΗ, ΔΑΡΔΑΝΕΛΙΑ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ, ΠΥΡΓΟ, ΒΑΡΝΑ.

Το 1919 αλλάζει πλοιοκτησία καθώς πωλήται στην Ελληνική Εταιρεία Θαλασσίων Επιχειρήσεων του Παληού. Εφημερίδες της 29 Μαϊου 1920 το εμφανίζουν σε δρομολόγια: ΠΕΙΡΑΙΑ, ΧΙΟ, ΣΜΥΡΝΗ, ΣΑΜΟ, ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ, ΜΑΚΡΗ.

Το 1925 το πλοίο πουλήθηκε στην Ελληνική Ατμοπλοϊα τωναδελφών Χατζηκωνσταντή και μπήκε σε διάφορα δρομολόγια, κυρίως στον Κορινθιακό και στο Ιόνιο. Φαίνεται ότι βγήκε σε εφεδρεία το 1935, παρότι έμεινε στα χέρια της εταιρείας μέχρι το 1939, οπότε σε ηλικία 46 ετών, μετά απο 4 χρόνια ακινησίας και εγκατάλειψης βυθίζεται σε πολύ μικρή απόσταση απο το λιμάνι του Πειραιά λόγω της μη συντήρισής του.

Το ίδιο έτος 1939, ανελκύσθηκε απο τους αδελφούς Εμμανουήλ και Δημήτριο Στεφανή, οι οποίοι και το πούλησαν έναντι 40,000,000 δραχμών στην εταιρεία GEORGIOS T. FATSIS & Co. Η εταιρεία αφού άλλαξε τον ατμοστρόβηλο με μηχανή DEAUTZ DIESEL, το πούλησε έναντι 700 χρυσών νομισμάτων σε εταιρεία με έδρα τον Παναμά.

Δεν υπάρχουν ακόμα στοιχεία για την πορεία του πλοίου κατά τη διάρκεια της κατοχής.

δρομολογια του 1914

1920

 

JOHN MACDOWELL

 

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΝΑΥΑΓΙΟΥ

Μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, η Εβραϊκή οργάνωση HAGANAH ναυλώνει διάφορα πλοία τα οποία μεταφέρουν Εβραίους (επιζώντες του ολοκαυτώματος αλλά και άλλους), στην Παλαιστίνη για εποικισμό με σκοπό την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ. Οι Βρετανοί , οι οποίοι έχουν την Εντολή της Παλαιστίνης, αντιδρούν, γιατί αυτός ο εποικισμός τους φέρνει δυσκολίες στον μεταπολεμικό χειρισμό της περιοχής. Οι βρετανοί θεωρούν αυτή την μετακίνηση παράνομη και την αντιμετωπίζουν ως λαθρομετανάστευση. Σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο διεξάγεται ένας ακήρυχτος πόλεμος. Οι Εβραίοι με οποιοδήποτε μέσο (κυρίως δια θαλάσσης) προσπαθούν με οποιοδήποτε μέσο να φτάσουν στην Παλαιστίνη, ενώ οι Βρετανοί προσπαθούν να τους αποτρέψουν, κυρίως με το πολεμικό τους ναυτικό. Σε κάθε ταξίδι η HAGANAH δίνει ένα κωδικό όνομα στο πλοίο.

Aboard%20providence1

ΝΑΥΑΓΟΙ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑ

Η ναύλωση, η μετονομασία και η προετημασία της αποστολής του πλοίου έγινε στο λιμάνι του Πειραιά. Επικεφαλής της αποστολής ήταν το μέλος της PALYAM, Gad Lesker και μέλη της ομάδας που συνόδευε την αποστολή οι: Abraham Lichovsky, Zvi Taitel και David Baumgarten. Το πλοίο ξεκίνησε απο το λιμάνι Bakar της τότε Γιουγκοσλαβίας, με 785 Εβραίους παράνομους μετανάστες. Το πλοίο, σύφφωνα με το σχέδιο της προκαθορισμένης πορείας του, επι δύο ευδομάδες ακολουθούσε παραπλανητικές διαδρομές, προκειμένου να μην εντοπισθεί απο τους Βρετανούς οι οποίοι προσπαθούσαν με κάθε μέσο να αποτρέψουν τον εποικισμό της Παλαιστίνης και την δημιουργεία του κράτους του Ισραήλ. Όταν έυθασε στο Αιγαίο, επικρατούσε σφοδρή θαλασσοταραχή, αναγκάζοντας το πλοίο να ακολουθεί συνεχείς πορείες ανάμεσα στα νησιά προκειμένου να αποφύγει τους ισχυρούς ανέμους που καθοστούσαν το ταξίδι εξεραιτικά επίπονο για τους ανθώπους και άκρως επικίνδυνο για το σκάφος, περιμένοντας να κοπάσει ο καιρός. Η έθεση του σκάφους στην ανοιχτή θάλασσα με κατεύθυνση το ισραήλ κρίθηκε απαγορευτική.

Στις 7 Δεκεμβρίου, καταυθάνει στη νησίδα Σύρνα ή Σειρήνα, του νησιωτικού συμπλέγματος της Αστυπάλαιας, όπου ήταν προγραμματισμένο να συναντήσει βάρκα που μετέφερε μέλη του πληρώματος (απόδειξη ότι η Σύρνα ήταν κομβικό σημείο στην μετακίνηση των παράνομων Μεταναστών). Ο καιρός όμως δεν επέτρεψε την πρόσβαση στο προκαθορισμένο σημείο και την συνάντηση. Ο πλοίαρχος όμως, σύμφωνα με αναφορές, ύστερα απο απαίτηση του επικεφαλής της αποστολής Gad Lesker (προφανώς ήταν αναγκαία η παραλαβή των μελών που θα επέβαιναν στην βάρκα), αποφασίζει την προσέγκιση στο μεγάλο κόλπο της νησίδας, που όμως ήταν αφύλαχτος στον άνεμο, και την αγκυροβολία σε αυτόν.

Κατά την διαδικασία της αγκυροβολίας, παρασυρόμενο απο τους ισχυρούς ανέμους, το πλοίο χτυπά σε ύφαλο και αρχίζει εισρροή νερού στα κατώτερα διαζώματα. Μόλις έγινε αντιλυπτό το χτύπημα και η εισρροή, οι επιβαίνοντες, σε κατάσταση πανικού, χρησιμοποιώντας σχοινιά, σεντόνια, κουβέρτες και ότι γενικά ότι μπορούσε να είναι χρησίμο, άρχισαν να πηδούν στα βράχια για να σωθούν.Κατά την προσπάθειά τους να βγούν στην στεριά πνίγηκαν 8 μετανάστες οι:

  1. Yosef Greenberg, 14 ετών.
  2. Peppy Weisberg, 16 ετών.
  3. Tsili Yankowitz, 22 ετών.
  4. Nachum David Futterman, 28 ετών.
  5. Dora Katz, 28 ετών.
  6. Shelly (αγνώστου επιθέτου), 14 ετών.
  7. Etti (αγνώστου επιθέτου), — ετών.
  8. Μετανάστης αγνώστων στοιχείων.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Οι νεκροί θαύτηκαν στην Σύρνα την ίδια ημέρα. Τα οστάτους εκτάφηκαν κατά την διάρκεια της Ισραηλινής αποστολής το 1950 και μεταφέρθηκαν στο κοινητήριο της ΧΑΪΦΑΣ του ΙΣΡΑΗΛ, όπου και βρίσκονται σήμερα ενταφιασμένα.

ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΙΣΡΑΗΛΙΝΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ ΤΟΥ 1950 ΣΤΗ ΣΥΡΝΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΕΚΤΑΦΙΑΣΜΟ ΤΩΝ ΛΥΨΑΝΩΝ. ΟΡΘΙΟΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΤΟΥΣ Ο ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΜΕΤΑΞΩΤΟΣ

ΤΟ ΠΡΟΧΕΙΡΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΕΣΤΕΙΣΑΝ ΣΤΗ ΣΥΡΝΑ ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ ΤΟΥ 1950

Oι ναυαγοί πέρασαν το πρώτο βράδυ εκτεθημένοι στους ανέμους και στο κρύο, βρεγμένοι, στην ύπεθρο της Σύρνας. με την βοήθεια του ασυρμάτου, που κατάφερε να σώσει απο το πλοίο, ο Abraham Lichavsky ειδοποιεί την Βρετανική αεροπορεία για το ναυάγιο και ταυτόχρονα δίνει αναφορά της κατάστασης στο HAMOSAD FOR ALIYAD BET, που ήταν απο Εβραϊκής πλευράς, υπεύθυνο για την αποστολή.

Στην ΣΥΡΝΑ το 1946, υπήρχαν 8 κάτοικοι. Ο αποκαλούμενος <<Βασιλιάς της ΣΥΡΝΑΣ>> (Θεόδωρος Μεταξωτός), η γυναίκα του και τα παντρεμένα παιδιά τους. Επίσης υπήρχαν 2 πηγάδια με νερό, τα οποία ο <<βασιλιάς>> επέτρεψε να χρησιμοποιήσουν οι ναυαγοί, προσφέροντας ταυτόχρονα τη μέγιστη δυνατή βοήθεια στον απόλυτα δυσανάλογο αριθμό ναυαγών.

Aboard%20providence3+dog

ΝΑΥΑΓΟΙ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑ ΠΑΝΩ ΣΤΟ PROVIDENCE

Αμέσως με τη εκπομπή του S.O.S. από το ΑΘΗΝΑ, ξεκινάει η επιχείρηση παραλαβής των ναυαγών. Η R.A.F έριξε με αεροπλάνα τρόφιμα για τους ναυαγούς, μέχρι να αρχίσει η επιχείρηση μεταφοράς τους. Μεταξύ αυτών ήταν και αυγά σε σκόνη, με αποτέλεσμα να γίνει το νησί κίτρινο. Σε μικρό χρονικό διάστημα φθάνουν στη ΣΥΡΝΑ τα Ελληνικά Αντιτορπιλικά ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ και ΑΙΓΑΙΟΝ καθώς και Βρετανικό Αντιτορπιλικό CHEVRON. Επίσης διατάσσεται να σπεύσει στην περιοχή το Βρετανικό Ναρκαλιευτικό PROVIDENCE, το οποίο βρίσκεται στο λιμάνι της HAIFA για να βοηθήσει τα υπόλοιπα πλοία στην επιχείρηση. Στο αντιτορπιλικό ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ ΕΠΙΒΙΒΆΖΟΝΤΑΙ 11 μέλη του πληρώματος του ΑΘΗΝΑ και 21 ναυαγοί, οι οποίοι μεταφέρονται στη Ρόδο. Το PROVIDENCE φθάνει στη ΣΥΡΝΑ το μεσημέρι της 10ης Δεκεμβρίου και αρχίζει η δύσκολη επιχείρηση της μεταφορά των ναυαγών πάνω στα πλοία. Τα ξημερώματα της 11ης Δεκεμβρίου το PROVIDENCE φθάνει στη ΣΟΥΔΑ της ΚΡΗΤΗΣ με 256 ναυαγούς, οι 17 από τους οποίους ήταν άρρωστοι. Οι υπόλοιποι μεταφέρθηκαν με τα αντιτορπιλικά στην ΚΥΠΡΟ , όπου μεταφέρονται στο στρατόπεδο προσφύγων στο ΚΑΡΑΟΛΟ. Χαρακτηριστικό της προσπάθειας που κατέβαλαν οι Μετανάστες προκειμένου να φτάσουν στην Παλαιστίνη, με σκοπό να ιδρύσουν το κράτος του ισραήλ, ήταν το γεγονός ότι το πλήρωμα των αντιτορπιλικών, προκειμένου να βγάλει τους ναυαγούς – μετανάστες απο τους χώρους ενδιαίτησης και να τους μεταφέρει στο στρατόπεδο συγκέντρωση, αναγκάστηκε να κάνει χρήση καπνογόνων.

Times%20article%2010-12-1946

ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΣΤΟΥΣ TIMES ΤΟΥ ΛΟΝΔΙΝΟΥ

Times%20map

ΧΑΡΤΗΣ ΑΠΟ ΤΟΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑ ΤΩΝ TIMES ΤΟΥ ΛΟΝΔΙΝΟΥ

Ο παρακάτω χάρτης που απεικονίζει την πορεία των πλοίων που μετέφεραν τους εβραίους εποίκους αυτής της περιόδου. Αυτό που έχει ιδιαίτερη ιστορική σημασία είναι ότι όλες οι πορείες συνέκλιναν στη ΣΥΡΝΑ. Δηλαδή η ΣΥΡΝΑ ήταν το κομβικό σημείο συνάντησης των παράνομων  αυτών πλοίων και εφοδιασμού τους με εφόδια και προσωπικό. Ενώ ο <<ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΤΗΣ ΣΥΡΝΑΣ>>, θεόδωρος Μεταξωτός, είναι φανερό ότι έπαιζε καθοριστικό ρόλο σε αυτό.

Το πλοίο ΑΘΗΝΑ με Διεθνές Διακριτικό σήμα HNPM σύμφωνα με το νηολόγιο και RAFAH ή RAFIAH σύμφωνα με το κωδικό όνομα του καταλόγου πλοίων της HAAPALAH (Οργανισμός για την μεταφορά των επιζώντων του ολοκαυτώματος από την Ευρώπη στην Παλαιστίνη και αναπόσπαστο κομμάτι της στρατιωτικής οργάνωσης PALMACH η οποία αποτέλεσε την βάση του Ισραηλινού στρατού αμέσως μετά την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ το 1948) κατασκευάσθηκε στον ΠΕΙΡΑΙΑ από την Εταιρεία MACDOWALL & BARBOUR το 1893. Ιδιοκτήτης του πλοίου ήταν η Εταιρεία HELLENIC STEAM NAVIGATION Co (Managers) και Καπετάνιος του πλοίου ο Γιάννης Σβορώνος.

ΤΟ H.M.S. PROVIDENCE ΣΤΗ ΜΑΛΤΑ

Ο ΠΛΟΙΑΡΧΟΣ ΤΟΥ PROVIDENS Lieutenant W.E. MESSINGER MBE R.N.

ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΙ ΤΟΥ H.M.S. PROVIDENCE

ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΙ ΤΟΥ H.M.S. PROVIDENCE

HMS providence ΣΤΗ ΣΥΡΝΑ

ΚΑΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΟΥ PROVIDENCE ΠΙΣΩ ΔΙΑΚΡΙΝΕΤΑΙ Η ΣΥΡΝΑ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΝΑΥΑΓΙΟΥ

Το ναυάγιο βρίσκεται καταχωρημένο στους χάρτες της Ελληνικής Υδρογραφικής Υπηρεσίας καθώς και στους χάρτες του Γερμανικού Υδρογραφικού Ινστιτούτου. Δεν είναι δύσκολο να υπολογισθεί το στίγμα του, χονδρικά βρίσκεται στο 36-20 B 026 42 A – WGS84. Aλλά η απόκλειση μπορεί να είναι μεγάλη για κάποιον που θα ήθελε να το επισκευθεί. Επίσης το βάθος του σημείου όπου βρίσκεται το ναυάγιο του πλοίου κυμαίνεται από 70 – 105 μέτρα. Κανονικά θα πρέπει να βρίσκεται βυθισμένο έχοντας την πλώρη προς το νότο και την πρύμνη προς το βορρά μιας και οι άνεμοι που έπνεαν κατά τη διάρκεια της βύθισης του ήταν νότιοι και το πλοίο είχε φουντάρει και τις δύο άγκυρές του για να κρατηθεί. Αν και αυτό δεν το βοήθησε έχουμε μια εικόνα για τη θέση του καθώς, όπως αναφέρθηκε σε σχέση με τη διαμόρφωση του βυθού, η πλώρη πρέπει να αποτελεί το βαθύτερο κομμάτι του.

Στη Σύρνα απο τη δεκαετία το 1950 πραγματοποιήθηκαν πολλές επισκέψεις Ισραηλινών. Οι κυριότερες απο αυτές ήταν απο τη δεκατία του 1970 και μετά, με αποκορύφωμα την αποστολή του 1998. Κατά παράβαση της ελληνικής νομοθεσίας (δεν έχει ζητηθεί και δεν έχει δωθεί καμία άδεια) το 1998, παράνομα αφαιρέθηκαν και βρίσκονται στο μουσείο της PALMACH στο Ισραήλ αντικείμενα φωτογραφίες των οποίων παραθέτουμε παρακάτω. Όλα αυτά με νομοθεσία του Ελληνικού κράτους <<ΠΕΡΙ ΝΑΥΑΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑ>>, θεωρούνται ιστορική περιουσία του Ελληνικού λαού και της τοπικής κοινωνίας της Αστυπάλαιας και είναι ανα πάσα στιγμή απαιτητά ως προϊόντα κλοπής.

Το 1948, ο περιβόητος τυχοδιώκτης λαθρέμπορος του Νότιου Αιγαίου Μιχάλης Μαστώρος έχοντας δραπετεύσει απο τις φυλακές της Κρήτης, παραπλανόντας με τη συμμορία του τις αρχές, ότι ένα πτώμα που βρέθηκε στις νησίδες ήταν δικό του, έφτασε ανενόχλητος στη Σύρνα σε περίοδο που ο Μεταξωτός έλλειπε στην Αστυπάλαια. Έκοψε με δυναμίτες το βυθισμένο σκαρί στα δύο και με βαρέλια σήκωσε την μηχανή του. 

ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ ΤΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΝΑΥΑΓΙΟΥ ΣΤΟ ΒΥΘΟ

<<Το ναυάγιο βρίσκεται σε δύο κομμάτια. Το αριστερό μέρος είναι γερμένο πάνω στην αριστερή πλευρά και φέναιται η είσοδος του καμπουνιού. Το άλλο μισό πρέπει να βρίσκεται καθισμένο με την καρένα στον βυθό>>(ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΚΑΛΟΝ, SHIPFRENDS FORUM, 13/12/2007).

Ένα ακόμη στοιχείο που προκύπτει είναι ότι το πλοίο λεγόταν Αθηνά και όχι Αθήνα και με το όνομα αυτό βρίσκεται καταχωρημένο στη σελίδα 446 του βιβλίου ΠΟΝΤΟΠΟΡΕΙΑ της Τζελίνας Χαρλάυτη και του Νίκου Βλασσόπουλου, Εκδόσεις ΕΛΙΑ 2002.

 

sirna

ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣΜΕ ΤΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΣΥΡΝΑΣ ΣΤΟ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟ ΣΥΜΠΕΓΜΑ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ

Syrna%20Island-Google

Η ΣΥΡΝΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΟΡΥΦΟΡΟ

Η ΙΣΡΑΗΛΙΝΗ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΗΣ PALMACH ΣΤΟ ΒΥΘΟ ΤΗΣ ΣΥΡΝΑΣ

Θερμά ευχαριστήρια στον ΜΗΜΗΤΡΗ ΓΚΑΛΟΝ για τους δρόμους έρευνας που μας άνοιξε.

ΧΑΡΤΗΣ ΤΗΣ ΣΥΡΝΑΣ ΜΕ ΤΗ ΘΕΣΗ ΒΥΣΘΙΣΗΣ ΤΟΥ Ε/Γ ΑΘΗΝΑ

ΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑ (ΙΣΡΗΛΙΝΗ ΑΠΟΣΤΟΛΗ 1998)

ΤΟ ΚΟΜΑΤΙ ΤΗΣ ΠΛΩΡΗΣ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑ

Ο ΑΣΥΡΜΑΤΟΣ ΠΟΥ ΚΑΤΑΦΕΡΕ ΝΑ ΔΙΑΣΩΣΕΙ Ο Αbraham Lichovsky ΚΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΟΠΟΙΟ ΕΙΔΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΑΥΑΓΙΟ


Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 34 other followers